Nhiều "điểm nghẽn" dẫn đến nguy cơ bong bóng bất động sản

Phát biểu tại diễn đàn “Phát triển bền vững thị trường bất động sản” do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức ngày 15/12, Thứ trưởng Bộ Xây dựng đánh giá: "Thị trường bất động sản Việt Nam trong thời gian qua phát triển nhanh, tác động đến nhiều ngành nghề và có những đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế xã hội. Tuy nhiên, thị trường này gần đây có một số dấu hiệu phát triển không ổn định, có nguy cơ dẫn đến bong bóng.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh phát biểu tại diễn đàn.

Thứ trưởng phân tích, về nguồn cung, nhiều dự án đầu tư vướng thủ tục pháp lý chưa triển khai thực hiện hoặc dừng thi công khiến nguồn cung giảm. Đến hết quý III năm nay, cả nước có 104 dự án đang triển khai, bằng 51% cùng kỳ so với cùng kỳ và 63 dự án nhà ở thương mại hoàn thành.

Cơ cấu sản phẩm bất động sản đang ở tình trạng mất cân đối, chưa phù hợp nhu cầu thị trường khi phân khúc nhà ở thương mại cao cấp chiếm phần lớn trong khi dự án nhà ở giá trung bình phù hợp với đại đa số người dân lại ít, nhất là nhà ở xã hội, nhà ở công nhân. Đang xảy ra tình trạng mất cân đối trong cơ cấu, giá nhà ở vì thế ở mức cao, người dân khó tiếp cận, tác động đến tính thanh khoản, lượng giao dịch giảm, nhất là trong quý IV năm nay.

Yếu tố tiếp theo khiến thị trường phát triển không ổn định là do những khó khăn của doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực bất động sản. Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh tập trung vào một số vấn đề như khó khăn tiếp cận vốn tín dụng, phát hành trái phiếu doanh nghiệp khiến cho dự án bất động sản dừng thi công. Ngoài ra, lãi suất cho vay, tỷ giá ngoại tệ, giá nguyên vật liệu tăng đã có tác động đến doanh nghiệp đầu tư bất động sản khiến một số doanh nghiệp thu hẹp quy mô đầu tư sản xuất kinh doanh, tinh giảm lao động, các nhà thầu thi công phải dừng thi công…

"Thị trường bất động sản tác động nhiều ngành nghề nên những khó khăn trên đã khiến một số lĩnh vực khác như nguyên vật liệu, trang trí nội ngoại thất bị ảnh hưởng theo", Thứ trưởng nói.

Cuối cùng là những khó khăn do tâm lý khách hàng. Một số dự án không đảm bảo pháp lý khiến các nhà đầu tư, người dân mất lòng tin.

Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cho biết, những khó khăn trên diễn ra trong thời gian ngắn. Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã có những chỉ đạo quyết liệt với tinh thần Chính phủ đồng hành cùng doanh nghiệp trong khó khăn và tháo gỡ khó khăn điển hình như việc Chính phủ đã thành lập Tổ công tác với sự tham gia của các bộ ngành nhằm đôn đốc, tháo gỡ khó khăn vướng mắc cho các doanh nghiệp. Thời gian qua, Tổ công tác đã làm việc một số địa phương, doanh nghiệp và ghi nhận một số nhóm vấn đề vướng mắc có thể tác động đến thị trường bất động sản.

Ngoài ra Thứ trưởng cho biết vẫn còn một số vướng mắc liên quan pháp luật đất đai như vướng mắc liên quan đến đền bù giải phóng mặt bằng; định giá đất; quy hoạch sử dụng đất; giao đất thực hiện dự án, lựa chọn chủ đầu tư theo hình thức đấu giá quyền sử dụng, chấp nhận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận chủ đầu tư…

Về vướng mắc liên quan quy hoạch tác động thực hiện dự án như các dự án được thực hiện quy hoạch chi tiết, đang triển khai nhưng chưa đủ căn cứ pháp lý hoặc pháp lý hết hiệu lực.

Bên cạnh đó là những vướng mắc liên quan đến pháp luật về đầu tư, về đấu thầu dự án có đất công xen kẽ, về hoạt động đầu tư phát triển nhà ở xã hội, nhà ở công nhân… đều tác động khiến nguồn cung ra thị trường giảm.

Chính phủ đang tích cực phá băng cho thị trường bất động sản

Sau gần 1 tháng thành lập, Tổ công tác bước đầu báo cáo Chính phủ để có giải pháp tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.

Thông tin về các giải pháp này, Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh cho biết: "Với nhóm giải pháp thúc đẩy dự án đang triển khai, Tổ công tác của Chính phủ sẽ tiến hành rà soát các dự án đang triển khai, đủ pháp lý những có khó khăn, sau đó đôn đốc các dự án này. Còn các dự án còn vướng pháp lý sẽ được Tổ công tác làm rõ nội dung vướng mắc để tháo gỡ, nhất là dự án nhà ở thương mại".

"Hiện cả nước còn hơn 1.000 dự án ở nhóm giải pháp này, khi được tháo gỡ khó khăn sẽ tạo nguồn cung đáng kể cho thị trường", Thứ trưởng khẳng định.

Với nhóm các giải pháp liên quan đến các dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân. Thứ trưởng thông tin Nghị quyết 11/NQ - CP "Chương trình phục hồi phát triển kinh tế" thực hiện Nghị quyết 43/2022/QH15 của Quốc hội có chính sách hỗ trợ các nhà đầu tư đang triển dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, chung cư cũ được hưởng ưu đãi, đồng thời đôn đốc địa phương, ngân hàng, doanh nghiệp thực hiện Nghị quyết 11 có hiệu quả.

Hơn nữa, Chính phủ đã ban hành Đề án đầu tư nhà ở xã hội, nhà ở công nhân với mục tiêu đầu tư 1 triệu nhà ở xã hội. Thời gian qua, các địa phương đã thực hiện 450.000 căn nhà ở xã hội và đến 2025 sẽ là 571.000 căn và dự kiến đến năm 2030 cả nước có tổng số 1,4 triệu căn, góp phần tạo nguồn cung mới với giá phù hợp hơn nhưng chất lượng phải đảm bảo yêu cầu, tương đương nhà ở xã hội, đáp ứng nhu cầu người dân.

Bên cạnh đó, việc cải tạo chung cư cũ ở các thành phố lớn tiếp tục được đẩy mạnh khi cơ chế, chính sách liên quan đã được tháo gỡ, vấn đề chính là tổ chức thực hiện, góp phần cung ứng thêm sản phẩm bất động sản cho thị trường.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng cho rằng, những giải pháp trên sẽ góp phần giải quyết được nguồn cung và cơ cấu trên thị trường, đáp ứng được nhu cầu của người dân.

Ngoài ra, ngày 14/12, Chính phủ ban hành Công điện 1164/CĐ-TTg nêu rõ trách nhiệm các bộ, ngành, trong đó có Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính tháo gỡ khó khăn liên quan trái phiếu doanh nghiệp bất động sản, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam có một loạt giải pháp liên quan tín dụng bất động sản, giảm lãi suất, giãn các khoản nợ.

Về các giải pháp lâu dài, căn cơ, theo Thứ trưởng Nguyễn Văn Sinh, cần tập trung sửa đổi các văn bản pháp luật còn chồng chéo mâu thuẫn gây khó khăn cho doanh nghiệp. Cùng với đó, các địa phương tích cực tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, nắm bắt tình hình doanh nghiệp trên địa bàn để có giải pháp tháo gỡ.

Thứ trưởng nhấn mạnh Nhà nước luôn đồng hành cùng doanh nghiệp tháo gỡ những khó khăn vướng mắc thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển ổn định, lành mạnh.