Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN

Ngày 18/10, tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận tại tổ về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội. Phát biểu tại phiên thảo luận tổ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn ghi nhận những kết quả tích cực trong 9 tháng đầu năm 2026, với tăng trưởng kinh tế đạt 9,01%.

Tuy nhiên, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh cần thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại, hạn chế, đề xuất các giải pháp cụ thể, thiết thực, khả thi để hoàn thành các chỉ tiêu năm 2026, tạo nền tảng đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2027.

Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ nền tảng tăng trưởng chưa thực sự vững chắc, tính bền vững chưa cao, trong khi áp lực lạm phát và ổn định kinh tế vĩ mô còn lớn. Đầu tư tư nhân chiếm khoảng 53% tổng vốn đầu tư nhưng chỉ tăng khoảng 14%, thấp nhất trong ba khu vực; giải ngân đầu tư công mới đạt khoảng 63%, vốn tạm ứng chưa thu hồi còn cao. Ông yêu cầu điều hành giá thận trọng, kiểm soát giá các mặt hàng thiết yếu; tăng cường kiểm tra việc tạm ứng vốn, bảo đảm giải ngân gắn với khối lượng công việc thực tế, đầy đủ hồ sơ, chứng từ, tránh giải ngân trên sổ sách nhưng không tương xứng với kết quả thực hiện.

Đối với doanh nghiệp và hộ kinh doanh, khó khăn về tiếp cận vốn, lãi suất, đất đai cùng chi phí đầu vào, logistics và tuân thủ đang tạo sức ép lớn. Trong bối cảnh số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường còn cao, Chủ tịch Quốc hội đề nghị nghiên cứu giảm lãi suất cho vay, hỗ trợ phục hồi và mở rộng sản xuất, kinh doanh.

Đại biểu Quốc hội cũng lưu ý cơ cấu xuất nhập khẩu còn thiếu bền vững, phụ thuộc vào một số thị trường; chất lượng phát triển xã hội chưa đồng đều, còn thiếu nhân lực chất lượng cao, thất nghiệp thanh niên và chênh lệch tiếp cận dịch vụ thiết yếu giữa các vùng, miền. Năng lực nội tại, năng suất lao động, sức cạnh tranh và khả năng làm chủ công nghệ trong nước còn hạn chế.

Đề cập giải pháp, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô là điều kiện tiên quyết; đồng thời tạo đột phá trong huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực, đổi mới mô hình tăng trưởng dựa nhiều hơn vào năng suất, chất lượng, hiệu quả, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Các nhiệm vụ trọng tâm gồm phát triển hạ tầng chiến lược, bảo đảm an ninh năng lượng, hoàn thiện thể chế, tháo gỡ vướng mắc về đất đai, nhà ở, kinh doanh bất động sản, cải cách thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Cùng với đó là nâng chất lượng giáo dục, y tế, giải quyết thiếu trường lớp, sách giáo khoa, phát triển nhà ở xã hội, giảm nghèo, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải tạo chuyển biến thực chất trong năm 2027, trở thành động lực nâng năng suất lao động, năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng. Từng cơ quan, đơn vị phải xác định rõ sản phẩm, kết quả và hiệu quả ứng dụng thực tiễn, không chỉ dừng ở chủ trương, nghị quyết, chương trình, kế hoạch.

Đối với nguồn lực đầu tư, điều quan trọng là nâng khả năng hấp thụ, giải ngân và sử dụng hiệu quả, chuyển vốn thành công trình, dự án và năng lực sản xuất mới; quản lý đầu tư công theo kết quả đầu ra, linh hoạt điều chuyển vốn cho nơi thực hiện tốt, làm rõ trách nhiệm nơi chậm trễ. Ông cũng yêu cầu đưa các trung tâm tài chính tại TP HCM và Đà Nẵng vào hoạt động thực chất.

Chủ tịch Quốc hội đồng thời đề nghị phát triển hệ sinh thái công nghiệp nội địa, nâng năng lực sản xuất trong nước, thúc đẩy các mô hình kinh tế mới, trong đó có kinh tế biển. Công tác điều hành cần chủ động xây dựng kịch bản năm 2027, tính đầy đủ độ trễ và tác động từ các cú sốc kinh tế năm 2026; phân định rõ nhiệm vụ phải hoàn thành trong năm và nhiệm vụ chuyển tiếp, cân đối nguồn lực phù hợp.

Người đứng đầu Quốc hội cũngyêu cầu các cơ quan phải theo dõi sát thị trường tiền tệ, thanh khoản ngân hàng, tỷ giá, chính sách tài khóa và tiền tệ để ứng phó linh hoạt, đồng thời xác định rõ việc cần làm ngay, điểm nghẽn cần ưu tiên tháo gỡ và cơ chế, chính sách cần sửa đổi, bổ sung.

Về công tác cán bộ, Chủ tịch Quốc hội đề nghị từ năm 2027 đẩy mạnh đánh giá cán bộ, công chức và người đứng đầu theo các chỉ số kết quả công việc (KPI), gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả và thời hạn hoàn thành cụ thể. Công tác đào tạo, quy hoạch, bố trí, phân công và đánh giá cán bộ phải thực chất, lấy hiệu quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo.

“Tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, kiên quyết thay thế cán bộ đùn đẩy, né tránh, sợ trách nhiệm, không hoàn thành nhiệm vụ; gắn trách nhiệm cá nhân, nhất là người đứng đầu, với kết quả công việc cụ thể và thời hạn hoàn thành rõ ràng," Chủ tịch Quốc hội yêu cầu và nhấn mạnh, trong giai đoạn hiện nay, cán bộ không chỉ "quyết đoán", "quyết liệt", "quyết tâm", mà quan trọng phải “quyết làm".