Trong một thông cáo phát đi ngày 17/12 của RMIT Việt Nam, TS. Chu Thanh Tuấn, Phó Chủ nhiệm nhóm ngành cử nhân Kinh doanh, Đại học RMIT đã có bài viết về "Chính sách trí tuệ nhân tạo (AI) của Mỹ và cơ hội phát triển cho Việt Nam".
Theo TS. Chu Thanh Tuấn, Mỹ là quốc gia dẫn đầu về AI, đang chuẩn bị bước vào giai đoạn điều chỉnh chính sách AI mới dưới chính quyền Tổng thống đắc cử Donald Trump nhiệm kỳ 2025-2029. Những thay đổi này không chỉ tác động đến nền kinh tế toàn cầu mà còn ảnh hưởng đến chiến lược công nghệ của các quốc gia, trong đó có Việt Nam.
Chính sách AI của Mỹ và sự chuyển dịch toàn cầu
Dưới thời chính quyền Tổng thống Donald Trump, Mỹ được kỳ vọng sẽ nới lỏng các quy định liên bang đối với AI. Điều này cho phép các công ty công nghệ lớn như OpenAI và Google triển khai các sản phẩm nhanh hơn mà không phải chịu sự ràng buộc từ các tiêu chuẩn an toàn nghiêm ngặt. Sự hỗ trợ từ chính phủ sẽ khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư mạnh mẽ vào nghiên cứu AI, thúc đẩy đổi mới vượt bậc trong những lĩnh vực quan trọng như y tế, giao thông và năng lượng.
Nhờ đó, các sản phẩm AI tiên tiến có thể dễ dàng tiếp cận hơn tại các quốc gia đang phát triển. Tuy nhiên, chính sách này cũng mang đến nguy cơ mất cân bằng công nghệ khi các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ ngày càng chiếm lĩnh thị trường toàn cầu. Điều này không chỉ làm suy yếu sự phát triển của các doanh nghiệp nhỏ mà còn khiến nhiều quốc gia phụ thuộc hơn vào công nghệ của Mỹ.
Trong chính sách AI, Mỹ sẽ siết chặt việc xuất khẩu công nghệ AI nhằm hạn chế sự tiếp cận của Trung Quốc với các sản phẩm tiên tiến. Cùng với đó, Mỹ sẽ tăng cường đầu tư AI phục vụ quân sự. Những động thái này sẽ đẩy nahnh cuộc chạy đua công nghệ với Trung Quốc. Còn phía Trung Quốc sẽ đẩy mạnh sản xuất chip bán dẫn nội địa và phát triển các mô hình AI quân sự hiện đại nhằm giảm sự phụ thuộc vào Mỹ.
Trong bối cảnh đó, các diễn đàn quốc tế như G20 hay các tổ chức toàn cầu như UNESCO, OECD… đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập các tiêu chuẩn quản trị AI toàn cầu. Điều này tạo cơ hội cho các quốc gia khác tham gia sâu hơn vào các sáng kiến AI có trách nhiệm.
Cơ hội của Việt Nam
TS. Chu Thanh Tuấn nhận định, trong làn sóng công nghệ toàn cầu, Việt Nam nổi lên như một đối tác tiềm năng của các công ty công nghệ Mỹ. Mới đây, chuyến thăm Việt Nam của CEO Nvidia Jensen Huang và thương vụ mua lại VinBrain – công ty con về lĩnh vực phát triển AI của tập đoàn Vingroup, đã làm nổi bật vai trò của Việt Nam trên bản đồ công nghệ thế giới.
| |
| “Nvidia, với vị thế là nhà cung cấp chip AI tiên tiến nhất thế giới, đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy các dự án AI. Sự hiện diện của doanh nghiệp này tại Việt Nam mở ra cơ hội hợp tác chiến lược về chuyển giao công nghệ, đặc biệt trong bối cảnh nhu cầu ứng dụng AI ngày càng cao tại các lĩnh vực như y tế, giáo dục và giao thông. Còn thương vụ VinBrain - công ty nổi tiếng với ứng dụng AI trong y tế, được mua lại đã khẳng định sức hút của thị trường công nghệ Việt Nam. Sự kiện này không chỉ cung cấp nguồn lực mới cho công ty mà còn chứng minh tiềm năng nhân lực AI của Việt Nam trên trường quốc tế”. | |
| TS. Chu Thanh Tuấn, Phó Chủ nhiệm nhóm ngành cử nhân Kinh doanh, Đại học RMIT |
Trong bối cảnh đó, đại diện RMIT Việt Nam chỉ ra 4 cơ hội lớn cho Việt Nam để phát triển và khẳng định vị thế trong lĩnh vực AI.
Trước hết, Việt Nam có thể tăng cường hợp tác quốc tế khi Mỹ đang mở rộng mối quan hệ với các nước Đông Nam Á. Nhờ nguồn nhân lực chất lượng và sự năng động trong đổi mới, Việt Nam trở thành một điểm đến lý tưởng để thu hút đầu tư và công nghệ. Thời gian qua, các doanh nghiệp Việt Nam như FPT AI và Viettel AI đã hợp tác với các công ty công nghệ lớn như Nvidia và Google để triển khai các dự án về xử lý ngôn ngữ tự nhiên và thị giác máy tính. Việc giảm bớt các quy định chống độc quyền tại Mỹ cũng mở đường cho các công ty Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị AI toàn cầu.
Thứ hai, chính sách hạn chết xuất khẩu công nghệ sang Trung Quốc của Mỹ thúc đẩy các công ty Mỹ tìm kiếm đối tác mới tại Việt Nam. Với lợi thế về chi phí cạnh tranh và vị trí chiến lược, Việt Nam đã thu hút các khoản đầu tư lớn từ Intel, Samsung…Trong tương lai, các doanh nghiệp này có thể tiếp tục mở rộng hoạt động liên quan đến sản xuất chip bán dẫn và công nghệ AI.
 |
| Nhờ nguồn nhân lực chất lượng và sự năng động trong đổi mới, Việt Nam trở thành một điểm đến lý tưởng để thu hút đầu tư và công nghệ. Ảnh minh họa: Hà Anh/Mekong ASEAN. |
Thứ ba, Việt Nam còn có cơ hội tiếp thu tri thức và công nghệ hàng đầu từ Mỹ thông qua hợp tác và chuyển giao công nghệ. Các tổ chức quốc tế như Google AI và Amazon Web Services bắt đầu đưa các chương trình đào tạo vào Việt Nam, hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực AI chất lượng cao trong nước.
Cuối cùng, việc nới lỏng quy định quản lý AI tại Mỹ cũng tạo điều kiện để doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu sản phẩm AI sang thị trường quốc tế. Chẳng hạn, các startup như VinAI đã phát triển hệ thống nhận diện khuôn mặt và chatbot thông minh, mở rộng thị trường ra quốc tế.
Thách thức và hướng đi cho Việt Nam
Bên cạnh cơ hội, Việt Nam phải đối mặt với không ít thách thức để giữ vững vị thế trong lĩnh vực AI. Theo TS. Chu Thanh Tuấn, chính sách kiểm soát xuất khẩu của Mỹ có thể làm Việt Nam gặp khó khăn trong việc tiếp cận các công nghệ tiên tiến như chip Nvdia H100, ảnh hưởng đến các dự án AI đòi hỏi sức mạnh tính toán lớn.
Trên sân chơi quốc tế, các công ty lớn như Microsoft và Google với ưu thế về tài chính và công nghệ dễ dàng chiếm lĩnh thị trường AI, khiến các doanh nghiệp Việt Nam gặp khó trong việc cạnh tranh.
Ngoài ra, nguồn nhân lực chất lượng cao và ngân sách đầu tư cho nghiên cứu và phát triển AI tại Việt Nam vẫn còn hạn chế. So với các quốc gia như Singapore, Hàn Quốc, Indonesia và Malaysia, Việt Nam đang chậm hơn trong việc đào tạo chuyên sâu và ứng dụng AI vào các lĩnh vực sản xuất.
Phụ thuộc vào công nghệ Mỹ cũng là rủi ro lớn. Nếu các điều kiện hợp tác hoặc chính sách về giá thay đổi, doanh nghiệp Việt Nam có thể gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động và phát triển.
Thêm vào đó, khung pháp lý về AI trong nước còn thiếu đồng bộ, gây khó khăn cho việc quản lý rủi ro công nghệ và thu hút đầu tư quốc tế. Nếu không cải thiện hạ tầng và năng lực công nghệ, Việt Nam có thể đổi mặt với nguy cơ bị loại khỏi chuỗi giá trị AI toàn cầu, nhường vị trí cho các nước như Ấn Độ và Indonesia.
“Chuyến thăm của CEO Nvidia Jensen Huang cùng thương vụ VinBrain và sự thay đổi trong chính sách AI toàn cầu trong nhiệm kỳ Tổng thống đắc cử Donald Trump tạo cơ hội to lớn cho Việt Nam tham gia sâu vào chuỗi giá trị AI toàn cầu, nhưng cũng mang đến nhiều thách thức đòi hỏi sự cải cách và đầu tư mạnh mẽ,” TS. Chu Thanh Tuấn nói.
Do đó, để tận dụng được làn sóng công nghệ AI toàn cầu, TS. Tuấn cho rằng, Việt Nam cần đẩy mạnh đào tạo nhân lực, hoàn thiện chính sách pháp lý và tăng cường hợp tác quốc tế. Với chiến lược đúng đắn, Việt Nam có tiềm năng trở thành trung tâm AI hàng đầu khu vực.
