Toàn cảnh hội thảo. Ảnh: Thu Thảo/Mekong ASEAN.

Đó là nhận định của các chuyên gia tại Hội thảo khoa học “Mô hình nhà ở xã hội xanh – Thách thức và Cơ hội” diễn ra chiều 2/4 do Viện Khoa học công nghệ xây dựng (IBST, Bộ Xây dựng) tổ chức tại Hà Nội.

Xu hướng tất yếu

Phát biểu tại hội thảo, ông Vương Duy Dũng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) cho biết, trong những năm qua, Bộ đã triển khai nhiều chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, trong đó có việc nghiên cứu và đề xuất thành lập Quỹ nhà ở quốc gia để tạo nguồn lực bền vững, hỗ trợ tài chính cho các dự án nhà ở giá rẻ.

Bên cạnh đó, các địa phương cũng đã từng bước đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội vào kế hoạch kinh tế - xã hội của mình, góp phần tăng tốc độ triển khai các dự án trên cả nước, nhằm thực hiện Đề án đầu tư xây dựng ít nhất một triệu căn hộ nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2030.

Trong bối cảnh đó, việc áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và công nghệ xây dựng hiện đại là một giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng, giảm chi phí và rút ngắn thời gian xây dựng nhà ở xã hội.

"Việc nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ mới, vật liệu mới, thân thiện với môi trường, các giải pháp thiết kế thông minh, tối ưu hóa không gian và đặc biệt là các tiêu chuẩn, quy chuẩn về công trình xanh là hướng đi tất yếu. Điều này không chỉ giúp chúng ta xây dựng nhanh hơn, hiệu quả hơn mà còn tạo ra những ngôi nhà ở xã hội thực sự chất lượng, an toàn, bền vững và có chi phí vận hành hợp lý cho người dân. Trong đó, các công nghệ mới như kết cấu lắp ghép, vật liệu xanh, thiết kế thông minh đang mở ra cơ hội lớn để chúng ta xây dựng các khu nhà ở xã hội có chất lượng cao, tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường".

Ông Vương Duy Dũng, Phó Cục trưởng Cục Quản lý thị trường nhà và thị trường bất động sản

Cũng theo ông Dũng, để thúc đẩy nhà ở xã hội, có 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất là đưa chỉ tiêu phát triển nhà ở xã hội vào hệ thống chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Thứ hai, lập kế hoạch triển khai Đề án một triệu căn nhà ở xã hội, yêu cầu địa phương cam kết thực hiện.

Thứ ba, bố trí quỹ đất và quy hoạch nhà ở xã hội hợp lý, với hơn 9.737 ha đất đã được quy hoạch trên cả nước.

Thứ tư, thúc đẩy triển khai dự án nhà ở xã hội, với hơn 655 dự án đã và đang được triển khai từ năm 2021 đến nay.

Thứ năm, huy động nguồn vốn và cơ chế tài chính, bao gồm chương trình tín dụng 120.000 tỷ đồng và nghiên cứu các giải pháp bổ sung như Quỹ nhà ở quốc gia.

Mặt khác, ông Dũng thông tin, hiện nay ngành xây dựng sử dụng khoảng 35% - 40% tổng năng lượng tiêu thụ quốc gia, trong đó chủ yếu là tiêu thụ điện. Đối với các công trình xây dựng tại Việt Nam, mức độ lãng phí năng lượng khá lớn, tuy nhiên cũng có nhiều tiềm năng về sử dụng năng lượng hiệu quả.

"Do đó, xây dựng công trình, tòa nhà xanh, tiết kiệm năng lượng đang là xu hướng phát triển mà ngành xây dựng đang hướng tới, với các công trình thiết kế thông minh, thân thiện môi trường, tiết kiệm điện năng đã và đang được xây dựng đưa vào vận hành trên thế giới cũng như tại Việt Nam. Trong đó, các dự án, công trình nhà ở xã hội xanh, tiết kiệm năng lượng, phát thải carbon thấp là một phần không thể thiếu," Phó Cục trưởng Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản nhấn mạnh.

Giải pháp bền vững phát triển nhà ở xã hội xanh

Bàn về giải pháp cho vấn đề này, Viện trưởng Viện IBST Nguyễn Hồng Hải nhận định, để các dự án nhà ở xã hội thực sự hiệu quả, đáp ứng nhu cầu thực tế và đảm bảo chất lượng lâu dài, việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống khung kỹ thuật, quy chuẩn, tiêu chuẩn trong thiết kế - thi công - nghiệm thu là cần thiết.

"Các quy chuẩn, tiêu chuẩn không chỉ đảm bảo an toàn kết cấu mà còn định hướng cho việc áp dụng các giải pháp thiết kế tối ưu, sử dụng vật liệu phù hợp, tiết kiệm chi phí và rút ngắn thời gian thi công. Thiếu đi một hệ thống tiêu chuẩn rõ ràng, đồng bộ, chúng ta sẽ khó có thể kiểm soát được chất lượng, tối ưu hóa nguồn lực và đảm bảo tính bền vững cho các công trình nhà ở xã hội," ông Hải nói.

Cũng theo ông Hải, hiện Viện IBST đã và đang tập trung vào việc nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ tiên tiến, vật liệu thân thiện với môi trường và giải pháp thiết kế tối ưu nhằm hỗ trợ quá trình phát triển nhà ở xã hội xanh. Để triển khai thành công mô hình này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan quản lý Nhà nước, các đơn vị nghiên cứu, các doanh nghiệp, các tổ chức tài chính và cộng đồng cư dân.

Tại hội thảo, các chuyên gia từ các trường đại học hàng đầu, bao gồm Đại học Melbourne và Đại học Curtin (Australia) đã trình bày về Mạng lưới Nghiên cứu giảm phát thải carbon (RNDBI) và tiềm năng tín chỉ carbon cho các dự án nhà ở xanh, phát thải carbon thấp. Đại diện Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) cũng chia sẻ về các cơ chế tài chính giúp các nhà phát triển và nhà đầu tư tiếp cận thị trường nhà ở xã hội xanh.

Đại diện Xi măng Fico-YTL trình bày tham luận tại hội thảo. Ảnh: Thu Thảo/Mekong ASEAN.

Đại diện phía doanh nghiệp, Xi măng Fico-YTL, một trong những đơn vị tiên phong trong ngành vật liệu xây dựng xanh, đã chia sẻ cách đơn vị này thực hành các sáng kiến giảm phát thải carbon, đặc biệt là dòng sản phẩm ECOCem - loại xi măng phát thải carbon thấp giúp giảm từ 30% - 70% lượng CO2 so với xi măng Portland truyền thống mà không tăng giá bán.

Công ty này cũng đưa kiến nghị đối với các cơ quan quản lý về việc sớm ban hành tiêu chuẩn về công trình xanh quốc gia nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi xanh, đặc biệt trong lĩnh vực nhà ở xã hội.

Đại diện từ G8A - hệ thống công ty kiến trúc, quy hoạch đô thị và thiết kế nội thất có trụ sở tại Geneva (Thụy Sỹ), giới thiệu các mô hình đầu tư sáng tạo, cân bằng giữa tính kinh tế, bền vững và công năng trong phát triển nhà ở xã hội xanh.

Ngoài ra, Viện IBST cũng giới thiệu các công nghệ nhà lắp ghép thép nhẹ PN hay công nghệ lắp ghép mô đun toàn khối, một giải pháp vừa giúp tiết kiệm chi phí, vừa góp phần giúp các dự án nhà ở xã hội xanh đạt mục tiêu "Net Zero" carbon.

Mô hình mẫu liên kết điển hình trong hệ nhà lắp ghép. Ảnh: Thu Thảo/Mekong ASEAN.

Tại phiên thảo luận, nhiều đại biểu và khách mời đã đóng góp thêm những giải pháp phát triển nhà ở xã hội xanh, đặc biệt là việc giảm sử dụng điều hoà không khí - một trong những yếu tố tác động tiêu cực đến môi trường, đặc biệt trong bối cảnh khí hậu Việt Nam hiện nay. Thay vào đó, cần chú trọng đến những giải pháp thay thế như cải thiện thông gió, sử dụng các vật liệu thay thế với kết cấu phù hợp có thể giúp giảm nhu cầu sử dụng điều hòa không khí.

Mô hình nhà vệ sinh trong nhà lắp ghép bằng vật liệu thép nhẹ. Ảnh: Thu Thảo/Mekong ASEAN.

Kết luận hội thảo, đại diện lãnh đạo Bộ Xây dựng cho rằng, sự tham gia tích cực của các nhà phát triển bất động sản đóng vai trò quan trọng trong việc đẩy nhanh tiến độ xây dựng nhà ở xã hội tại Việt Nam. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp vẫn e ngại do biên lợi nhuận thấp và thủ tục hành chính phức tạp. Do đó, để khuyến khích các doanh nghiệp tham gia, Bộ Xây dựng đã nâng mức lợi nhuận tối đa cho các dự án nhà ở xã hội từ 10% lên 12%, nhằm tạo động lực mạnh mẽ hơn cho các nhà đầu tư.