Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, chiều ngày 17/10, Chính phủ trình Quốc hội dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, nhằm cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, thúc đẩy chuyển đổi số và tạo thuận lợi cho các tổ chức, cá nhân tham gia thị trường.
Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, việc sửa đổi Luật Chứng khoán nhằm kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, xây dựng pháp luật, phát triển kinh tế tư nhân.
Việc sửa đổi Luật đồng thời hoàn thiện một số quy định để đồng bộ, thống nhất với các luật mới được ban hành, luật hóa phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính theo nghị quyết của Chính phủ, nâng cao năng lực vận hành thị trường, phát triển các sản phẩm, tăng cường quản lý, giám sát và bảo vệ nhà đầu tư.
Đề xuất bỏ điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu bán được khi IPO
 |
| Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn trình bày tờ trình của Chính phủ. Ảnh: Media Quốc hội |
Nhằm cắt giảm thủ tục kinh doanh, Chính phủ đề xuất bãi bỏ điều kiện về tỷ lệ cổ phiếu bán được cho nhà đầu tư khi chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).
Theo quy định hiện hành, một trong những điều kiện IPO là tối thiểu 15% số cổ phiếu có quyền biểu quyết của doanh nghiệp phải được bán cho ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn. Với doanh nghiệp có vốn điều lệ từ 1.000 tỷ đồng trở lên, tỷ lệ này là 10%.
Chính phủ đề xuất bãi bỏ điều kiện trên, đồng thời đơn giản hóa hồ sơ đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng.
Dự thảo cũng đề xuất bỏ yêu cầu nộp báo cáo sử dụng vốn thu được từ đợt chào bán gần nhất trong hồ sơ đăng ký chào bán thêm cổ phiếu của công ty đại chúng.
Về công bố thông tin, tổ chức phát hành chỉ cần đăng thông báo phát hành trên website của mình, sở giao dịch chứng khoán liên quan và tối thiểu một báo điện tử, thay vì phải đăng trên cả báo in trong 3 số liên tiếp như hiện hành.
Mở rộng dịch vụ, hoàn thiện quy định về hành nghề chứng khoán
Dự thảo đề xuất bổ sung các dịch vụ mà công ty chứng khoán được phép cung cấp, gồm tổ chức đấu giá chứng khoán, làm đại diện người sở hữu trái phiếu và đại lý quản lý tài sản bảo đảm.
Đồng thời, một số điều kiện cấp phép thành lập và hoạt động của công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ và chi nhánh tổ chức kinh doanh chứng khoán nước ngoài tại Việt Nam được đề xuất cắt giảm, đơn giản hóa.
Về nhân sự quản lý, dự thảo quy định tối thiểu một người đại diện theo pháp luật của công ty chứng khoán hoặc công ty quản lý quỹ phải đáp ứng các tiêu chuẩn tương ứng áp dụng đối với tổng giám đốc (giám đốc).
Đối với hoạt động hành nghề chứng khoán, dự thảo sửa đổi, bổ sung các Điều 97 và 98 liên quan đến cấp chứng chỉ hành nghề, quản lý và giám sát người hành nghề. Đồng thời, làm rõ khái niệm "người hành nghề chứng khoán" và "tổ chức sử dụng người hành nghề chứng khoán", nhằm tăng cường quản lý, giám sát đội ngũ hành nghề trên thị trường.
Ở lĩnh vực quỹ đầu tư, dự thảo cho phép quỹ hoán đổi danh mục (ETF) tiếp nhận thêm các loại tài sản khác theo quy định của Chính phủ để hoán đổi lấy chứng chỉ quỹ. Chi nhánh ngân hàng nước ngoài tại Việt Nam cũng được bổ sung vào nhóm tổ chức có thể cung cấp dịch vụ ngân hàng giám sát.
 |
| Các đại biểu Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra các dự án luật tại phiên họp chiều ngày 17/10. Ảnh: Media Quốc hội |
Bổ sung cơ chế thử nghiệm công nghệ mới
Một điểm mới khác là đề xuất bổ sung Điều 6a về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán, tạo cơ sở pháp lý để triển khai các mô hình, sản phẩm và công nghệ mới.
Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, việc bổ sung Điều 6a tạo cơ sở pháp lý để thử nghiệm có giới hạn đối với công nghệ mới, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trước khi xem xét trên phạm vi rộng. Dự thảo xác định cơ chế thử nghiệm được giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian, thời gian, tổ chức tham gia, điều kiện, tiêu chí cấp giấy chứng nhận và chịu sự giám sát của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
Việc miễn, loại trừ trách nhiệm và bảo vệ các chủ thể tham gia được thực hiện theo Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời giao Chính phủ quy định chi tiết để đảm bảo tính linh hoạt nhưng vẫn đảm bảo đầy đủ khuôn khổ pháp lý cho hoạt động của doanh nghiệp.
Cơ quan thẩm tra đề nghị tăng cường giám sát, bảo vệ nhà đầu tư
Tại báo cáo thẩm tra, Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán và các đề xuất cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra nhấn mạnh việc đơn giản hóa quy định cần đi đôi với tăng cường giám sát, bảo đảm an toàn thị trường và tài sản nhà đầu tư.
Đối với hoạt động lưu ký chứng khoán, Ủy ban đề nghị cân nhắc duy trì một số điều kiện về năng lực tài chính, tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu của ngân hàng cung cấp dịch vụ. Đồng thời, cần có cơ chế xử lý, chuyển giao tài sản khách hàng khi ngân hàng bị hạn chế hoặc không thể tiếp tục hoạt động.
Với việc mở rộng dịch vụ của công ty chứng khoán, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ trách nhiệm quản lý tài sản bảo đảm, kiểm soát xung đột lợi ích khi một doanh nghiệp đồng thời thực hiện các nghiệp vụ tư vấn, bảo lãnh, phân phối, đại diện người sở hữu trái phiếu và quản lý tài sản bảo đảm.
Về hành nghề chứng khoán, Ủy ban đề nghị cân nhắc quy định thu hồi chứng chỉ đối với người không làm việc hoặc không tham gia tập huấn trong 3 năm. Thay vào đó, có thể nghiên cứu phương án tạm dừng hiệu lực hành nghề, yêu cầu cập nhật kiến thức trước khi trở lại hoạt động.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị có cơ chế thông báo, tạo thời gian khắc phục và xem xét các trường hợp có lý do chính đáng. Tuy nhiên, cần tiếp tục duy trì căn cứ thu hồi chứng chỉ đối với các hành vi gian lận, sử dụng thông tin nội bộ và thao túng thị trường chứng khoán.
Liên quan đến cơ chế thử nghiệm công nghệ mới, cơ quan thẩm tra đề nghị quy định rõ giới hạn thử nghiệm, trách nhiệm bảo vệ dữ liệu và xử lý rủi ro. Đặc biệt, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), giao dịch thuật toán phải có cơ chế kiểm soát và bảo đảm khả năng can thiệp của con người.
Dự thảo Luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành thời điểm này, đồng thời đề nghị chuẩn bị đồng bộ văn bản hướng dẫn, hạ tầng công nghệ, dữ liệu, nhân lực và công cụ giám sát để bảo đảm quá trình triển khai không gây gián đoạn hoạt động thị trường.
