Bán dẫn là “chìa khóa của tương lai”

Theo Hiệp hội Công nghiệp bán dẫn Hoa Kỳ (SIA), thị trường bán dẫn thế giới dự kiến đạt 700 tỷ USD vào năm 2025, tăng 20% trong năm 2024 và thêm 12% trong năm 2025.

Trong ngành công nghiệp bán dẫn, Bosch từ lâu đã được biết đến như một "người khổng lồ" trong lĩnh vực cảm biến vi cơ điện tử (MEMS). Theo báo cáo "Tình hình ngành MEMS 2025" của Công ty nghiên cứu thị trường Yole Group, năm 2024 đánh dấu một năm ổn định và phục hồi, với tổng doanh thu MEMS đạt 15,4 tỷ đô la. Riêng Bosch đã đạt 2 tỷ USD, tăng 12% so với năm trước, giúp tập đoàn giữ vững vị trí số một thế giới.

Lợi thế cạnh tranh của Bosch nằm ở dải sản phẩm đa dạng, từ cảm biến áp suất, gia tốc, con quay hồi chuyển, đến microphone MEMS, được tích hợp trong hàng loạt ứng dụng công nghiệp, ô tô, y tế và thiết bị di động. Vị thế này được củng cố nhờ danh mục cảm biến thông minh tích hợp AI, giúp Bosch không chỉ cung cấp phần cứng mà còn gia tăng giá trị trong chuỗi ứng dụng số, bất chấp những biến động toàn cầu.

Nhận thấy xu hướng bán dẫn sẽ trở thành "trái tim" của mọi hệ thống điện tử, từ ô tô điện đến các thiết bị gia dụng và đeo tay, Chủ tịch Hội đồng quản trị Bosch, ông Stefan Hartung, đã khẳng định: "Vi điện tử là tương lai và là yếu tố sống còn cho sự thành công của toàn bộ hoạt động kinh doanh Bosch."

Từ năm 2022, tập đoàn đã công bố kế hoạch đầu tư thêm 3 tỷ euro vào mảng bán dẫn đến năm 2026. Một loạt dự án trọng điểm đã được khởi động, bao gồm xây dựng hai trung tâm phát triển tại Đức, mở rộng thêm 3.000 m2 phòng sạch tại nhà máy Dresden. Đặc biệt là phát triển các dòng chip mới như radar sensor cho xe tự hành, chip MEMS thế hệ mới hay chip silicon carbide (SiC) và gallium nitride (GaN) – những "bộ não" không thể thiếu cho sự phát triển của xe điện và các giải pháp năng lượng hiệu quả.

Điểm đặc biệt trong chiến lược của Bosch là sự kết hợp chặt chẽ giữa phần cứng bán dẫn và phần mềm AI. Tập đoàn cam kết đầu tư 2,5 tỷ euro vào AI đến năm 2027, cho thấy một tầm nhìn rõ ràng: không chỉ sản xuất chip, mà còn sử dụng AI để tối ưu hóa quy trình sản xuất và tạo ra các công nghệ "Phát minh cho cuộc sống" (Invented for Life).

Từ R&D đến trung tâm thiết kế chip tại Việt Nam

Bosch đã có mặt tại Việt Nam từ năm 1994 với các mảng hoạt động chính gồm: nhà máy sản xuất dây đai truyền lực CVT tại Đồng Nai, Trung tâm nghiên cứu & phát triển công nghệ ô tô tại TP HCM, và Công ty Công nghệ phần mềm toàn cầu Bosch (BGSW Việt Nam). Đây là trung tâm phát triển phần mềm đầu tiên của Bosch ở Đông Nam Á, cung cấp giải pháp cho thị trường quốc tế.

Đội ngũ nhân sự của Bosch tại Việt Nam hiện nay là hơn 6.200, trong đó có đến 4.000 người làm việc trong mảng phần mềm. Tuy nhiên, động thái gần đây mới cho thấy sự chuyển dịch chiến lược của tập đoàn. Ông Stefan Grosch, thành viên Ban điều hành Bosch, cho biết tập đoàn dự kiến tăng thêm 2.000 kỹ sư phần mềm vào năm 2025, nâng tổng số lên 6.000 người.

Trong chuyến công tác đến Việt Nam ngày 1/8/2024, ông Grosch đã đề nghị Chính phủ hỗ trợ cho kế hoạch này, coi Việt Nam là mắt xích quan trọng trong chiến lược của Bosch tại Đông Nam Á.

Tại Hà Nội, Bosch đã bắt đầu phát triển đội ngũ thiết kế chip, phục vụ cho các dự án quốc tế của tập đoàn.

Để xây dựng nền móng nhân lực, Bosch triển khai nhiều mô hình hợp tác đào tạo. Từ năm 2013, tập đoàn đã phối hợp với Trường Cao đẳng công nghệ quốc tế Lilama 2 (Đồng Nai) để đào tạo theo chuẩn nghề Đức (Đức – Việt Apprenticeship Program). Sau 10 khóa đào tạo, đã có 238 học viên tốt nghiệp, trong đó 134 người hiện làm việc cho Bosch tại Việt Nam và nhiều quốc gia khác.

Ngoài ra, Bosch còn mở rộng hợp tác với các trường đại học, trong đó có RMIT Việt Nam và Đại học Bách khoa TP HCM, nhằm đào tạo kỹ sư phần mềm, AI và thiết kế vi mạch. Song song, các trung tâm R&D tại TP HCM tiếp tục đảm nhận nhiều dự án phần mềm nhúng, AI và IoT phục vụ thị trường toàn cầu.

Những nỗ lực này song hành với Chương trình 1017 của Chính phủ, đặt mục tiêu đào tạo lực lượng nhân sự bán dẫn quy mô lớn đến năm 2030: 7.000 kỹ sư thiết kế chip, 6.000 kỹ sư đóng gói/kiểm thử, 10.000 kỹ thuật viên, 320 giảng viên đại học đã được huấn luyện chuyên sâu, 6.300 sinh viên đang theo học ngành bán dẫn cùng 12.000 sinh viên từ các ngành khác được chuyển đổi.

Hiện nay, hệ thống giáo dục Việt Nam đã có 166 trường đại học tham gia, cùng 10 phòng lab bán dẫn. Bosch nhờ vậy có điều kiện tận dụng nguồn lực chính sách và hệ sinh thái đào tạo quốc gia để mở rộng hoạt động R&D.

Hướng tới xây dựng trung tâm sáng tạo trong chuỗi giá trị toàn cầu

Việt Nam đang đặt mục tiêu trở thành trung tâm sản xuất và thiết kế bán dẫn trong khu vực. Sự hiện diện và mở rộng của Bosch khiến triển vọng này càng rõ rệt với ba giá trị cốt lõi: công nghệ bán dẫn MEMS – vốn đang giữ vị trí số 1 toàn cầu, năng lực sản xuất chip công suất (SiC, GaN) cho ô tô điện, và mô hình đào tạo nhân lực chất lượng cao gắn với chuẩn châu Âu.

Trong bức tranh rộng hơn, sự tham gia của Bosch là một trong những "đầu tàu" góp phần định vị Việt Nam trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu. Đã có hơn 50 công ty thiết kế chip và sự hiện diện của các "ông lớn" như Nvidia, Qualcomm... những tập đoàn đang đầu tư mạnh mẽ vào các trung tâm R&D tại Việt Nam, mà giờ đây còn có Bosch, với chiến lược đặc thù riêng.

Nếu Nvidia và Qualcomm đang xây dựng hệ sinh thái AI và chip di động, thì Bosch lại tập trung vào các mảng thế mạnh là cảm biến MEMS và chip công suất (SiC) cho xe điện. Điều này cho thấy sự đa dạng và tiềm năng của Việt Nam khi thu hút được những "người chơi" hàng đầu trong các lĩnh vực chuyên biệt khác nhau của ngành bán dẫn.

Sự hiện diện của Bosch không chỉ bổ sung mà còn làm phong phú thêm hệ sinh thái công nghệ, mở ra những cơ hội hợp tác mới và định hình một diện mạo toàn diện hơn cho ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam.

Ông Andre De Jong, Phó Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Bosch Việt Nam làm việc với Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương ngày 11/9/2025. Ảnh: Bộ KHCN

Trong các cuộc làm việc với Chính phủ Việt Nam, gần đây nhất là ngày 11/9/2025 với Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương, ông Andre De Jong, Phó Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Bosch Việt Nam, đã bày tỏ mong muốn hợp tác trong việc triển khai cơ chế, chính sách đặc thù.

Các đề xuất then chốt bao gồm chính sách thuế và ưu đãi đặc thù cho hoạt động R&D công nghệ cao; đẩy mạnh đào tạo nhân lực theo chuẩn quốc tế gắn kết doanh nghiệp – viện trường; đơn giản hóa thủ tục nhập khẩu thiết bị R&D và tạo điều kiện thu hút chuyên gia quốc tế làm việc dài hạn tại Việt Nam.

Những kiến nghị này phù hợp với định hướng quốc gia khi ban hành Luật Công nghiệp công nghệ số và Chiến lược phát triển ngành bán dẫn đến 2030, tầm nhìn 2045. Về dài hạn, Bosch không chỉ coi Việt Nam là nơi cung ứng nhân lực mà hướng tới xây dựng trung tâm sáng tạo trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Khuyến nghị Chính phủ có chính sách phát triển nhân lực công nghệ cao

Chậm nhất tới 2027 phải thiết kế, chế tạo, kiểm thử một số chip cần thiết

Chip bán dẫn: Cần tạo ra những sản phẩm 'Made by Vietnam'

Thúc đẩy hợp tác, hình thành các trung tâm R&D về bán dẫn tại Việt Nam

Bosch trình diễn công nghệ hỗ trợ người dùng sử dụng năng lượng bền vững tại CES 2024

Bosch đạt nhiều thành tựu trong nghiên cứu phát triển công nghệ ô tô tại Việt Nam

Tăng cường hợp tác đào tạo và phát triển nhân lực ngành khoa học công nghệ