IREX và Hamada ký kết hợp tác phát triển nhà máy tái chế pin mặt trời tại Việt Nam. Ảnh: SolarBK

SolarBK là doanh nghiệp Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng tái tạo, phát triển công nghệ và sản xuất tấm pin mặt trời do doanh nghiệp tự thiết kế.

Thông tin từ SolarBK cho biết, Lễ ký kết diễn ra tại nhà máy IREX ở TP HCM. Theo thỏa thuận hợp tác, hai bên dự kiến thành lập liên doanh để xây dựng nhà máy tái chế tấm pin mặt trời, với công suất xử lý khoảng 40.000 mô-đun mỗi năm. Dự án bao gồm các khâu thu gom, phân loại và tái chế các tấm pin đã qua sử dụng, hướng tới thu hồi các vật liệu như kính, nhôm, hộp nối và các thành phần có thể tái sử dụng.

Phát biểu tại lễ ký kết, ông Nguyễn Dương Tuấn, Tổng Giám đốc SolarBK, cho rằng việc xử lý vòng đời của tấm pin mặt trời đang trở thành vấn đề mang tính toàn cầu khi ngành năng lượng mặt trời bước sang giai đoạn phát triển mới. Theo ông Tuấn, hợp tác giữa IREX và Hamada không chỉ dừng ở chuyển giao công nghệ mà còn đặt nền tảng cho việc hình thành mô hình kinh tế tuần hoàn trong ngành này tại Việt Nam.

Ông Takehisa Nagata, Giám đốc điều hành Hamada, cho biết doanh nghiệp đã có hơn 50 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực tái chế công nghiệp và đã phát triển công nghệ tái chế tấm pin mặt trời tại Nhật Bản hơn một thập kỷ qua. Từ kinh nghiệm xử lý khối lượng lớn chất thải năng lượng mặt trời tại Nhật Bản, doanh nghiệp này đã triển khai nghiên cứu khả thi tại Việt Nam từ năm 2022, nhằm chuẩn bị cho nhu cầu xử lý tấm pin sau khi hết vòng đời.

Việc phát triển các mô hình tái chế trong lĩnh vực năng lượng tái tạo có thể giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh khi các tiêu chí môi trường, xã hội và quản trị (ESG) ngày càng được chú trọng trên thị trường quốc tế, ông Đinh Hồng Kỳ - Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp xanh TP HCM nhận định. .

Dự án được kỳ vọng góp phần hình thành chuỗi giá trị tuần hoàn cho ngành năng lượng mặt trời, trong đó các tấm pin sau khi hết vòng đời có thể được tái chế và quay trở lại chuỗi sản xuất hoặc các ứng dụng công nghiệp khác.

Áp lực xử lý tấm pin mặt trời sau vòng đời

Trong khoảng một thập kỷ qua, năng lượng mặt trời đã chuyển từ nguồn bổ sung thành một trong những trụ cột của chuyển dịch năng lượng. Tại Đông Nam Á, Việt Nam là một trong những thị trường phát triển nhanh, đặc biệt giai đoạn 2018–2020 với sự gia tăng mạnh của các dự án điện mặt trời.

Tuy nhiên, cùng với sự mở rộng này là bài toán xử lý các tấm pin khi kết thúc vòng đời. Một tấm pin quang điện thường có tuổi thọ từ 20–30 năm. Theo các nghiên cứu quốc tế và số liệu của Cơ quan Năng lượng Tái tạo Quốc tế (IRENA), lượng chất thải quang điện toàn cầu có thể đạt 1,7–8 triệu tấn vào năm 2030 và tăng lên khoảng 60–78 triệu tấn vào năm 2050.

Tấm pin năng lượng mặt trời chứa nhiều vật liệu có thể thu hồi, tái chế. Ảnh minh họa từ Internet

Các tấm quang năng hết hạn sử dụng chứa nhiều vật liệu có thể thu hồi như kính, nhôm và silicon. Nếu được xử lý đúng cách, đây không chỉ là vấn đề môi trường mà còn là nguồn tài nguyên thứ cấp có giá trị cho sản xuất công nghiệp.

Tại châu Á, Nhật Bản đã hình thành hệ sinh thái tái chế tấm pin mặt trời tương đối hoàn chỉnh sau giai đoạn phát triển nhanh của điện mặt trời đầu những năm 2010. Quốc gia này xây dựng đồng thời khung chính sách, công nghệ và mạng lưới thu gom, cho phép thu hồi vật liệu để tái sử dụng trong sản xuất.

Cách tiếp cận này chuyển vai trò của tái chế từ khâu cuối sang một phần tích hợp trong chuỗi giá trị năng lượng.

Ở Việt Nam, hệ sinh thái xử lý tấm pin mặt trời sau sử dụng vẫn ở giai đoạn đầu. Các yếu tố về công nghệ, hạ tầng và cơ chế chính sách chưa hoàn thiện. Việc quản lý vòng đời sản phẩm mới được đưa vào các định hướng dài hạn của ngành năng lượng.

Nhà máy sản xuất tấm pin năng lượng mặt trời IREX tại TP HCM. Ảnh: IREX

IREX, thành viên của SolarBK, được thành lập năm 2012, phát triển năng lực sản xuất mô-đun quang điện đạt các chứng nhận quốc tế như IEC và UL, với sản phẩm đã xuất khẩu sang Mỹ, châu Âu và New Zealand. Doanh nghiệp này đồng thời tìm kiếm giải pháp thu hồi vật liệu sau sử dụng và hợp tác với các đối tác công nghệ quốc tế để phát triển năng lực tái chế trong nước.

Trong bối cảnh nhu cầu xử lý tấm pin mặt trời dự kiến gia tăng trong những thập kỷ tới, các dự án hợp tác như giữa IREX và Hamada được xem là bước chuẩn bị sớm cho một lĩnh vực còn mới tại Việt Nam.