Phát biểu mở đầu phiên họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh, tiến độ triển khai các công trình trọng điểm lĩnh vực công thương và xây dựng là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm thúc đẩy tăng trưởng, bảo đảm an ninh năng lượng và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Thời gian qua, dù nhiều dự án đã đạt kết quả tích cực, vẫn còn không ít vướng mắc về thủ tục đầu tư, mặt bằng, nguồn vốn, vật liệu và sự phối hợp giữa các cơ quan. Do đó, mục tiêu của phiên họp là đánh giá toàn diện tình hình và thống nhất phương thức điều hành để tháo gỡ triệt để các rào cản.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp tập trung đánh giá tiến độ triển khai, khả năng hoàn thành các công trình, dự án theo yêu cầu hoặc cam kết, nhất là những dự án chậm tiến độ và dự kiến hoàn thành trong năm 2026. Các đơn vị phải làm rõ từng vướng mắc, đề xuất phương án xử lý và xác định cụ thể tiến độ, kết quả giải ngân của từng dự án.

Về nguyên tắc tháo gỡ, Phó Thủ tướng Thường trực quán triệt những vấn đề có thể giải quyết tại phiên họp thì cần xử lý ngay; những vấn đề vượt thẩm quyền phải được tổng hợp để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Nhiều dự án trọng điểm còn chậm tiến độ

Theo báo cáo do Thứ trưởng Bộ Xây dựng Bùi Xuân Dũng trình bày, lĩnh vực xây dựng hiện có 55 dự án với 124 dự án thành phần thuộc diện theo dõi, chỉ đạo. Nhiều dự án đã hoàn thành, đưa vào khai thác hoặc đang triển khai thi công, song một bộ phận vẫn chậm so với kế hoạch.

Trong 61 dự án, dự án thành phần đang thi công, có 19 dự án chậm tiến độ. Trong nhóm đang chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, nhà thầu, có 7 dự án chậm.

Đối với các dự án có kế hoạch hoàn thành trong năm 2026, 14 dự án, dự án thành phần được các cơ quan chủ quản xác định có thể hoàn thành theo kế hoạch. Tuy nhiên, báo cáo của Bộ Xây dựng cho biết 25 dự án, dự án thành phần có tỉ lệ giải ngân dưới 20%, trong đó 6 dự án chưa giải ngân.

Tại phiên họp, tiến độ một số dự án được tập trung làm rõ. Dự án Vành đai 4 - Vùng Thủ đô Hà Nội hiện giải ngân đạt 21,2%. Lãnh đạo UBND TP Hà Nội nhận trách nhiệm về tiến độ giải ngân chậm và cho biết dự kiến thời gian hoàn thành dự án chuyển sang năm 2027, thông xe kỹ thuật vào đầu năm 2028, chậm khoảng 2 năm so với kế hoạch ban đầu.

Trong lĩnh vực năng lượng, Thứ trưởng Bộ Công Thương Trương Thanh Hoài cho biết các công trình, dự án trọng điểm đang ở nhiều giai đoạn khác nhau, từ chuẩn bị đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư đến thi công. Tiến độ giữa các nhóm dự án chưa đồng đều.

Trong 18 dự án điện LNG thuộc danh mục theo dõi, 16 dự án đã lựa chọn được chủ đầu tư, trong đó 2 dự án đã khởi công, 14 dự án đang hoàn thiện các bước chuẩn bị đầu tư. Hai dự án chưa lựa chọn được nhà đầu tư là LNG Nghi Sơn và LNG Long Sơn.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng cho biết, trong số 18 dự án này, với tổng công suất hơn 20.000 MW, hiện chỉ có LNG Hiệp Phước được đánh giá có khả năng đáp ứng tiến độ. Phần lớn các dự án còn lại đang gặp khó khăn trong quá trình chuẩn bị đầu tư và hoàn thiện các điều kiện cần thiết để triển khai.

Với 16 dự án nhà máy thủy điện đã lựa chọn chủ đầu tư, 2 dự án đang thi công, 14 dự án đang hoàn thiện thủ tục chuẩn bị đầu tư. Một số công trình lưới điện truyền tải còn vướng thủ tục đất đai, chuyển mục đích sử dụng rừng, thỏa thuận hướng tuyến và giải phóng mặt bằng.

Mặt bằng, vật liệu, thủ tục tiếp tục là những điểm nghẽn

Qua báo cáo của Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương và các ý kiến tại phiên họp, bên cạnh những vấn đề riêng của từng dự án, giải phóng mặt bằng, đất đai, thủ tục đầu tư và nguồn lực là những khó khăn xuất hiện ở cả hai lĩnh vực.

Với các công trình giao thông, nguồn cung và biến động giá vật liệu đang là trở ngại lớn. Theo Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, giá vật liệu bình quân đã tăng khoảng 18 - 20%, trong khi mức dự phòng chi phí tại nhiều dự án khoảng 10%. Việc địa phương chậm cập nhật giá cũng làm tắc nghẽn khâu thanh toán khối lượng thực hiện.

Trong khi đó, ở lĩnh vực năng lượng, vướng mắc lại tập trung ở khâu chuẩn bị đầu tư, thu xếp vốn và hợp đồng mua bán điện. Do đặc thù chuỗi khí - điện chỉ cần một cấu phần chậm sẽ ảnh hưởng đến toàn bộ chuỗi. Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng kiến nghị cần rà soát thực chất khả năng hoàn thành của từng dự án để có cơ sở tính toán phương án nguồn điện phù hợp.

Ý kiến thảo luận của lãnh đạo một số Bộ, ngành, địa phương tại phiên họp làm rõ thêm yêu cầu sử dụng hiệu quả nguồn lực, đánh giá đúng tiến độ và trách nhiệm tổ chức thực hiện. Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn cho biết mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch năm 2026 còn nhiều thách thức. Bộ Tài chính đề nghị các cơ quan chủ động điều chuyển vốn trong phạm vi thẩm quyền; không giảm kế hoạch vốn với các dự án chậm do nguyên nhân chủ quan, mà chỉ giảm khi dự án thực sự không còn khối lượng hoặc nhiệm vụ chi.

Từ thực tế kiểm toán một số dự án, Phó Tổng Kiểm toán Nhà nước Hà Thị Mỹ Dung lưu ý tỉ lệ giải ngân có thể bao gồm cả vốn tạm ứng nên chưa phản ánh đúng thực tế. Việc đánh giá tiến độ phải dựa trên cả tỉ lệ giải ngân, khối lượng thi công, nghiệm thu và khả năng hoàn thành; đồng thời cần ưu tiên nguồn vật liệu cho các công trình trọng điểm để tránh đứt gãy nguồn cung.

Ở góc độ pháp lý, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú cho rằng những khó khăn, vướng mắc được nêu trong báo cáo của Bộ Xây dựng và Bộ Công Thương chủ yếu nằm ở khâu tổ chức thực hiện, không phải vướng mắc về pháp luật. Trọng tâm hiện nay là nâng cao trách nhiệm và hiệu quả tổ chức thực hiện của các Bộ, ngành, địa phương và chủ đầu tư.

Không làm thay trách nhiệm, không đánh đổi chất lượng lấy tiến độ

Kết luận phiên họp, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc giao Văn phòng Chính phủ tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại phiên họp, kể cả những ý kiến gửi bằng văn bản, phối hợp với Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính và các cơ quan liên quan hoàn thiện, sớm ban hành thông báo kết luận.

Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh, Ban Chỉ đạo không làm thay chức năng quản lý Nhà nước của các Bộ, ngành, địa phương; không làm thay trách nhiệm của chủ đầu tư và không thay thế trách nhiệm của người đứng đầu. Những vấn đề thuộc thẩm quyền của cơ quan, địa phương nào thì cơ quan, địa phương đó phải chủ động giải quyết và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện.

Hoạt động của Ban Chỉ đạo phải thực chất, hiệu quả, tập trung vào những vấn đề liên ngành, liên địa phương, những điểm nghẽn cần tháo gỡ và những vấn đề vượt thẩm quyền của từng Bộ, ngành, địa phương.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu tăng cường phối hợp liên ngành, phân công nhiệm vụ rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thời hạn, rõ kết quả. Các công trình, dự án phải được triển khai bảo đảm tiến độ, chất lượng, an toàn, hiệu quả, tránh thất thoát, lãng phí.

"Mục tiêu cuối cùng là công việc phải chuyển biến, dự án phải có đường găng tiến độ, các vướng mắc phải được tháo gỡ, nguồn lực phải được khơi thông và hiệu quả đầu tư phải được nâng lên," Phó Thủ tướng Thường trực nhấn mạnh.

Cùng với yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, Phó Thủ tướng Thường trực đặc biệt lưu ý phải bảo đảm chất lượng công trình, không vì tiến độ mà ảnh hưởng đến chất lượng.

Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong theo dõi, cập nhật tiến độ, từng bước hình thành hệ thống theo dõi, giám sát các dự án trọng điểm. Thông tin phải đầy đủ, chính xác, kịp thời để sớm cảnh báo những dự án có nguy cơ chậm tiến độ, chậm giải ngân và xử lý ngay các vấn đề phát sinh. Đồng thời, yêu cầu kiên quyết xử lý các trường hợp chậm trễ, thiếu trách nhiệm, đồng thời kịp thời biểu dương những tập thể, cá nhân hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Đối với các dự án năng lượng, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu xây dựng tiến độ cụ thể cho từng dự án ngay từ các khâu chuẩn bị đầu tư, quyết định đầu tư, lựa chọn nhà thầu EPC đến vận hành thương mại (COD). Việc kiểm tra, giám sát không chỉ căn cứ vào mốc COD cuối cùng mà phải theo dõi từng mốc trong toàn bộ quá trình triển khai để nhận diện, xử lý sớm nguy cơ chậm tiến độ.

Đối với các công trình giao thông, Phó Thủ tướng Thường trực yêu cầu tiếp tục tập trung giải phóng mặt bằng, tổ chức thi công, bảo đảm vật liệu và giải ngân vốn đầu tư.

Về vật liệu xây dựng, Phó Thủ tướng Thường trực cho rằng tổng thể nguồn vật liệu trong cả nước có khả năng đáp ứng nhưng đang thiếu cục bộ tại một số địa phương, dự án trọng điểm. Phó Thủ tướng Thường trực cho biết sẽ có chỉ đạo điều phối nguồn vật liệu trên phạm vi cả nước, đồng thời yêu cầu các địa phương tăng cường phối hợp trực tiếp, hỗ trợ lẫn nhau trong cung ứng vật liệu cho các công trình trọng điểm.

Bộ Xây dựng, Bộ Công Thương, Bộ Tài chính được giao tổng hợp các khó khăn, vướng mắc, cam kết về tiến độ, giải ngân của các dự án để đưa vào Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9/2026 theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, làm cơ sở đôn đốc, kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ của người đứng đầu.

Phó Thủ tướng Thường trực giao Văn phòng Chính phủ khẩn trương hoàn thiện dự thảo thông báo kết luận. Các Bộ, ngành, địa phương tiếp tục cập nhật những khó khăn, vướng mắc mới phát sinh để kịp thời xem xét, xử lý.