Hơn 10 năm trước, ông Yoshinori Wakatabi, Chủ tịch kiêm Giám đốc đại diện Công ty Yosen Kogyo (Nhật Bản), bắt đầu đến Việt Nam thông qua các chương trình giao lưu nhân lực và tiếp nhận thực tập sinh. Chứng kiến tốc độ phát triển kinh tế, đặc biệt tại TP HCM, ông dần hình thành mong muốn tìm kiếm cơ hội kinh doanh tại thị trường này.
Ông cho biết, Yosen Kogyo đã thành lập pháp nhân tại Việt Nam và đang tính đến việc mở rộng mô hình kinh doanh thực phẩm tại TP HCM.
Yosen Kogyo vốn hoạt động trong lĩnh vực sản xuất linh kiện điện tử, đồng thời tham gia các ngành thực phẩm, môi trường và xây dựng. Tại TP HCM, doanh nghiệp quan tâm đến các dự án phát triển hạ tầng, công nghệ thông tin và sản phẩm liên quan đến máy tính.
Theo ông Wakatabi, sức hấp dẫn của Việt Nam nằm ở tốc độ phát triển kinh tế và lực lượng dân số trẻ. Trong khi Nhật Bản đang đối mặt với tình trạng già hóa dân số, sức trẻ và triển vọng phát triển của thị trường Việt Nam là những yếu tố thu hút doanh nghiệp.
 |
| Các doanh nghiệp Việt Nam và Nhật Bản trao đổi tìm kiếm cơ hội hợp tác. Ảnh: ITPC. |
Kết nối từ sản xuất đến tiêu dùng
Sự quan tâm của Yosen Kogyo cũng được thể hiện trong bức tranh kết nối doanh nghiệp giữa TP HCM và tỉnh Gunma, Nhật Bản.
Tại Hội nghị Xúc tiến đầu tư TP HCM năm 2026, do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP HCM (ITPC) phối hợp với Ngân hàng Gunma tổ chức ngày 12/11, đoàn doanh nghiệp Nhật Bản tham gia thuộc nhiều lĩnh vực, từ sản xuất linh kiện ô tô, cơ khí, thiết bị tự động hóa đến công nghệ môi trường, xử lý chất thải, y tế, thực phẩm và giáo dục.
Theo đại diện Ngân hàng Gunma, hiện có khoảng 15.000 người Việt Nam đang sinh sống và làm việc tại tỉnh Gunma, đông nhất trong cộng đồng người nước ngoài tại địa phương. Khoảng 60 doanh nghiệp Gunma đang đầu tư tại Việt Nam, trong khi nhiều doanh nghiệp khác tiếp tục tìm kiếm cơ hội mở rộng, đặc biệt tại TP HCM.
Ở phía chính quyền thành phố, bà Cao Thị Phi Vân, Phó giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP HCM (ITPC), cho biết Nhật Bản hiện đứng thứ ba trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư tại TP HCM. Trong 10 tháng đầu năm 2026, thành phố ghi nhận 84 dự án mới từ Nhật Bản, lũy kế đến nay có 2.356 dự án còn hiệu lực.
Quy mô kinh tế TP.HCM năm 2025 đạt 123 tỷ USD, chiếm khoảng 23,5% GDP cả nước. Thành phố đang tập trung phát triển công nghệ cao, trung tâm tài chính quốc tế, logistics, cảng biển, kinh tế xanh và kinh tế số, đồng thời giới thiệu khoảng 250 dự án kêu gọi đầu tư.
Theo bà Vân, Nhật Bản có thế mạnh về công nghệ, máy móc, vật liệu và quản trị chất lượng, trong khi TP HCM có năng lực gia công, chế biến và kết nối thị trường. Đây là những lợi thế có thể bổ sung cho nhau trong quá trình hợp tác.
Công nghệ Nhật Bản trước nhu cầu nâng cấp sản xuất
Không chỉ tìm kiếm thị trường, doanh nghiệp Nhật Bản còn có cơ hội hợp tác với các đối tác Việt Nam trong những lĩnh vực đòi hỏi công nghệ và thiết bị chuyên sâu.
Ông Lê Như Thạch, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Bcons Group, cho biết doanh nghiệp đang tìm kiếm cơ hội tiếp cận nguồn vốn, công nghệ và thiết bị hiện đại từ Nhật Bản để cải thiện hiệu suất hoạt động.
Trong lĩnh vực xây dựng, Bcons hướng đến sản xuất bê tông lắp ghép, đúc sẵn và ứng dụng công nghệ mới nhằm giảm phụ thuộc vào nhân công. Theo ông Thạch, chi phí lao động ngày càng tăng khiến tự động hóa trở thành yêu cầu cấp thiết. Bên cạnh công nghệ, vốn đầu tư cũng là nhu cầu được doanh nghiệp Việt Nam đặt ra.
Theo ông Thạch, vấn đề của doanh nghiệp hiện nay không hẳn là thiếu vốn mà nằm ở mức lãi suất tương đối cao. Trong khi đó, việc vay ngân hàng vẫn đi kèm yêu cầu về tài sản thế chấp và nhiều ràng buộc pháp lý. Nguồn vốn từ nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt là đất nước có lãi suất thấp như Nhật Bản có thể giúp doanh nghiệp đa dạng hóa kênh huy động vốn và giảm áp lực tài chính.
Niềm tin quyết định khả năng hợp tác
Dù có những điểm giao thoa về lợi ích, việc chuyển các cuộc tiếp xúc thành quan hệ kinh doanh lâu dài vẫn đòi hỏi sự chuẩn bị từ hai phía.
Ông Thạch cho rằng chữ tín là yếu tố quan trọng nhất khi doanh nghiệp Việt Nam muốn tham gia chuỗi cung ứng Nhật Bản. Đối tác Nhật có thể mất sáu tháng, một năm hoặc nhiều năm để tìm hiểu một doanh nghiệp trước khi quyết định hợp tác. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải thực hiện đúng cam kết về chất lượng sản phẩm và tiến độ.
Ở góc độ nhà đầu tư, ông Wakatabi cho biết doanh nghiệp nước ngoài khi mới đầu tư hoặc mở rộng kinh doanh tại Việt Nam vẫn gặp những vấn đề chưa rõ ràng. Ông mong muốn chính quyền tăng cường hướng dẫn về thủ tục, chính sách, đồng thời tạo thuận lợi hơn về ưu đãi thuế và quỹ đất để doanh nghiệp tự tin triển khai dự án.
Về phía doanh nghiệp Việt Nam, ông Thạch đề xuất Nhà nước tạo cơ chế thuận lợi để tiếp cận vốn nước ngoài, đóng vai trò cầu nối và hỗ trợ bảo chứng ban đầu, đồng thời hoàn thiện hành lang pháp lý minh bạch.
Tại hội nghị, 96 doanh nghiệp TP HCM đã đăng ký 386 lượt kết nối trực tiếp với các doanh nghiệp Gunma, tập trung vào máy móc, công nghệ chế tạo, ô tô, thương mại, môi trường, nông nghiệp, y tế và nhân lực.
Với doanh nghiệp Nhật Bản, Việt Nam mở ra cơ hội kinh doanh từ sản xuất, hạ tầng đến tiêu dùng. Trong khi đó, doanh nghiệp Việt Nam kỳ vọng tiếp cận thêm vốn, công nghệ và thiết bị. Việc chuyển những cuộc gặp gỡ thành dự án đầu tư và quan hệ cung ứng dài hạn sẽ phụ thuộc vào năng lực thực hiện cam kết của doanh nghiệp và điều kiện triển khai đầu tư tại Việt Nam.
