Ảnh minh họa: Bộ Công Thương

Theo Hiệp hội Chế biến và xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), đối với châu Âu, giới trẻ khu vực này ưa chuộng sản phẩm tiện lợi, chế biến sẵn, kèm theo yêu cầu cao về chứng chỉ bền vững. Do đó, nhu cầu về sản phẩm tôm chế biến tăng trưởng rõ rệt, đặc biệt tại Nam Âu.

Tại Trung Quốc, dù vẫn tự cung khoảng 70% mặt hàng tôm nhưng thị trường này cũng đang đẩy mạnh nhập khẩu để đa dạng hóa. Người tiêu dùng tại nước này ưa chuộng từ tôm đông lạnh đến sản phẩm ăn liền.

Trong khi đó, Mỹ tiếp tục tăng nhập khẩu tôm từ Ecuador – quốc gia đang tăng tốc mở rộng xuất khẩu các sản phẩm chế biến.

VASEP cho rằng, sự chuyển hướng của người tiêu dùng nhập khẩu đang tạo áp lực lớn lên các quốc gia xuất khẩu vốn phụ thuộc vào nguyên liệu thô. Những nước nào đầu tư sớm vào chuỗi chế biến, chuẩn hóa sản phẩm và đạt chứng nhận quốc tế sẽ chiếm ưu thế trong cuộc cạnh tranh mới.

Trong bối cảnh trên, thị trường xuất khẩu tôm lớn là Ecuador cũng đang nỗ lực đẩy mạnh các sản phẩm chế biến sâu để mở rộng sang Mỹ và châu Âu.

Theo đó, nếu như trước đây quốc gia này vốn nổi tiếng với xuất khẩu tôm HOSO (nguyên đầu, còn vỏ) sang Trung Quốc, thì nay đã tăng tốc sang phân khúc chế biến, đặc biệt cho thị trường Mỹ và châu Âu. Trong tháng 6/2025, Ecuador xuất khẩu kỷ lục 126.074 tấn tôm, tăng 18% so với cùng kỳ năm trước, riêng xuất khẩu sang Mỹ đạt 21.388 tấn (tăng 44%) và sang EU đạt 28.617 tấn (tăng 42%)

Ecuador cũng đẩy mạnh xuất khẩu tôm bóc vỏ, làm sạch nhanh và các sản phẩm chế biến, đưa mức sản lượng giá trị gia tăng cao gấp hai lần, từ 127.980 tấn năm 2020 lên 268.720 tấn năm 2022.

Trong khi đó, đối với Ấn Độ, trước sức ép từ thuế quan từ Mỹ (gần 60% đối với tôm), quốc gia này đang xoay trục sang EU. Nếu Ấn Độ đàm phán thành công việc dỡ bỏ hạn chế nhập khẩu tôm của EU, sự cạnh tranh sản phẩm tôm tại khu vực sẽ tăng mạnh, đặc biệt trong phân khúc sản phẩm chế biến, theo VASEP.

Đối với Việt Nam, VASEP cho biết, các nhà máy chế biến trong nước có tổng công suất hàng triệu tấn/năm, có thể cung ứng đa dạng sản phẩm, từ block đông lạnh tới tôm hấp chín, tôm tẩm bột, sản phẩm giá trị gia tăng đóng gói bán lẻ.

Riêng 8 tháng đầu năm 2025, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm tôm giá trị gia tăng (mã HS 16) của Việt Nam đạt một tỷ USD, tăng 12% so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm 34% tổng giá trị xuất khẩu tôm. Các thị trường xuất khẩu tôm giá trị gia tăng lớn nhất lần lượt là Mỹ (chiếm thị phần 28%), Nhật Bản (chiếm 18%), Hàn Quốc (chiếm 8%).