 |
| Đại biểu Nguyễn Thế Duy - Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó tổng giám đốc Tập đoàn Becamex. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN |
Góp ý về dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi) tại phiên thảo luận tổ ngày 22/10, đại biểu Nguyễn Thế Duy (Đoàn TP HCM) đề nghị bổ sung vào khoản 3 Điều 72 quy định thời điểm xác định giá đất để tính nghĩa vụ tài chính đối với dự án đầu tư có sử dụng đất là thời điểm phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Theo đại biểu, khoảng thời gian từ khi phê duyệt phương án bồi thường đến khi có quyết định giao đất thường kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm. Điều này dẫn đến tình trạng người có đất bị thu hồi nhận bồi thường theo mặt bằng giá cũ, trong khi nhà đầu tư phải thực hiện nghĩa vụ tài chính theo mặt bằng giá mới.
Trong khi đó, tại nhiều dự án, nhà đầu tư phải ứng trước kinh phí bồi thường và chịu chi phí vốn trong suốt quá trình giải phóng mặt bằng. “Nếu giá đất chỉ được xác định tại thời điểm giao đất, doanh nghiệp có thể phải thực hiện nghĩa vụ tài chính trên cả phần giá trị gia tăng trong thời gian chờ hoàn tất thủ tục,” ông Duy nói.
Đại biểu Duy cho rằng, việc xác định giá đất ngay khi phê duyệt phương án bồi thường sẽ đưa khoản bồi thường cho người có đất và nghĩa vụ tài chính của nhà đầu tư về cùng một mặt bằng giá, giúp xác định sớm tổng chi phí đất đai, rút ngắn thủ tục và hạn chế khiếu kiện.
Đại biểu Nguyễn Thế Duy cũng đề nghị cho phép phần kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà nhà đầu tư đã ứng trước nhưng chưa được khấu trừ hết được tiếp tục khấu trừ vào tiền sử dụng đất, tiền thuê đất của dự án khác thuộc cùng nhà đầu tư trên địa bàn cấp tỉnh hoặc được ngân sách Nhà nước hoàn trả.
Theo ông, kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thuộc trách nhiệm bảo đảm của Nhà nước. Nếu khoản tiền doanh nghiệp ứng trước không được hoàn trả mà phải tính vào chi phí đầu tư, giá thành sản phẩm và chi phí cho thuê lại đất có thể tăng, đặc biệt tại các dự án khu công nghiệp được hưởng ưu đãi tiền thuê đất.
Đối với các dự án thực hiện theo hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao), đại biểu kiến nghị xác định giá trị quỹ đất thanh toán ngay tại thời điểm ký hợp đồng, thay vì tại thời điểm thanh toán.
Ông lý giải, giá trị công trình BT được xác định khi ký hợp đồng, trong khi giá trị quỹ đất thanh toán lại được xác định sau khi có quyết định giao đất, cho thuê đất. Khoảng cách thời gian này có thể khiến giá đất biến động, phát sinh chênh lệch giữa giá trị công trình và quỹ đất thanh toán, gây khó khăn cho nhà đầu tư khi quyết định bỏ vốn.
Theo đại biểu Nguyễn Thế Duy, các kiến nghị trên không nhằm tạo thêm ưu đãi cho nhà đầu tư mà hướng tới phân định rõ trách nhiệm giữa Nhà nước và doanh nghiệp, minh bạch thời điểm xác định giá đất, giảm chi phí phát sinh do thủ tục hành chính kéo dài.
Cần làm rõ quy trình, tiêu chí gia hạn sử dụng đất
 |
| Đại biểu Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI). Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN |
Cùng quan tâm đến việc tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đại biểu Hồ Sỹ Hùng (Đoàn TP Hà Nội) đề nghị hoàn thiện Điều 80 về thời hạn sử dụng đất, bởi đây là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến chiến lược và kế hoạch đầu tư dài hạn.
Theo đại biểu, quy định về gia hạn sử dụng đất hiện nay có thể dẫn đến tình trạng cơ quan quản lý chỉ bắt đầu xem xét khi đất đã hết thời hạn sử dụng. Quá trình giải quyết thủ tục kéo dài có nguy cơ làm gián đoạn quyền sử dụng đất của doanh nghiệp.
Vì vậy, ông đề xuất cơ quan Nhà nước tiến hành rà soát, xem xét việc gia hạn từ 12 tháng trước khi hết thời hạn sử dụng đất, bảo đảm đủ thời gian hoàn tất thủ tục và duy trì hoạt động liên tục của doanh nghiệp.
Đối với khoản 2 Điều 80, dự thảo quy định khi hết thời hạn, người sử dụng đất nếu có nhu cầu thì được Nhà nước "xem xét gia hạn". Đại biểu cho rằng cách diễn đạt này chưa làm rõ điều kiện, tiêu chí để cơ quan có thẩm quyền quyết định, dễ gây lúng túng trong quá trình thực hiện.
Do đó, ông đề nghị bỏ cụm từ "xem xét", thay bằng quy định người sử dụng đất được Nhà nước gia hạn nếu đang sử dụng đất ổn định và đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính.
Theo đại biểu, quy định rõ các điều kiện gia hạn sẽ giúp doanh nghiệp yên tâm tiếp tục đầu tư, đồng thời tạo cơ sở cụ thể cho cơ quan quản lý thực hiện.
Ông cũng đề nghị có cơ chế điều chỉnh thời hạn sử dụng đất tương ứng với thời gian thực hiện dự án đã được cơ quan quản lý đầu tư chấp thuận, tránh phát sinh hai quy trình hành chính riêng biệt.
Liên quan đến Điều 55, đại biểu Hồ Sỹ Hùng đề xuất bổ sung khái niệm liên danh nhà đầu tư và đại diện liên danh trong các quy định về giao đất, cho thuê đất không thông qua đấu giá, đấu thầu, nhằm tạo điều kiện cho nhiều nhà đầu tư cùng tham gia các dự án lớn.
Bên cạnh đó, đại biểu đề nghị bổ sung quy định chuyển tiếp đối với những trường hợp đất đã hết thời hạn sử dụng, Nhà nước chưa thu hồi nhưng chưa lựa chọn nhà đầu tư hoặc chưa nộp hồ sơ dự án. Những trường hợp này cần được xem xét tiếp tục giao đất, cho thuê đất nếu có đề xuất đầu tư phù hợp quy hoạch.
Dự án chậm tiến độ phải xác định rõ lỗi thuộc về bên nào
 |
| Đại biểu Trần Anh Tuấn - Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH MTV Phát triển Công nghiệp Tân Thuận. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN |
Cũng liên quan đến chính sách đất đai với doanh nghiệp, đại biểu Trần Anh Tuấn (Đoàn TP HCM) tán thành với quy định trong dự thảo Luật thu thêm khoản tiền tăng dần theo từng năm và thu hồi đất nếu quá 60 tháng vẫn chưa đưa vào sử dụng. Theo ông, đây là biện pháp cần thiết để hạn chế tình trạng giữ đất đầu cơ, gây lãng phí nguồn lực.
Tuy nhiên, đại biểu lưu ý không phải mọi dự án chậm tiến độ đều do lỗi của nhà đầu tư. Trên thực tế, một số dự án chậm triển khai vì doanh nghiệp thiếu năng lực thực hiện, nhưng cũng có những dự án phải chờ giải phóng mặt bằng, điều chỉnh quy hoạch hoặc giải quyết thủ tục hành chính thuộc trách nhiệm của cơ quan quản lý Nhà nước. Do đó, nếu áp dụng chế tài mà không phân biệt nguyên nhân chậm tiến độ, có thể dẫn đến việc xử lý chưa thỏa đáng đối với nhà đầu tư.
Đại biểu đề nghị dự thảo Luật làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm của từng bên trước khi áp dụng biện pháp tài chính hoặc thu hồi đất. Theo ông, việc xác định đúng trách nhiệm sẽ giúp các quy định có tính khả thi, bảo đảm công bằng và tạo sự đồng thuận trong quá trình thực hiện.
