Chiều 7/10, tại họp báo thường kỳ quý 3/2026 của Bộ Công Thương, đại diện Cục Điện lực thông tin về một số nội dung cơ bản của Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ phát triển thị trường điện lực cạnh tranh và Đề án tái cơ cấu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN).

Ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết, hiện có hai đề án là Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ phát triển thị trường điện lực cạnh tranh, được Chính phủ giao Bộ Công Thương xây dựng, trình Chính phủ. Thứ hai là Đề án tái cơ cấu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), được Chính phủ giao Bộ Tài chính xây dựng, trình Chính phủ. Cả hai đề án đã được Bộ Công Thương và Bộ Tài chính xây dựng và trình Chính phủ ngày 15/9.

Thông tin về một số nội dung cơ bản của Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ phát triển thị trường điện lực cạnh tranh, ông Bùi Quốc Hùng cho biết ngành điện hiện nay không chỉ có EVN mà còn có nhiều doanh nghiệp trong và ngoài nước tham gia. Đặc biệt, trong khâu phát điện, thị trường phát điện cạnh tranh đã hình thành với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp ngoài EVN. Hiện EVN sở hữu chưa đến 40% các dự án, công trình nguồn điện.

Theo ông Hùng, kinh nghiệm quốc tế và xu hướng tại các quốc gia phát triển thành công thị trường điện cạnh tranh cho thấy, vấn đề cốt lõi là tách bạch các khâu trong hoạt động điện lực, từ phát điện, truyền tải điện, phân phối đến bán buôn, bán lẻ điện, qua đó phân định các khâu mang tính độc quyền tự nhiên và các khâu có thể cạnh tranh.

Đối với truyền tải điện, do đặc thù hạ tầng, không thể có một nhà đầu tư khác xây dựng đường dây truyền tải song song để cạnh tranh với đường dây đã được đầu tư. Khâu phân phối điện cũng có đặc điểm tương tự do những hạn chế về hành lang, đất đai và hiệu quả đầu tư. Vì vậy, truyền tải và phân phối điện thuộc các khâu độc quyền tự nhiên.

Trong khi đó, phát điện, bán buôn và bán lẻ điện là những khâu có thể tham gia thị trường điện cạnh tranh. Hiện Việt Nam đã có thị trường phát điện cạnh tranh, thị trường bán buôn điện cạnh tranh ở một mức độ nhất định và đang hướng tới hoàn thiện thị trường bán buôn điện cạnh tranh, thị trường bán lẻ điện cạnh tranh.

Trong chuỗi cung ứng điện, Công ty TNHH MTV Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) đã được thành lập và chuyển về Bộ Công Thương. Truyền tải điện cũng là một lĩnh vực thuộc khâu độc quyền tự nhiên.

Trên cơ sở nhiệm vụ được lãnh đạo Chính phủ giao, Bộ Công Thương đã phối hợp với các Bộ, ngành và đơn vị liên quan xây dựng Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ phát triển thị trường điện lực cạnh tranh các cấp độ. Mục tiêu là rà soát hiện trạng các khâu trong chuỗi cung ứng điện và đề xuất phương án tái cơ cấu ngành điện để phục vụ phát triển thị trường bán buôn, bán lẻ điện ở các cấp độ cuối cùng của thị trường điện cạnh tranh Việt Nam.

Trong đó, Đề án bao gồm định hướng điều chỉnh cơ cấu EVN và các đơn vị thành viên.

Đối với khâu phát điện, định hướng là kế thừa chủ trương cổ phần hóa, thoái vốn Nhà nước tại các tổng công ty phát điện thuộc EVN theo Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ thị trường bán buôn điện đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 168 năm 2017. Mục tiêu là tạo nguồn lực cho các tổng công ty phát điện, thu hút các nhà đầu tư mới tham gia lĩnh vực phát điện và có nguồn vốn cho đầu tư.

Đồng thời, Đề án cũng xem xét thành lập Tổng công ty Phát điện chiến lược quốc gia. Theo ông Hùng, trước mắt tổng công ty này sẽ nằm trong EVN và về lâu dài có thể tách ra. Tổng công ty dự kiến bao gồm các nhà máy thủy điện chiến lược đa mục tiêu như Hòa Bình, Ialy và cả các dự án điện hạt nhân sau này.

Đối với khâu truyền tải điện, định hướng là sớm thực hiện tách Tổng công ty Truyền tải điện Quốc gia (EVNNPT) khỏi EVN và chuyển về Bộ, ngành quản lý, nhằm phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh cũng như bảo đảm tính đồng bộ giữa nguồn và lưới điện.

Đối với khâu phân phối và bán lẻ điện, đã thực hiện việc tách bạch giữa bộ phận phân phối và bán lẻ tại các tổng công ty điện lực thuộc EVN. Theo lộ trình dài hạn, chi phí phân phối sẽ được tách riêng với chi phí bán lẻ, về mặt tổ chức sẽ tiến tới tách bạch sở hữu. Các tổng công ty phân phối trong tương lai sẽ đóng vai trò là những đơn vị mua điện cạnh tranh trên thị trường bán buôn điện cạnh tranh và bán lẻ điện cho khách hàng sử dụng điện.

Theo ông Bùi Quốc Hùng, việc tách bạch cần được thực hiện từng bước theo lộ trình nhằm bảo đảm khả năng tài chính cho các đơn vị hiện nay, đồng thời bảo đảm việc ký kết các hợp đồng quản lý rủi ro cho các đơn vị phát điện.