Các hoạt động được tổ chức nhằm duy trì và phục vụ nhu cầu sinh hoạt tín ngưỡng của nhân dân và du khách; đồng thời quảng bá, giới thiệu các giá trị lịch sử, văn hoá tiêu biểu của di tích quốc gia đặc biệt đền Xưa và đền Bia, góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm của cán bộ, nhân dân trong việc thực hiện, giữ gìn phát huy các giá trị di sản văn hoá dân tộc.
 |
| Đọc văn tế tri ân công lao đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh. Ảnh: Mekong ASEAN. |
Theo các nguồn tài liệu, đền Xưa được xây dựng tại Nghĩa Lư trang (tên nôm làng Xưa), quê hương của đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh. Ngôi đền được khởi dựng vào khoảng thế kỷ 17, đến thời Nguyễn di tích được trùng tu hai lần vào các năm Thành Thái 2 (1890) và Bảo Đại 3 (1929). Đền Xưa được khởi dựng tại trung tâm làng Xưa, thôn Nghĩa Phú ngày nay, bên cạnh đình chợ.
 |
| Lãnh đạo Đảng ủy, HĐND, UBND xã Tuệ Tĩnh; lãnh đạo Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc cùng các đại biểu dâng hương tại đền Xưa. Ảnh: Mekong ASEAN. |
Khi khởi dựng, di tích có kiến trúc kiểu chữ Nhị (=) gồm 5 gian tiền tế và 3 gian hậu cung, bên trong hậu cung đặt tượng thờ đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh bằng chất liệu gỗ.
Các công trình được làm bằng gỗ tứ thiết, các con rường, đấu, bẩy được chạm khắc lá lật tạo sự thanh thoát, nhẹ nhàng mang đậm dấu ấn kiến trúc nghệ thuật đầu thời Nguyễn (thế kỷ 19), được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia năm 1990 và xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt năm 2017.
 |
| Người dân và du khách đến dự và dâng hương. Ảnh: Mekong ASEAN. |
Năm 2006, Bộ Y tế phối hợp với UBND tỉnh Hải Dương (cũ) đầu tư kinh phí trùng tu, tôn tạo đền Xưa, đây là đợt trùng tu lớn được tiến hành trong 2 giai đoạn. Giai đoạn 1 từ năm 2006 - 2008 trùng tu, tôn tạo nhà tiền tế 5 gian, hậu cung 3 gian, nhà khách 5 gian, giếng nước và cầu đá vào đền; giai đoạn 2 từ năm 2009 - 2011 gồm các hạng mục sân, vườn thuốc, cổng tứ trụ, tường bao xung quanh di tích…
 |
| Viết thư pháp tại sân đền Xưa, xã Tuệ Tĩnh, thành phố Hải Phòng. Ảnh: Mekong ASEAN. |
Đền Xưa được xây dựng để phụng thờ đại danh y, thiền sư Tuệ Tĩnh. Đây chính là quê hương, nơi ông sinh ra và cất tiếng khóc chào đời. Di tích còn phối thờ tiến sĩ Nguyễn Danh Nho - một công thần triều Lê, có công với dân với nước và cũng là người con của quê hương Nghĩa Lư trang xưa và Nghĩa Phú ngày nay.
Đại diện Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc cho biết, trong hai ngày từ 2 - 3/4 (15 - 16/2 âm lịch), tại Di tích quốc gia đặc biệt đền Xưa diễn ra các nghi lễ, nghi thức và các hoạt động, gồm có lễ cúng Thánh xin mở hội, lễ dâng hương, tế cáo yết; viết thư pháp, bắt mạch, tư vấn sức khỏe, tế tạ…
