Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng. Ảnh: MPI

Đây là những chia sẻ của Bộ trưởng Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Chí Dũng tại Hội nghị Tổng kết công tác năm 2024, triển khai công tác năm 2024 và kỷ niệm 79 năm thành lập ngành kế hoạch và đầu tư sáng 28/12.

10 điểm sáng của ngành kế hoạch và đầu tư năm 2024

Nhìn lại năm 2024, cùng với thành tựu chung của cả nước, theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, ngành kế hoạch - đầu tư và thống kê cũng đã gặt hái được nhiều kết quả nổi bật, có thể khái quát thành 10 điểm sáng như sau:

Thứ nhất, nỗ lực không ngừng nghỉ để hình thành một hệ tư duy mới, tầm nhìn chiến lược mới về kỷ nguyên phát triển vươn mình, trở thành nước có thu nhập cao vào năm 2045.

Đó là tư duy chủ động kiến tạo, tăng trưởng bứt tốc, phát triển đột phá, quyết định tương lai, lấy phát triển để duy trì ổn định, ổn định để thúc đẩy phát triển; tầm nhìn về thời điểm "hội tụ" các lợi thế, sức mạnh để cất cánh, phát triển mạnh mẽ và toàn diện, hiện thực hóa khát vọng xây dựng đất nước ngày càng phồn vinh, hạnh phúc.

Thứ hai, quy mô, tiềm lực của nền kinh tế tiếp tục được nâng lên, không ngừng phát huy những thành tựu đạt được sau 40 năm Đổi mới, nhất là từ đầu nhiệm kỳ đến nay, giúp Việt Nam tích lũy thế và lực cho sự phát triển bứt phá trong giai đoạn tiếp theo.

Tập trung theo dõi sát, nắm chắc tình hình, làm tốt công tác dự báo để chủ động, linh hoạt, kịp thời điều chỉnh trọng tâm ưu tiên trong chỉ đạo, điều hành, phù hợp với diễn biến tình hình thực tế và yêu cầu phát triển đặt ra. Kết thúc năm 2024, Việt Nam có khả năng hoàn thành 15/15 chỉ tiêu chủ yếu, tốc độ tăng trưởng khoảng 7%, vượt mục tiêu đề ra (6-6,5%).

Ngành cũng phát huy hiệu quả vai trò tham mưu cho các địa phương trong chỉ đạo, điều hành phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng cơ chế, chính sách đặc thù. Nhiều địa phương tiếp tục đạt được kết quả rất tích cực, tháng sau tốt hơn tháng trước, tăng trưởng quý sau cao hơn quý trước, nhất là các địa phương động lực như Hà Nội, TP HCM, Hải Phòng, Quảng Ninh, Nghệ An, Đồng Nai, Bình Dương…

Thứ ba, thực hiện ba đột phá chiến lược đạt nhiều kết quả rõ nét nhờ đổi mới trong tư duy, cách nghĩ, cách làm, cách thức tổ chức triển khai.

Về thể chế, tư duy xây dựng pháp luật đã chuyển đổi theo hướng vừa đảm bảo yêu cầu quản lý Nhà nước, vừa khuyến khích sáng tạo, tư duy quản lý không cứng nhắc nhằm giải phóng toàn bộ sức sản xuất, khơi thông mọi nguồn lực để phát triển.

Về hạ tầng, dự án đường dây 500kV mạch 3 có quy mô khoảng 1 tỷ USD, được hoàn thành chỉ trong 6 tháng, là biểu tượng của sức mạnh niềm tin, sự đoàn kết, tinh thần "chỉ bàn làm, không bàn lùi", trở thành hình mẫu để triển khai các dự án hạ tầng quy mô lớn hiện tại cũng như sắp tới.

Về khoa học công nghệ và nguồn nhân lực, nước ta đã khẳng định được vị thế trên bản đồ đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo thế giới; ban hành Chiến lược ngành bán dẫn và Chương trình phát triển nguồn nhân lực ngành bán dẫn, để chủ động tham gia vào chuỗi sản xuất toàn cầu.

Thứ tư, nhiều chính sách, giải pháp được triển khai đồng bộ, kịp thời, hiệu quả để hỗ trợ sản xuất kinh doanh, doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa vượt qua khó khăn, thích ứng với các xu hướng mới toàn cầu.

Thứ năm, Việt Nam tiếp tục là điểm đến hấp dẫn của dòng vốn đầu tư nước ngoài (FDI) toàn cầu vốn đang suy giảm và cạnh tranh ngày càng quyết liệt giữa các quốc gia. Thu hút FDI 11 tháng ước gần 31,4 tỷ USD, vốn FDI thực hiện ước khoảng 21,7 tỷ USD, tăng 7,1% so với cùng kỳ.

Đặc biệt là, Chính phủ và Tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới NVIDIA đã ký kết thành lập Trung tâm nghiên cứu và phát triển và Trung tâm Dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI). Đây là sự kiện mang tính bước ngoặt lịch sử đối với Việt Nam, đưa nước ta trở thành trung tâm nghiên cứu và phát triển AI hàng đầu ở Châu Á.

Thứ sáu, khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển. Việc xử lý các doanh nghiệp, ngân hàng yếu kém, dự án chậm tiến độ, kém hiệu quả đạt kết quả tích cực. Tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong đầu tư phát triển, nhất là các dự án hạ tầng trọng điểm, thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.

Thứ bảy, thúc đẩy mạnh mẽ đổi mới sáng tạo, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, các ngành, lĩnh vực mới như kinh tế số, tăng trưởng xanh, kinh tế tuần hoàn, chip, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, nông nghiệp công nghệ cao… và các mô hình kinh tế mới như trung tâm tài chính quốc tế, khu vực, khu thương mại tự do… tại một số địa phương.

Thứ tám, công tác quy hoạch cơ bản hoàn thành. Phát huy hiệu quả các Hội đồng điều phối vùng trong việc tổ chức thực hiện quy hoạch vùng, triển khai các chương trình, dự án có tính vùng và thúc đẩy liên kết vùng, tạo các động lực và cực tăng trưởng mới cho đất nước.

Thứ chín, giữ vững ổn định về kinh tế, chính trị, xã hội…, tạo môi trường thuận lợi để thu hút đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh. Nhờ đó, các doanh nghiệp, tổ chức quốc tế tiếp tục ghi nhận, đánh giá cao về triển vọng tăng trưởng, môi trường kinh doanh của nước ta, cam kết đầu tư và gắn bó lâu dài với sự phát triển của Việt Nam.

Thứ mười, hoạt động đối ngoại, ngoại giao kinh tế, nhất là ngoại giao về công nghệ đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Đẩy mạnh đối thoại kinh tế với các nước đối tác chiến lược, đối tác chiến lược toàn diện của Việt Nam, các doanh nghiệp lớn toàn cầu, nâng cao vị thế, uy tín đất nước và mở ra các cơ hội, thời cơ, thuận lợi mới cho phát triển. Hợp tác Vành đai con đường, các hoạt động ngoại giao với Lào, Campuchia, các nước lưu vực sông Mekong tiếp tục được đẩy mạnh.

Đây là những kết quả quan trọng, tạo đà, khí thế mới để phấn đấu tăng trưởng bứt phá trong năm 2025, chuẩn bị cho giai đoạn tăng trưởng cao 2026-2030 và hiện thực hóa tầm nhìn của Tổng Bí thư về kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc, Bộ trưởng nhấn mạnh.

"Mặc dù đạt được nhiều kết quả rất đáng khích lệ, đáng tự hào, nhưng chúng ta cũng thẳng thắn nhìn nhận còn có những mặt tồn tại, hạn chế, chưa làm được như kỳ vọng. Công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu còn có những lúc chưa kịp thời, chưa bao quát hết tác động, nhất là những vấn đề phức tạp, bất ngờ phát sinh. Bên cạnh đó, một số công việc triển khai còn chậm; năng lực, trình độ chuyên môn của một bộ phận công chức, viên chức còn hạn chế, chưa đồng đều, chưa thực sự chủ động, quyết liệt trong tham mưu, chưa làm tròn trách nhiệm được giao," Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng thẳng thắn nhìn nhận.

6 vấn đề có tính then chốt và thách thức đặt ra đối với đất nước

Năm 2025 cũng là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, theo Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng, toàn ngành kế hoạch - đầu tư và thống kê đang đứng trước thời khắc lịch sử mới, đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới.

Nhìn nhận những thách thức đặt ra đối với đất nước, người đứng đầu ngành kế hoạch và đầu tư cho rằng cần phải tập trung vào 6 vấn đề then chốt như cụ thể hóa tầm nhìn chiến lược của Đảng trong kỷ nguyên mới nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng 2 con số; khai thác và sử dụng hiệu quả tốt dư địa nguồn lực trong nền kinh tế, nhất là nguồn lực tư nhân; xây dựng thể chế vượt trội để doanh nghiệp nhà nước khẳng định được vị trí; cải thiện đầu tư nước ngoài; nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và đẩy mạnh khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Hội nghị Tổng kết công tác năm 2024, triển khai công tác năm 2024 và kỷ niệm 79 năm thành lập ngành Kế hoạch và Đầu tư sáng 28/12. Ảnh: MPI

Bản lĩnh ngành kế hoạch – đầu tư và thống kê trong mọi trọng trách, nhiệm vụ

Nhận thức sâu sắc về vai trò, sứ mệnh, trọng trách và những yêu cầu mới của ngành trong công tác nghiên cứu, tham mưu chiến lược về chủ trương, chính sách, giải pháp chỉ đạo, điều hành trong giai đoạn cất cánh, phát triển mạnh mẽ, toàn diện, bứt phá của đất nước thời gian tới. Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng đề nghị toàn ngành thực hiện tốt hơn các nhiệm vụ trọng tâm sau đây:

Thứ nhất, thực hiện tốt nhiệm vụ tổng hợp, tham mưu với Đảng, Nhà nước về tổng kết 40 năm Đổi mới, xây dựng phương hướng, nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế - xã hội 05 năm 2026-2030; cụ thể hóa, thể chế hóa bằng được tư duy, tầm nhìn chiến lược của Đảng về kỷ nguyên phát triển mới; nghiên cứu, đề xuất các giải pháp, chính sách đột phá, khả thi, hiệu quả cho giai đoạn phát triển tới của đất nước.

Thứ hai, theo dõi sát, nắm chắc tình hình, nâng cao năng lực phân tích, dự báo và thống kê để chủ động tham mưu, đề xuất; phát huy mạnh mẽ tinh thần chủ động, sáng tạo, đổi mới, linh hoạt, hành động quyết liệt, hiệu quả hơn nữa.

Thứ ba, tập trung đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, bảo đảm tiến độ hoàn thành các chương trình, dự án, nhiệm vụ, đề án lớn trong năm 2025 để tập trung nguồn lực, thời gian cho các dự án, nhiệm vụ ưu tiên mới trong giai đoạn 2026-2030. Hoàn thành mục tiêu đến hết năm 2025, nước ta có 3.000 km đường cao tốc, đến năm 2030 có 5.000 km và đầu tư các tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, đường sắt đô thị, đường sắt kết nối với Trung Quốc, các dự án năng lượng hạt nhân, trí tuệ nhân tạo…

Thứ tư, khơi thông mọi nguồn lực, lấy nguồn lực Nhà nước để khơi dậy, dẫn dắt, kích hoạt nguồn lực xã hội; bảo đảm sự gắn kết giữa chiến lược, kế hoạch, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội với nguồn lực của Nhà nước để triển khai thực hiện.

Thứ năm, đồng hành cùng doanh nghiệp, xác định khó khăn, vướng mắc của doanh nghiệp cũng là khó khăn, vướng mắc của mình để tháo gỡ. Tạo môi trường đầu tư kinh doanh thuận lợi để thu hút đầu tư, phát triển sản xuất kinh doanh. Hỗ trợ phát triển doanh nghiệp lớn, đầu đàn, doanh nghiệp tư nhân vươn ra thế giới, đầu tư ra nước ngoài.

Thứ sáu, tăng cường đối thoại kinh tế, thu hút các dự án FDI lớn, có tính lan tỏa, dẫn dắt cho các ngành, lĩnh vực kinh tế mới, chuỗi giá trị trong nước và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Xây dựng chính sách đủ mạnh để kết nối kinh doanh, hợp tác cùng phát triển giữa doanh nghiệp trong nước với doanh nghiệp FDI.

Thứ bảy, tập trung nguồn lực cho các cực tăng trưởng, vùng động lực và hành lang kinh tế, tạo sức bật và lan tỏa ra các vùng, địa phương khác trên cả nước. Tập trung đầu tư đủ mức, dứt điểm đối với các dự án hạ tầng trọng điểm, quy mô lớn của vùng.

Thứ tám, tiếp tục nghiên cứu, tham mưu phát triển các mô hình kinh tế mới, các ngành, lĩnh vực mới, tạo động lực tăng trưởng mới; đi tắt đón đầu cùng xu thế phát triển của thế giới.

Thứ chín, phát huy tối đa hiệu quả của Trung tâm Đổi mới sáng tạo quốc gia, cả các trung tâm ở các vùng, địa phương, góp phần thúc đẩy xây dựng, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo trong nước.

Cuối cùng, thúc đẩy mạnh mẽ chuyển dịch cơ cấu kinh tế, đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng lực nội tại, tính tự chủ của nền kinh tế; phát triển kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất để tăng năng suất lao động và tăng năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

"Dù ở bất kỳ hoàn cảnh nào, bất kỳ vị trí công tác nào, hoạt động dưới bất kỳ hình thức tổ chức, tên gọi nào, từng cán bộ, công chức, viên chức, người lao động toàn ngành sẽ tiếp tục phát huy truyền thống lịch sử 80 năm hình thành và phát triển, tinh thần đoàn kết, bản lĩnh và lòng tự hào, giữ vững ngọn cờ cải cách, tiên phong đổi mới, không ngừng nỗ lực cống hiến, phụng sự tổ quốc, phục vụ nhân dân, cùng hướng về phía trước, tiến bước vững vàng, viết lên trang sử mới của ngành kế hoạch - đầu tư và thống kê," Bộ trưởng Nguyễn Chí Dũng nhấn mạnh.