Thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam đã chính thức được FTSE Russell công bố nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp vào tháng 10 năm ngoái. Theo kế hoạch, tổ chức xếp hạng này sẽ công bố kết quả rà soát giữa kỳ vào ngày 7/4 tới đây và nếu các quá trình đều thuận lợi, việc nâng hạng sẽ chính thức có hiệu lực vào tháng 9/2026.

Việc nâng hạng sẽ giúp Việt Nam thêm uy tín trên bản đồ đầu tư toàn cầu, song những cải thiện bền vững về quản trị và minh bạch mới là yếu tố giúp dòng vốn tiếp tục chảy vào trong dài hạn.

Mekong ASEAN có cuộc trò chuyện với ông Kojima Kazunobu - tư vấn của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), chuyên gia từ Viện nghiên cứu của Tập đoàn Daiwa, xoay quanh các vấn đề nhằm phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam theo hướng bền vững.

Ông Kojima Kazunobu. Ảnh: NVCC

Hai chức năng của TTCK cần vận hành theo hướng bổ trợ lẫn nhau

Mekong ASEAN: Thưa ông, bối cảnh thế giới đang có nhiều diễn biến khó lường, đặc biệt là căng thẳng địa chính trị, căng thẳng thương mại giữa các quốc gia. Ông đánh giá dòng tiền đầu tư toàn cầu thời gian tới sẽ có xu hướng như thế nào?

Ông Kojima Kazunobu: Tôi cho rằng trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng và các xung đột thương mại tiếp diễn, dòng vốn đầu tư toàn cầu trong ngắn hạn sẽ có xu hướng thận trọng hơn. Tâm lý né tránh rủi ro có thể dẫn đến hoạt động bán ra của các nhà đầu tư ngắn hạn và các nhà đầu tư giao dịch theo sự kiện, khiến nhiều thị trường tạm thời chuyển sang trạng thái chờ đợi và quan sát.

So với các khu vực chịu ảnh hưởng trực tiếp hơn từ các diễn biến tại Trung Đông, theo tôi, Việt Nam có thể chịu tác động ít hơn trong giai đoạn đầu nhưng không hoàn toàn miễn nhiễm trước xu hướng né tránh rủi ro trên phạm vi toàn cầu. Trong trung và dài hạn, triển vọng dòng vốn đầu tư còn tiềm ẩn những bất định đối với Việt Nam cũng như các thị trường mới nổi khác, do phụ thuộc đáng kể vào diễn biến của các yếu tố địa chính trị và kinh tế vĩ mô trên thế giới.

Mekong ASEAN: Chính phủ Việt Nam đã đặt mục tiêu tăng trưởng trên 10% cho năm 2026 và hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030. Ông cho rằng, Việt Nam cần phải tập trung vào những vấn đề gì để đạt được sự tăng trưởng bền vững?

Ông Kojima Kazunobu: Từ góc độ phát triển tổng thể, Việt Nam cần tiếp tục tập trung củng cố các nền tảng cho tăng trưởng bền vững. Đặc biệt, sự hợp tác hiệu quả giữa Nhà nước và khu vực tư nhân trong các ngành chiến lược có thể trở thành động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của mô hình kinh tế thị trường. Đồng thời, việc xây dựng một môi trường thị trường ngày càng cởi mở và có tính cạnh tranh quốc tế cao sẽ góp phần nâng cao năng suất của nền kinh tế.

Bên cạnh đó, việc tiếp tục đầu tư vào nguồn nhân lực, bao gồm phát triển tài năng từ giai đoạn đầu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong giáo dục, cũng sẽ hỗ trợ củng cố tiềm năng tăng trưởng trong dài hạn. Tôi cho rằng trong bối cảnh môi trường toàn cầu còn nhiều bất định, những nỗ lực cải cách mang tính nền tảng như vậy sẽ đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Mekong ASEAN: Với mục tiêu tăng trưởng của Việt Nam, thị trường chứng khoán sẽ có vai trò như thế nào, thưa ông?

Ông Kojima Kazunobu: Vai trò của thị trường chứng khoán có thể được nhìn nhận trên hai chức năng cốt lõi: Thị trường sơ cấp phục vụ huy động vốn và thị trường thứ cấp phục vụ quản lý tài sản. Để hỗ trợ tăng trưởng bền vững của Việt Nam, hai chức năng này cần vận hành theo hướng bổ trợ lẫn nhau, trong đó thị trường sơ cấp cung cấp nguồn vốn cho sự phát triển của doanh nghiệp, còn thị trường thứ cấp hỗ trợ quá trình hình thành tài sản dài hạn cho người dân Việt Nam.

Trong khuôn khổ dự án của JICA mà tôi đang đảm nhiệm vai trò chuyên gia trưởng, chúng tôi đang thúc đẩy các cuộc trao đổi với các bên tham gia thuộc khu vực tư nhân về những chủ đề liên quan đến thị trường sơ cấp, bao gồm hoạt động IPO và niêm yết theo tiêu chuẩn quốc tế, cũng như xúc tiến đầu tư thông qua các quỹ và tăng cường giáo dục nhà đầu tư. Những nỗ lực này đều phù hợp với Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 của Việt Nam.

Ảnh minh họa.

Những cải cách của TTCK Việt Nam nhận được nhiều đánh giá tích cực

Mekong ASEAN: Thị trường chứng khoán Việt Nam đã được FTSE Russell công bố nâng hạng. Ông đánh giá sự kiện này có tác động như thế nào đến dòng vốn ngoại vào thị trường?

Ông Kojima Kazunobu: Việc FTSE Russell nâng hạng Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp là một bước tiến quan trọng, phản ánh nỗ lực cải cách liên tục của cơ quan quản lý. Điều này đã được cộng đồng đầu tư quốc tế ghi nhận. Đặc biệt, mức độ cải thiện về hạ tầng thị trường và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư như các quy trình thanh toán, nhận được nhiều đánh giá tích cực.

Với “cú hích” nâng hạng, các quỹ thụ động thường điều chỉnh danh mục gần thời điểm có hiệu lực theo quy tắc chỉ số, trong khi các nhà đầu tư chủ động có xu hướng lựa chọn kỹ lưỡng hơn, cân nhắc các yếu tố về thanh khoản, tỷ lệ chuyển nhượng tự do cũng như mức độ tập trung của thị trường. Vì vậy thực tế, việc nâng hạng tác động đến dòng vốn quốc tế sẽ mang tính lộ trình hơn là tức thì.

Trong tương lai, tôi cho rằng những tiến bộ tiếp theo, bao gồm khả năng được MSCI nâng hạng, sẽ càng củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vào thị trường Việt Nam.

Mekong ASEAN: Để hấp dẫn hơn nhà đầu tư nước ngoài, ông cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam cần tiếp tục cải cách theo hướng nào?

Ông Kojima Kazunobu: Để duy trì sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư tổ chức dài hạn trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gia tăng, Việt Nam cần tiếp tục tập trung nâng cao chất lượng và khả năng đầu tư của thị trường chứng khoán.

Mặc dù số lượng doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch đã vượt con số 1.500, số doanh nghiệp có quy mô và thanh khoản đáp ứng tiêu chí trong phạm vi đầu tư của các nhà đầu tư toàn cầu vẫn còn tương đối hạn chế. Vì vậy, việc nâng cao chuẩn mực công bố thông tin, tăng cường quản trị công ty và cải thiện chất lượng thị trường nói chung đối với các doanh nghiệp niêm yết là hết sức cần thiết.

Thêm vào đó, các rào cản về tỷ lệ sở hữu nước ngoài, bao gồm cả trong các lĩnh vực có vốn hóa lớn như ngân hàng, vẫn đang hạn chế khả năng xây dựng danh mục đầu tư của các nhà đầu tư nước ngoài. Tháo gỡ được những nút thắt mang tính cấu trúc này sẽ giúp Việt Nam củng cố vị thế trong nhóm các thị trường mới nổi.

Trong tương lai, tôi cho rằng những tiến bộ tiếp theo, bao gồm khả năng được MSCI nâng hạng, sẽ càng củng cố niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vào thị trường Việt Nam.

Ông Kojima Kazunobu

Mekong ASEAN: Trong quá trình phát triển thị trường chứng khoán của Việt Nam, nhiều chuyên gia tài chính của Nhật Bản đã luôn đồng hành hỗ trợ thông qua các dự án của JICA. Sắp tới, JICA sẽ có thêm những dự án, hợp tác, sáng kiến nào để thúc đẩy thị trường chứng khoán Việt Nam, thưa ông?

Ông Kojima Kazunobu: Mặc dù tôi không thể bình luận hay quyết định về các dự án tương lai của JICA ngoài khuôn khổ hiện tại, nhưng từ quan điểm cá nhân với tư cách là chuyên gia trưởng của dự án hỗ trợ kỹ thuật đang triển khai, ưu tiên của tôi là đóng góp vào việc thực hiện Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 của Việt Nam.

Trong các chủ đề thuộc dự án hiện nay, một số lĩnh vực đặc biệt quan trọng cho giai đoạn tới bao gồm: Tiếp tục hoàn thiện thị trường sơ cấp, đặc biệt là thông lệ IPO và niêm yết phù hợp tiêu chuẩn quốc tế; tiếp tục nỗ lực nâng cao chất lượng và công tác quản trị của các công ty niêm yết; phát triển thị trường quỹ cùng với việc mở rộng sự tham gia của nhà đầu tư cá nhân vào đầu tư thông qua quỹ. Củng cố các trụ cột này sẽ giúp thị trường chứng khoán thực hiện tốt hơn vai trò chuyển hướng các khoản tiết kiệm dài hạn vào kênh đầu tư hiệu quả.

Tôi tin rằng sự gắn kết liên tục, được xây dựng trên nền tảng hợp tác chặt chẽ giữa JICA với các cơ quan quản lý của Việt Nam và các thành viên thị trường, sẽ góp phần duy trì động lực cải cách, thúc đẩy thị trường tiếp tục tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế.

VDSC: VN-Index trong trung hạn có thể ở vùng 1.557–2.089 điểm

Lạc quan về thị trường, loạt công ty chứng khoán kỳ vọng lãi kỷ lục

SSI đánh giá các ngành ảnh hưởng từ xung đột Trung Đông

MBS: Dòng tiền đầu cơ chuyển hướng, VN-Index vẫn có thể điều chỉnh thêm