Phát biểu tại hội thảo “Đầu tư vào Việt Nam: Vươn mình trong Kỷ nguyên mới” diễn ra chiều ngày 2/10, bà Tehmina Khan - chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào tại Ngân hàng Thế giới và Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Vũ Thị Chân Phương cùng đề cập đến vai trò ngày càng lớn của thị trường vốn đối với giai đoạn phát triển tiếp theo của Việt Nam.
Nguồn vốn phải được phân bổ đến những lĩnh vực năng suất cao
 |
| Bà Tehmina Khan - chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách Việt Nam, Campuchia và Lào tại Ngân hàng Thế giới. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN |
Theo bà Tehmina Khan, triển vọng tăng trưởng của Việt Nam vẫn tích cực. Ngân hàng Thế giới dự báo trong vài năm tới, tăng trưởng của Việt Nam có thể duy trì ở mức khoảng 7,5%, cao hơn mức trung bình của Đông Á và nhiều nền kinh tế mới nổi.
Tuy nhiên, chuyên gia World Bank cho rằng, câu hỏi quan trọng không chỉ là Việt Nam có thể duy trì tốc độ tăng trưởng cao hay không, mà là chất lượng của tăng trưởng có đủ để hỗ trợ quá trình chuyển đổi sang quốc gia thu nhập cao.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy khác biệt lớn giữa những quốc gia vượt qua ngưỡng thu nhập trung bình và những quốc gia dừng lại nằm ở năng suất lao động. Nhóm tiến lên thu nhập cao có tốc độ tăng năng suất lao động trung bình khoảng 5,5%/năm, trong khi nhóm mắc kẹt ở mức thu nhập trung bình chỉ khoảng 2%.
“Tăng trưởng mạnh mẽ đã đưa các bạn đến vị thế thu nhập trung bình cao, nhưng từ đây trở đi, chính năng suất lao động mới là yếu tố đưa các bạn bứt phá vào hàng ngũ các quốc gia thu nhập cao,” bà Tehmina Khan nhận định.
Để nâng cao năng suất, một trong những yêu cầu được chuyên gia World Bank nhấn mạnh là nguồn vốn phải được phân bổ hiệu quả, đến những lĩnh vực năng động và có năng suất cao của nền kinh tế. Yêu cầu này càng trở nên đáng chú ý khi nhu cầu đầu tư của Việt Nam bước vào một chu kỳ mới.
Theo bà Tehmina Khan, kế hoạch hiện đại hóa cơ sở hạ tầng, đặc biệt là đầu tư công, dự kiến đưa tỷ lệ đầu tư công trên GDP của Việt Nam lên khoảng 10% trong 5 năm tới, cao hơn đáng kể so với chu kỳ trước. Đầu tư tư nhân cũng được kỳ vọng tăng mạnh. Trong khi đó, thị trường trái phiếu hiện mới tương đương khoảng 20% GDP và cơ sở nhà đầu tư trong nước còn tập trung.
Chuyên gia World Bank cho biết, thời gian qua, Chính phủ vẫn huy động được nguồn tài chính với chi phí tương đối thấp từ hai nhóm nhà đầu tư chính là hệ thống ngân hàng và quỹ bảo hiểm xã hội Nhà nước. Tuy nhiên, trước nhu cầu vay qua trái phiếu ngày càng lớn, khả năng hấp thụ thêm của các nguồn vốn này sẽ trở thành thách thức.
“Việt Nam không thể dựa quá nhiều vào nguồn tài chính từ ngân hàng,” bà Tehmina Khan nhận định.
Tuy nhiên, chuyên gia World Bank nhấn mạnh Việt Nam không phải là một quốc gia thiếu nguồn lực tài chính khi tỷ lệ tiết kiệm nội địa hiện khoảng 37% GDP, một mức tương đối cao. Bên cạnh đó còn có tiềm năng lớn chưa được khai thác từ các nguồn tài chính nước ngoài. Vì vậy, vấn đề cốt lõi là phát triển những kênh và công cụ có khả năng đưa nguồn lực này đến đúng lĩnh vực và dự án đầu tư phù hợp trong nền kinh tế.
Theo bà Tehmina Khan, thị trường vốn Việt Nam còn nhiều dư địa để thu hẹp khoảng cách với các thị trường trong khu vực như Malaysia và Thái Lan.
Ba ưu tiên được chuyên gia World Bank đề cập gồm đa dạng hóa cơ sở nhà đầu tư tổ chức; tăng cường cơ chế định giá và thanh khoản để phát triển thị trường thứ cấp đáng tin cậy; phát triển hạ tầng và giám sát thị trường, bao gồm hệ thống thanh toán, công bố thông tin và xếp hạng tín nhiệm.
“Cơ hội ở đây không chỉ là phát hành thêm trái phiếu, mà là cung cấp nguồn tài chính có kỳ hạn phù hợp với nhu cầu đầu tư dài hạn,” bà Tehmina Khan nhấn mạnh. Theo bà, đây là cách thị trường vốn có chiều sâu có thể hỗ trợ năng suất, tăng trưởng bền vững và quá trình chuyển đổi lên quốc gia thu nhập cao.
Một mục tiêu khác được chuyên gia WB đề cập là tiến tới mức xếp hạng tín nhiệm đầu tư (investment grade). Theo bà, điều này có thể giúp Việt Nam mở rộng cơ sở nhà đầu tư, giảm chi phí vay vốn cho nền kinh tế và tạo ra một chuẩn mực cho các chủ thể đi vay khác.
Bà Tehmina Khan cũng lưu ý, giá trị thực sự của việc đạt xếp hạng tín nhiệm đầu tư nằm ở những cải cách làm nền tảng, gồm tài chính công minh bạch và được quản lý tốt, chính sách tiền tệ và tài khóa nhất quán, cùng các thể chế ngân sách và hệ thống tài chính vững mạnh.
| |
| Hội thảo "Đầu tư vào Việt Nam: Vươn mình trong Kỷ nguyên mới" diễn ra trong khuôn khổ Hội nghị Thường niên lần thứ 31 của Diễn đàn Chứng khoán châu Á (ASF), lần đầu tiên tổ chức tại Việt Nam. Sự kiện do Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA) và Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB) đồng đăng cai, phối hợp với Hiệp hội Các nhà kinh doanh Chứng khoán Nhật Bản (JSDA) - Ban Thư ký thường trực ASF cùng các tổ chức thành viên. Được thành lập năm 1995, ASF hiện có 30 tổ chức thành viên đến từ 23 quốc gia và vùng lãnh thổ châu Á - châu Đại Dương. |
Nâng hạng là khởi đầu của một hành trình mới
Ở góc độ cơ quan quản lý, Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương cho biết, Việt Nam đang có nhu cầu vốn đáng kể để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, phát triển cơ sở hạ tầng, chuyển đổi năng lượng, công nghệ cao và các ngành công nghiệp mới. Trong hành trình này, thị trường vốn phải đóng vai trò lớn hơn.
“Mục tiêu của chúng tôi là thị trường chứng khoán không chỉ giúp doanh nghiệp huy động vốn mà còn trở thành nguồn cung cấp tài chính trung và dài hạn hiệu quả cho nền kinh tế, đồng thời là cầu nối vững chắc hơn giữa dòng vốn trong nước và quốc tế,” Chủ tịch UBCKNN nhấn mạnh.
Sau hơn 26 năm phát triển, quy mô thị trường chứng khoán Việt Nam đã mở rộng đáng kể. Theo số liệu được bà Vũ Thị Chân Phương công bố, vốn hóa thị trường cổ phiếu trên hai sở giao dịch đạt khoảng 404 tỷ USD, tương đương 81,7% GDP.
Giá trị giao dịch cổ phiếu bình quân kể từ đầu năm đạt khoảng 1 tỷ USD/ngày. Đến cuối tháng 9/2026, số lượng tài khoản giao dịch chứng khoán đạt gần 13,9 triệu tài khoản.
Cùng với sự mở rộng về quy mô, việc Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp được Chủ tịch UBCKNN đánh giá là một cột mốc quan trọng, phản ánh quá trình cải cách từ hoàn thiện khung khổ pháp lý, hiện đại hóa hạ tầng đến cải thiện khả năng tiếp cận đối với nhà đầu tư quốc tế.
Tuy nhiên, theo bà Vũ Thị Chân Phương, nâng hạng không phải điểm kết thúc của quá trình này. “Việc nâng hạng thị trường không phải là đích đến cuối cùng; đó là khởi đầu của một hành trình mới. Đối với chúng tôi, một thị trường mới nổi không chỉ đơn giản là lớn hơn. Quan trọng hơn, nó phải minh bạch hơn, hiệu quả hơn, an toàn hơn và phù hợp hơn với các tiêu chuẩn quốc tế,” Chủ tịch UBCKNN cho biết.
 |
| Chủ tịch UBCKNN Vũ Thị Chân Phương phát biểu tại sự kiện. Ảnh: Đinh Nhung/Mekong ASEAN |
Chủ tịch UBCKNN cho biết, trong những năm tới, Việt Nam sẽ tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý, tăng cường công bố thông tin và quản trị công ty, nâng cao chất lượng và đa dạng hóa sản phẩm, đồng thời mở rộng cơ sở nhà đầu tư. Đồng thời tiếp tục cải thiện khả năng tiếp cận và tính minh bạch của thị trường đối với nhà đầu tư quốc tế.
Hạ tầng thị trường cũng sẽ được hiện đại hóa, trong đó UBCKNN định hướng triển khai mô hình đối tác bù trừ trung tâm (CCP), thúc đẩy tài chính xanh và tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát thị trường.
Theo Chủ tịch UBCKNN, các cải cách đều cùng hướng đến mục tiêu giúp thị trường hoạt động hiệu quả hơn cho doanh nghiệp, nhà đầu tư và nền kinh tế.
