Giá lương thực, thực phẩm tăng cao tại các địa phương bị ảnh hưởng bởi bão số 3 là một trong những nguyên nhân chính làm CPI tháng 9/2024 tăng 0,29% so với tháng trước. Ảnh: Hà Anh/Mekong ASEAN.

Theo báo cáo tình hình kinh tế - xã hội tháng 9 và 9 tháng năm 2024 của Tổng Cục Thống kê công bố sáng 6/10, trong mức tăng 0,29% của CPI tháng này so với tháng trước đó (MoM), có 9 nhóm hàng hóa và dịch vụ có chỉ số giá tăng; 2 nhóm hàng có chỉ số giá giảm.

Dẫn đầu nhóm hàng có chỉ số giá tăng là nhóm giáo dục với mức tăng 2,09% MoM; trong đó giá dịch vụ giáo dục tăng 2,33% do một số địa phương điều chỉnh học phí áp dụng cho năm học 2024-2025 ở một số trường dân lập, tư thục các cấp và các trường đào tạo nghề, cao đẳng, đại học và sau đại học để đảm bảo thu chi thường xuyên.

Bên cạnh đó, tháng 9 là thời điểm bắt đầu năm học mới nên nhu cầu đối với các mặt hàng đồ dùng học tập tăng, giá sản phẩm từ giấy tăng 0,61%; giá bút viết tăng 0,4%; giá văn phòng phẩm, đồ dùng học tập khác tăng 0,35%.

Tháng 9 này, do ảnh hưởng trực tiếp bởi bão và hoàn lưu bão số 3 tại một số địa phương, kéo theo 2 nhóm hàng tăng giá do nhu cầu thiết yếu tăng là:

Nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 0,14% do chi phí nhân công và nhu cầu tiêu dùng các mặt hàng đồ dùng trong gia đình tăng khi mưa lũ ngập lụt tại nhiều địa phương.

Trong đó, giá hàng thủy tinh, sành, sứ tăng 0,51%; đồng hồ treo tường, để bàn, gương và dịch vụ sửa chữa thiết bị gia đình cùng tăng 0,48%; vật phẩm tiêu dùng khác tăng 0,31%; hàng dệt trong nhà tăng 0,29%; đồ nhựa, cao su và xà phòng, chất tẩy rửa cùng tăng 0,23%; giường, tủ, bàn ghế tăng 0,2%; đồ điện tăng 0,18%; thuê người phục vụ tăng 0,06%; đồ dùng nấu ăn tăng 0,05%.

Nhóm thuốc và dịch vụ y tế tăng 0,05% do thời tiết mưa bão, giao mùa nên nhu cầu tiêu dùng các loại thuốc về giảm đau, hạ sốt, đường hô hấp, vitamin và khoáng chất của người dân tăng.

Trong đó, nhóm thuốc giảm đau, thuốc hạ sốt; chống viêm không steroid và thuốc điều trị gút và các bệnh xương tăng 0,48%; nhóm thuốc vitamin và khoáng chất tăng 0,28%; nhóm thuốc chống nhiễm, điều trị ký sinh trùng tăng 0,25%.

Đáng chú ý, hai nhóm hàng từng xếp top có chỉ số giá tăng trong những tháng trước là nhóm văn hóa, giải trí - du lịch và nhóm giao thông lại là hai nhóm hàng có chỉ số giá giảm trong tháng 9 này.

Cụ thể, nhóm văn hóa, giải trí và du lịch giảm 0,24% do nhu cầu du lịch không còn cao như những tháng cao điểm, nên các công ty du lịch thực hiện các chương trình khuyến mãi để kích cầu, tập trung chủ yếu ở các nhóm: giá dịch vụ du lịch trong nước giảm 2,12%; khách sạn giảm 1,23%.

Nhóm giao thông giảm 2,77%, chủ yếu do giá xăng trong nước giảm 6,86%, ảnh hưởng từ các đợt điều chỉnh giá trong tháng; giá vận tải hành khách bằng đường hàng không giảm 14,66%; vận tải hành khách bằng đường sắt giảm 2,17%; vận tải hành khách bằng đường bộ giảm 0,23% do các đơn vị vận chuyển giảm giá vé khi giá nhiên liệu giảm; xe ô tô mới giảm 0,33%; xe ô tô đã qua sử dụng giảm 0,14%.

So với cùng kỳ năm 2023, CPI bình quân quý 3/2024 tăng 3,48%, trong đó, có 9 nhóm hàng tăng giá; hai nhóm hàng có chỉ số giá giảm là nhóm giao thông và nhóm bưu chính, viễn thông.

Bình quân 9 tháng năm 2024, CPI tăng 3,88% so với cùng kỳ năm 2023. Một trong những nguyên nhân chủ yếu của mức tăng trên được Tổng cục Thống kê chỉ ra là do chỉ số giá nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4%, làm CPI chung tăng 1,34 điểm phần trăm.

Trong đó, chỉ số giá nhóm lương thực tăng 14,23% do giá gạo tăng 18,87% tăng theo giá gạo xuất khẩu khi nguồn cung gạo toàn cầu giảm bởi ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và nhu cầu tiêu dùng tăng trong dịp Lễ, Tết, bão lũ; nhóm thực phẩm tăng 2,31%; nhóm ăn uống ngoài gia đình tăng 4,03% do nhu cầu tiêu dùng và chi phí nhân công tăng.

Bên cạnh đó, yếu tố góp phần kiềm chế tốc độ tăng CPI 9 tháng năm 2024 là chỉ số giá nhóm bưu chính, viễn thông giảm 1,19% do giá điện thoại thế hệ cũ giảm khi các doanh nghiệp áp dụng chương trình giảm giá, kích cầu đối với các dòng điện thoại thông minh đưa ra thị trường sau một thời gian.

Tổng cục Thống kê cũng chỉ ra, lạm phát cơ bản tháng 9/2024 tăng 0,27% so với tháng trước, tăng 2,54% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 9 tháng năm 2024, lạm phát cơ bản tăng 2,69% so với cùng kỳ năm 2023, thấp hơn mức tăng CPI bình quân chung (3,88%), chủ yếu do giá lương thực, thực phẩm, điện sinh hoạt, dịch vụ giáo dục, dịch vụ y tế và xăng dầu là yếu tố tác động làm tăng CPI nhưng thuộc nhóm hàng được loại trừ trong danh mục tính lạm phát cơ bản.

Trong nước, chỉ số giá vàng tháng 9/2024 tăng 1,88% so với tháng trước; tăng 22,66% so với tháng 12/2023; tăng 32,27% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 9 tháng năm 2024, chỉ số giá vàng tăng 26,27%.

Chỉ số giá USD tháng 9/2024 giảm 1,79% so với tháng trước; tăng 1,7% so với tháng 12/2023; tăng 2,4% so với cùng kỳ năm trước. Bình quân 9 tháng năm 2024 tăng 5,46%.