Bộ trưởng Datuk Seri Haji Mohamad Bin Sabu trả lời phỏng vấn. Ảnh: Minh Phong - Mekong ASEAN

Ngày 23/4, tại trụ sở Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cuộc gặp giữa Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng và Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và An ninh lương thực Malaysia Datuk Seri Haji Mohamad Bin Sabu đã mở ra một chương hợp tác song phương mới trong bối cảnh an ninh lương thực toàn cầu đang đứng trước nhiều thách thức.

Việc hai bên ký kết Bản ghi nhớ hợp tác (MoU) trong lĩnh vực nông nghiệp được xem là bước đi chiến lược nhằm củng cố liên kết giữa hai nền nông nghiệp có nhiều điểm tương đồng, đồng thời bổ trợ cho nhau về nguồn cung, công nghệ và thị trường.

Sau sự kiện, Mekong ASEAN đã có cuộc trao đổi với Bộ trưởng Datuk Seri Haji Mohamad Bin Sabu để hiểu rõ hơn những ưu tiên hợp tác và tầm nhìn chiến lược giữa Malaysia và Việt Nam trong giai đoạn tới.

Mekong ASEAN: Trong khuôn khổ Biên bản ghi nhớ (MoU) vừa ký kết, Bộ trưởng có thể chia sẻ cụ thể những lĩnh vực hợp tác ưu tiên giữa Malaysia và Việt Nam trong nông nghiệp và an ninh lương thực?

Bộ trưởng Datuk Seri Haji Mohamad Bin Sabu: Malaysia và Việt Nam có quan hệ rất gần gũi và hợp tác chặt chẽ trong thời gian dài. Biên bản ghi nhớ này thực tế đã được hoàn tất cách đây hai năm, vì vậy chúng tôi cần ký lại để tiếp tục triển khai trong bối cảnh mới.

Hiện nay, tình hình toàn cầu đang chịu tác động mạnh từ biến động địa chính trị, bất ổn kinh tế và biến đổi khí hậu. Không một quốc gia nào có thể tự mình bảo đảm an ninh lương thực. Đây là vấn đề vượt ra ngoài biên giới, gắn trực tiếp với nhu cầu thiết yếu của người dân. Vì vậy, hợp tác là yêu cầu tất yếu.

Trong khuôn khổ MoU mới, Malaysia và Việt Nam sẽ nâng tầm quan hệ đối tác trong một số lĩnh vực ưu tiên then chốt.

Lễ ký kết MoU ngày 23/4 giữa Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng và Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và An ninh lương thực Malaysia Datuk Seri Haji Mohamad Bin Sabu. Ảnh: Bộ Nông nghiệp và Môi trường

Thứ nhất, sản xuất cây trồng và các mặt hàng an ninh lương thực như gạo, ngô, rau quả, với trọng tâm là bảo đảm thương mại ổn định, hài hòa tiêu chuẩn chất lượng và thúc đẩy thực hành sản xuất thích ứng với biến đổi khí hậu.

Thứ hai, chăn nuôi và y tế động vật, tăng cường phối hợp kiểm soát dịch bệnh, chuẩn hóa quy trình thú y và thúc đẩy công nhận lẫn nhau các biện pháp vệ sinh và kiểm dịch động thực vật.

Thứ ba, thủy sản và nuôi trồng thủy sản, hướng tới sản xuất bền vững, nâng cao công nghệ sau thu hoạch và gia tăng thương mại các sản phẩm giá trị gia tăng.

Thứ tư, chế biến nông sản, công nghệ và đổi mới sáng tạo, bao gồm đào tạo chung, chuyển giao công nghệ và hỗ trợ nông hộ quy mô nhỏ, doanh nghiệp nông nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.

Bên cạnh đó, hai bên sẽ thúc đẩy thương mại và tiếp cận thị trường thông qua tăng cường trao đổi thông tin về quy định, chính sách liên quan đến các mặt hàng xuất nhập khẩu tiềm năng, đặc biệt là nông sản và thủy sản.

Mekong ASEAN: Bộ trưởng đánh giá như thế nào về vai trò và tiềm năng của Việt Nam trong chuỗi cung ứng nông sản khu vực, cũng như những điểm mạnh nổi bật của nông nghiệp Việt Nam mà Malaysia đặc biệt coi trọng?

Bộ trưởng Datuk Seri Haji Mohamad Bin Sabu: Việt Nam là Đối tác Chiến lược Toàn diện quan trọng và được Malaysia đánh giá cao. Chúng tôi nhận thấy Việt Nam ngày càng đóng vai trò chiến lược trong chuỗi cung ứng nông nghiệp khu vực.

Malaysia đặc biệt coi trọng các thế mạnh của Việt Nam như sản lượng lớn trái cây và rau củ nhiệt đới, giúp bổ trợ cho những thiếu hụt nguồn cung trong nước của chúng tôi. Đặc biệt, tại khu vực phía Bắc Việt Nam, gần biên giới Trung Quốc và Thái Lan, có nhiều loại trái cây mà Malaysia không có. Đây là cơ hội để hai bên bổ trợ lẫn nhau thông qua thương mại.

Bên cạnh đó, Việt Nam đã hiện đại hóa đáng kể hạ tầng chế biến và logistics, giúp hàng hóa lưu chuyển nhanh và an toàn hơn. Việt Nam cũng tham gia tích cực vào các khuôn khổ hợp tác ASEAN về an ninh lương thực và các biện pháp vệ sinh, kiểm dịch, qua đó tạo thuận lợi cho thương mại nội khối.

ASEAN có khoảng 700 triệu dân, phần lớn là các quốc gia thu nhập trung bình với nhiều thách thức tương đồng, đặc biệt là áp lực dân số cao. Vì vậy, việc chia sẻ công nghệ và kinh nghiệm trong nội khối là rất quan trọng để bảo đảm an ninh lương thực và phát triển bền vững.

Bộ trưởng Datuk Seri Haji Mohamad Bin Sabu tham quan chợ Đồng Xuân ngày 23/4. Ảnh: Facebook bộ trưởng

Mekong ASEAN: Trong bối cảnh chuỗi cung ứng lương thực toàn cầu còn nhiều biến động, Malaysia kỳ vọng xây dựng cơ chế hợp tác như thế nào với Việt Nam để bảo đảm nguồn cung ổn định, bền vững?

Bộ trưởng Datuk Seri Haji Mohamad Bin Sabu: Malaysia tin tưởng rằng không quốc gia nào có thể tự mình giải quyết các thách thức về an ninh lương thực.

Chúng tôi sẽ tăng cường trao đổi thông tin về quy định và điều kiện cấp phép, đặc biệt trong các lĩnh vực thủy sản, chăn nuôi và gia súc nhai lại. Ngay cả với những mặt hàng chủ lực như gạo, các quốc gia cũng phụ thuộc lẫn nhau. Đây là vấn đề mang tính xuyên biên giới.

Tất nhiên, mỗi quốc gia đều có hệ thống pháp luật riêng và cần tôn trọng quy định của nhau. Malaysia tôn trọng quy định của Việt Nam và ngược lại. Trên cơ sở đó, chúng ta cần tái kích hoạt các nhóm công tác chung để xử lý kịp thời các vấn đề kỹ thuật phát sinh.

Chúng tôi đề xuất tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng thông qua minh bạch hóa thông tin, tạo khả năng dự báo cho doanh nghiệp; đồng thời phối hợp xử lý các thách thức xuyên biên giới như khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định, bảo đảm nguồn lợi thủy sản bền vững.

Bộ trưởng Datuk Seri Haji Mohamad Bin Sabu: Malaysia được công nhận là trung tâm khu vực của ngành Halal, với hệ thống tiêu chuẩn và chứng nhận hoàn chỉnh do JAKIM quản lý, cùng một hệ sinh thái Halal quốc gia phát triển.

Chúng tôi sẽ tăng cường hợp tác kỹ thuật để bảo đảm các cơ sở sản xuất của Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực chăn nuôi và sản phẩm từ thịt, đáp ứng các tiêu chuẩn Halal nghiêm ngặt của Malaysia. Malaysia sẵn sàng hỗ trợ về quy trình kỹ thuật cần thiết để các cơ sở đủ điều kiện được công nhận và xuất khẩu.

Bộ trưởng Datuk Seri Haji Mohamad Bin Sabu: Tiềm năng hợp tác Halal là rất lớn và là lĩnh vực tăng trưởng cao, được thúc đẩy bởi sự quan tâm chủ động từ phía Việt Nam.

Hướng hợp tác tiếp theo sẽ tập trung mở rộng sự tham gia của Việt Nam vào chuỗi cung ứng Halal toàn cầu, đặc biệt trong tăng cường hợp tác chế biến và sản xuất sản phẩm Halal. Chúng tôi khuyến khích mạnh mẽ các liên doanh giữa khu vực tư nhân Malaysia và Việt Nam nhằm tận dụng tiềm năng này và thúc đẩy phát triển ngành Halal của Việt Nam.

Mekong ASEAN: Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng về cuộc trao đổi này!