Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính trao Giải thưởng chính VinFuture 2024 cho các nhà khoa học. Ảnh: VGP.

Tối 6/12, Lễ trao giải VinFuture 2024 diễn ra tại Nhà hát Hồ Gươm (Hà Nội), với sự tham dự của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Phó Thủ tướng Bùi Thanh Sơn, cùng lãnh đạo các bộ, ngành và hàng trăm CEO công nghệ, nhà khoa học nổi tiếng thế giới.

Đây là năm thứ tư giải thưởng thường niên VinFuture được tổ chức. Năm nay giải đã thu hút số lượng tham gia kỷ lục với gần 1.500 dự án nghiên cứu được đề cử bởi hơn 9.000 đối tác đến từ hơn 80 quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới. Con số này tăng gấp 2,5 lần so với mùa đầu tiên năm 2021 là 599 đề cử.

Với thông điệp "Bứt phá kiên cường", hệ thống giải thưởng VinFuture năm nay gồm 4 hạng mục, trong đó Giải thưởng chính trị giá 3 triệu USD (hơn 76 tỷ đồng) và cũng là một trong những giải thưởng có giá trị lớn nhất thế giới. Bên cạnh đó, 3 Giải đặc biệt trị giá 500.000 USD/giải (gần 13 tỷ đồng) dành cho nhà khoa học nữ, nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển và nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới.

Giải thưởng chính VinFuture 2024 đã được trao cho đề cử "thuật toán đột phá học sâu" với những nghiên cứu tiên phong và đột phá về mạng thần kinh nhân tạo và thuật toán học sâu giúp thúc đẩy hàng loạt ứng dụng trong y tế, giao thông, robot... Giải thưởng này thuộc về 5 nhà khoa học gồm: Giáo sư Yoshua Bengio và Giáo sư Geoffrey E. Hinton (Canada), ông Jensen Huang (CEO NVIDIA), Giáo sư Yann LeCun và Giáo sư Fei-Fei Li (Mỹ)

Các nghiên cứu của 5 nhà khoa học này đã mở ra một kỷ nguyên đột phá cho những đổi mới sáng tạo về công nghệ, nhờ đó mà máy móc có thể "học" từ lượng dữ liệu khổng lồ và đạt được độ chính xác đáng kinh ngạc trong các tác vụ như nhận diện hình ảnh, xử lý ngôn ngữ tự nhiên và đưa ra quyết định.

Thành tựu này có được là nhờ những đóng góp mang tính cách mạng cho mạng nơ ron và các thuật toán học sâu của Giáo sư Geoff E. Hinton, Giáo sư Yann LeCun và Giáo sư Yoshua Bengio. Bên cạnh đó, ông Jensen Huang đã tiên phong trong việc phát triển các nền tảng điện toán tăng tốc, thúc đẩy sự bùng nổ của kỷ nguyên AI (Trí tuệ nhân tạo) hiện đại.

Việc Giáo sư Fei-Fei Li tạo ra tập dữ liệu ImageNet cũng đã thúc đẩy sự tiến bộ trong hệ thống nhận diện hình ảnh, giúp huấn luyện các mô hình học sâu ở quy mô lớn. Từ năm 2012, học sâu đã trở thành công cụ chủ đạo thúc đẩy các bước tiến lớn trong nhiều lĩnh vực như chăm sóc sức khỏe, tự động hóa, dịch vụ tài chính, từ đó định hình sự đổi mới, phát triển trong tương lai.

Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn trao Giải Đặc biệt VinFuture 2024 dành cho Nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới. Ảnh: VGP.

Bên cạnh Giải thưởng chính, VinFuture 2024 cũng trao 3 Giải Đặc biệt dành cho nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới, nhà khoa học nữ và nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển.

Giải đặc biệt VinFuture 2024 dành cho Nhà khoa học nghiên cứu các lĩnh vực mới được trao cho Giáo sư Zelig Eshhar (Israel), Giáo sư Carl H. June và Giáo sư Michel Sadelain (Mỹ) vì sự phát triển liệu pháp tế bào CAR T để điều trị ung thư và các bệnh khác.

Công trình đột phá của Giáo sư Zelig Eshhar đã cách mạng hóa phương pháp điều trị ung thư bằng cách phát triển liệu pháp tế bào CAR T, từ đó cứu sống rất nhiều bệnh nhân và thúc đẩy sự phát triển mạnh mẽ của ngành công nghiệp sản xuất dược phẩm sinh học. Sự đổi mới này mang lại hi vọng cho các ứng dụng mới trong y học và mang lại các phương pháp điều trị với chi phí hợp lý cho người dân trên toàn thế giới.

Giáo sư Carl H. June và Giáo sư Michel Sadelain đã tiếp tục cải tiến liệu pháp tế bào CAR T, giúp điều trị hiệu quả các bệnh ung thư và tự miễn không đáp ứng với các liệu pháp thông thường. Công trình tiên phong của họ đã dẫn đến sự phê duyệt của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) cho liệu pháp tế bào CAR T đầu tiên vào năm 2017 để điều trị bệnh bạch cầu lympho cấp tính ở trẻ em và thanh thiếu niên. Hiện nay, liệu pháp này đang được xem xét áp dụng trong chăm sóc lâm sàng trên thế giới.

Giáo sư Richard Henry Friend, Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng VinFuture trao Giải Đặc biệt VinFuture 2024 dành cho Nhà khoa học nữ. Ảnh: VGP.

Giải đặc biệt VinFuture 2024 dành cho Nhà khoa học nữ được trao cho Giáo sư Kristi S. Anseth (Mỹ) vì những tiến bộ trong thiết kế vật liệu polymer và các phương pháp cho ứng dụng y sinh.

Giáo sư Kristi Anseth đã tiên phong phát triển các hệ thống nuôi cấy tế bào dựa trên vật liệu sinh học để giải mã các tín hiệu của chất nền ngoại bào (ECM) trong quá trình điều hòa sự phát triển, duy trì và tái tạo mô.

Giáo sư tiến hành nghiên cứu cách các tế bào trao đổi thông tin với ECM, từ đó thiết kế các vật liệu sinh học có khả năng tái tạo mô, điều trị các trạng thái bệnh lý, cũng như sàng lọc thuốc. Bà đã kết hợp sinh học phân tử và tế bào với kỹ thuật và toán học để tạo ra các vật liệu sinh học mới thay thế mô, có khả năng phục hồi, duy trì hoặc cải thiện chức năng của mô.

Giải dặc biệt VinFuture 2024 dành cho Nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển vinh danh Tiến sĩ Firdausi Qadri (Bangladesh) vì sự đổi mới cải tiến vaccine dạng uống ngừa bệnh tả ở các nước đang phát triển.

Bệnh tả vẫn đang là mối đe dọa lớn đối với sức khỏe cộng đồng, đặc biệt ở những khu vực có điều kiện vệ sinh kém và thiếu nước sạch. Tiến sĩ Firdausi Qadri đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện quy trình tiêm chủng phòng chống bệnh tả, bệnh truyền nhiễm cấp tính ở đường tiêu hoá do vi khuẩn tả Vibrio cholerae gây ra khi tiêu thụ thực phẩm hoặc nước bị nhiễm khuẩn.

GS. Nguyễn Thục Quyên, Chủ tịch Hội đồng Sơ khảo VinFuture trao Giải đặc biệt VinFuture 2024 dành cho Nhà khoa học đến từ các nước đang phát triển. Ảnh: VGP.

Tại Trung tâm Nghiên cứu Bệnh tả Quốc tế, Bangladesh (ICDDR,B), Tiến sĩ Firdausi Qadri đã tiến hành các nghiên cứu lâm sàng quy mô lớn sử dụng một chủng vaccine sống giảm động lực của Việt Nam. Nghiên cứu đã rút ra kết luận về lợi ích, hiệu quả và độ an toàn của loại vaccine chi phí thấp này khi chỉ sử dụng một liều duy nhất.

Tiến sĩ Firdausi Qadri đã thúc đẩy việc triển khai các chiến dịch tiêm chủng quy mô lớn tại Bangladesh cũng như các nước có thu nhập thấp khác nhằm ngăn ngừa dịch bùng phát. Việc dự phòng sớm để kiểm soát dịch tả giúp tăng cường an ninh y tế và ngăn ngừa sự lây lan của dịch bệnh trên toàn cầu.

Chia sẻ về kết quả của Giải thưởng VinFuture 2024, Giáo sư Richard Henry Friend, Chủ tịch Hội đồng Giải thưởng VinFuture cho biết: "Tất cả Chủ nhân Giải thưởng năm nay đều đã tạo nên những tiến bộ làm thay đổi thế giới, mang đến những công cụ mới vô cùng mạnh mẽ. Giải thưởng chính đã ghi nhận những tiến bộ chưa từng có trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, vinh danh ba mảnh ghép mà khi kết hợp lại đã thúc đẩy đáng kể bước tiến trong thuật toán học sâu, xử lý các bộ dữ liệu và bộ xử lý đồ họa (GPU).

Ba Giải Đặc biệt năm nay tôn vinh những tiến bộ trong ba lĩnh vực y tế riêng biệt. Những giải thưởng này phản ánh phạm vi sâu rộng của khoa học công nghệ có thể mang lại những giải pháp thiết thực và mạnh mẽ. Tầm nhìn của những nhà sáng lập Giải thưởng VinFuture đặt ra – tôn vinh tiềm năng tác động của những khám phá và phát kiến khoa học để mang đến lợi ích thiết thực cho cuộc sống nhân loại – đã được minh chứng rõ nét qua các công trình đoạt giải năm nay".

Với sự thành công của 4 mùa giải liên tiếp, Giải thưởng VinFuture đã ngày càng khẳng định vị thế là một trong những giải thưởng khoa học công nghệ uy tín hàng đầu thế giới. Đặc biệt, ngày càng nhiều chủ nhân Giải thưởng VinFuture tiếp tục được vinh danh ở các giải thưởng quốc tế uy tín lâu năm trên thế giới đã cho thấy tầm nhìn và tính tiên phong của VinFuture.