Bộ Nông nghiệp và Môi trường ngày 14/5 đã tổ chức Hội nghị công bố Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với quả bưởi tươi và chanh tươi xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc tại TP HCM.

Tại sự kiện, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung đánh giá, việc ký kết Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với bưởi và chanh tươi xuất khẩu sang Trung Quốc là kết quả của nhiều năm đàm phán kỹ thuật giữa cơ quan chuyên môn hai nước.

Trung Quốc hiện là thị trường nhập khẩu trái cây rất lớn, trong khi bưởi Việt Nam có lợi thế thu hoạch quanh năm, thời gian bảo quản dài, thuận lợi cho vận chuyển đường bộ và đường biển nên có nhiều tiềm năng mở rộng xuất khẩu chính ngạch.

Theo Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, bưởi và chanh là hai loại cây ăn trái có nhiều lợi thế cạnh tranh của Việt Nam. Hiện diện tích bưởi cả nước đạt khoảng 106.000 ha, sản lượng hơn 1 triệu tấn/năm, thuộc nhóm quốc gia có quy mô sản xuất lớn trên thế giới.

Nhiều vùng trồng tập trung với các giống đặc sản như bưởi Da xanh, bưởi Năm Roi đã được thị trường quốc tế biết đến. Trong khi đó, diện tích chanh hiện đạt hơn 44.000 ha với sản lượng gần 700.000 tấn, tập trung chủ yếu ở Đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ.

Toàn cảnh hội nghị. Ảnh: VGP

Đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, các bên cần tuân thủ gì?

Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng lưu ý, việc ký Nghị định thư mới chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng hơn là tổ chức thực hiện đồng bộ các yêu cầu kỹ thuật trong thực tế sản xuất.

Để đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, các vùng trồng phải tuân thủ quy trình thực hành nông nghiệp tốt (GAP), quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), giám sát sinh vật gây hại, đặt bẫy ruồi đục quả, ghi chép đầy đủ nhật ký sản xuất và truy xuất nguồn gốc.

Chia sẻ thêm, bà Ngô Tường Vy - Tổng Giám đốc CTCP Tập đoàn xuất nhập khẩu Trái cây Chánh Thu cho biết, về kỹ thuật, thị trường Trung Quốc yêu cầu bắt buộc phải bao trái trước thu hoạch tối thiểu 60 ngày.

Việc này hoàn toàn không phải là trở ngại mà là giải pháp mang lại nhiều lợi ích cho người sản xuất như giảm sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng yêu cầu xuất khẩu. Để đón đầu cơ hội thị trường Trung Quốc, công ty Chánh Thu đang khảo sát nhiều loại vật liệu bao trái phù hợp với từng dòng bưởi khác nhau. Đơn cử, với bưởi Năm Roi cần giữ màu vàng, trong khi bưởi da xanh phải bảo đảm giữ được màu xanh tự nhiên của trái.

Đánh giá về thị trường, bà Vy cho hay, tín hiệu thị trường đối với bưởi Việt Nam đang rất tích cực. Các hệ thống siêu thị chuyên bán bưởi tại Trung Quốc đang rất mong chờ sản phẩm bưởi Việt Nam.

Trong khi đó, Giám đốc Công ty TNHH Huy Long An Võ Quan Huy cho rằng, điều quan trọng nhất là phải định hình được quy trình sản xuất cho nông dân, tập cho người dân tính tuân thủ trong canh tác. Khi phát triển vùng trồng hay thu mua để xuất khẩu thì tỷ lệ sản phẩm đạt chuẩn phải cao hơn. Đây chính là lối ra cho ngành hàng, vừa nâng cao đời sống nông dân, vừa đáp ứng yêu cầu của Nghị định thư và giảm khó khăn cho doanh nghiệp.

Khó khăn trong việc cấp mã số vùng trồng

Theo quy định của Nghị định thư, tất cả vùng trồng và cơ sở đóng gói xuất khẩu bưởi, chanh sang Trung Quốc phải được đăng ký với Bộ Nông nghiệp và Môi trường thông qua Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, đồng thời được Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) phê duyệt.

Tuy nhiên, việc cấp mã số này đang đối mặt với nhiều thách thức. Ông Nguyễn Hồng Yến - Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Phú Thọ cho hay, việc phát triển mã số thời gian qua chưa thực sự xuất phát từ nhu cầu thị trường và nhu cầu liên kết của doanh nghiệp. Mặt khác, hệ thống truy xuất nguồn gốc hiện còn rời rạc, chưa gắn chặt với dữ liệu mã số vùng trồng.

Hiện diện tích bưởi cả nước đạt khoảng 106.000 ha, sản lượng hơn 1 triệu tấn/năm, thuộc nhóm quốc gia có quy mô sản xuất lớn trên thế giới. Nguồn: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Vĩnh Long Lê Văn Dũng cũng chia sẻ, địa phương đã cấp 1.006 mã số vùng trồng với diện tích 33.960 ha và 71 cơ sở đóng gói được cấp mã số. Qua rà soát, tỉnh cũng đã đề nghị thu hồi 11 mã số vùng trồng và 10 mã số cơ sở đóng gói do không còn nhu cầu sử dụng hoặc không đáp ứng yêu cầu theo quy định.

Việc giám sát định kỳ đối với mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói được tỉnh thực hiện nghiêm túc với tần suất 6 tháng/lần đối với thị trường Trung Quốc và 1 năm/lần đối với các thị trường khác.

Tuy nhiên, khó khăn lớn hiện nay là nguồn kinh phí phục vụ công tác giám sát do Nghị định 38/2026/NĐ-CP của Chính phủ Quy định về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói chưa quy định cụ thể về mức thu phí và lệ phí, khiến địa phương gặp vướng mắc trong bố trí nguồn lực thực hiện.

Bên cạnh đó, truy xuất nguồn gốc nông sản vẫn còn phân tán, thiếu tính liên thông khi mỗi doanh nghiệp, hợp tác xã sử dụng một hệ thống riêng. Có đơn vị sử dụng mã QR độc lập, trong khi một số hợp tác xã lại áp dụng nền tảng khác, dẫn đến dữ liệu chưa được kết nối thống nhất.

Theo ông Dũng, nếu xây dựng được hệ thống quản lý dùng chung, liên thông từ mã số vùng trồng, cơ sở đóng gói đến dữ liệu thị trường sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho cả cơ quan quản lý, doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Hệ thống này không chỉ giúp cơ quan chức năng theo dõi sát tình hình sản xuất mà còn hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao tính minh bạch của sản phẩm, củng cố niềm tin của thị trường đối với nông sản Việt Nam.

Tại sự kiện, Thứ trưởng Hoàng Trung nhấn mạnh, việc cấp mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu kiểm dịch thực vật mà còn là “giấy thông hành” để nông sản Việt Nam tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu một cách bền vững.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các địa phương thực hiện nghiêm vai trò “người gác cổng”, tăng cường hậu kiểm và kiên quyết thu hồi các mã số không đáp ứng yêu cầu nhằm bảo vệ uy tín nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

'Nới rộng' đường biên xuất khẩu, rau quả tự tin mốc 10 tỷ USD Bất chấp những bất ổn của thị trường thế giới, xuất khẩu rau quả quý 1/2026 đã ghi nhận mức tăng trưởng bứt phá. Với đà khởi sắc hiện tại cùng các Nghị định thư mới, ngành rau quả được dự báo sẽ tiếp tục bùng nổ ở quý 2, tự tin hướng tới mốc 10 tỷ USD giá trị xuất khẩu.

Ngành nông nghiệp nói gì về việc mua bán mã số vùng trồng sầu riêng? Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật Nguyễn Quốc Mạnh khẳng định, việc trao đổi trái phép mã số vùng trồng là hành vi vi phạm rất nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến sản xuất và uy tín nông sản Việt Nam.

Ký nghị định thư về xuất khẩu bưởi, chanh sang Trung Quốc Việc ký kết Nghị định thư không chỉ mở ra cơ hội khai thác hiệu quả tiềm năng của hai mặt hàng bưởi và chanh mà còn góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý cho xuất khẩu chính ngạch.