Ảnh minh họa: EVN.

Theo quy định tại Nghị định số 137/2013 và Quyết định số 28/2014 của Chính phủ, Bộ Công Thương có trách nhiệm xây dựng và trình Thủ tướng phê duyệt lộ trình áp dụng giá điện hai thành phần, bao gồm giá công suất và giá điện năng cho các nhóm khách hàng. Trên cơ sở này và chỉ đạo của Bộ, EVN đã tiến hành nghiên cứu về giá điện hai thành phần với đơn vị tư vấn.

Theo EVN, giá điện hai thành phần được hiểu là cơ cấu giá phải trả cho công suất đăng ký sử dụng và phần trả cho điện năng tiêu dùng. Đây là điểm khác biệt so với cơ chế giá hiện nay là giá bán theo một thành phần điện năng tiêu dùng, tức là tính theo lượng điện năng thực tế sử dụng.

Hệ thống giá hai thành phần nhằm tính đúng, tính đủ các chi phí người tiêu dùng gây ra cho hệ thống điện để sử dụng điện hiệu quả hơn. Từ đó, nghiên cứu và đề xuất lộ trình áp dụng các biểu giá điện hai thành phần cho các nhóm khách hàng.

Cụ thể, EVN và đơn vị tư vấn đã xây dựng hai hệ thống biểu giá để áp dụng trong đề án: hệ thống biểu giá cơ sở và hệ thống biểu giá cho nhóm khách hàng thuộc Nghị định 80/2024 về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA).

Hệ thống biểu giá cơ sở là hệ thống giá thuần túy phản ánh chi phí cung cấp điện và có xét tới đặc điểm tiêu dùng điện của các nhóm khách hàng. Phương án này phản ánh đầy đủ chi phí hoạt động sản xuất, kinh doanh điện; gồm có 3 nhóm: khách hàng sinh hoạt có sản lượng dưới 2.000kWh/tháng, khách hàng sinh hoạt có sản lượng trên 2.000kWh/tháng và khách hàng ngoài sinh hoạt.

Với nhóm khách hàng ngoài sinh hoạt sẽ chung một biểu giá điện hai thành phần theo dạng giá công suất (đồng/kW) và giá điện năng cao thấp điểm (đồng/kWh). Đây là ba nhóm gồm sản xuất, kinh doanh và hành chính sự nghiệp trong hệ thống giá hiện hành.

Nhóm khách hàng sinh hoạt có quy mô và sản lượng tiêu dùng lớn 2.000kWh/tháng, giống như khách hàng ngoài sinh hoạt nhưng tiêu dùng ở cấp điện áp hạ áp. Nhóm khách hàng này đang có số lượng khá đông, nên việc trang bị hệ thống đo đếm hai thành phần là chưa thể thực hiện ở giai đoạn trước mắt.

"Vì vậy, giai đoạn đầu chưa đề xuất áp dụng mà có thể xem xét phương án giá hai thành phần theo cách thức áp dụng với hộ có sản lượng dưới 2.000kWh/tháng, tức là thu giá cố định theo gói và giá điện năng không đổi," EVN đề xuất.

Với nhóm khách hàng có sản lượng tiêu dùng thấp (dưới 2.000kWh/tháng) thì biểu giá sinh hoạt hai thành phần sẽ bao gồm giá cố định theo quy mô tiêu dùng và giá điện năng đồng giá (mức 1.598 đồng/kWh). Do nhóm này cũng có lượng khách hàng đông và nhóm khách hàng tiêu dùng dưới 50kWh/tháng vẫn đang được hưởng sự hỗ trợ từ Chính phủ, vì vậy quy mô tiêu dùng để tính giá cố định đang được xây dựng theo dạng bậc thang hiện hành.

Hệ thống biểu giá áp dụng cho một số nhóm khách hàng thuộc Nghị định 80/2024. Trước mắt, áp dụng cho các khách hàng theo Nghị định số 80/2024 của Chính phủ về cơ chế DPPA. Bên cạnh đó, do giá bán lẻ điện bình quân hiện nay Chính phủ, Bộ, ngành đang điều tiết nên cần phải điều tiết biểu giá hai thành phần trong điều kiện đang tồn tại 2 hệ thống giá (giá hiện hành và giá hai thành phần).

Lộ trình áp dụng giá điện hai thành phần

Về lộ trình, EVN và đơn vị tư vấn đề xuất qua hai giai đoạn: thử nghiệm và chuyển đổi (áp dụng chính thức thí điểm với khách hàng được lựa chọn).

Giai đoạn thử nghiệm sẽ thực hiện trên dữ liệu thời gian thực song song với áp dụng biểu giá bán lẻ điện hiện hành để tính hóa đơn tiền điện đến hết năm 2024 đối với khách hàng sản xuất bình thường.

Sau khi giai đoạn thử nghiệm kết thúc, quá trình hoàn thiện biểu giá hai thành phần, chuẩn bị đầy đủ hành lang pháp lý và các điều kiện liên quan khác, sẽ triển khai áp dụng chính thức thí điểm toàn bộ khách hàng để thay thế cho biểu giá điện hiện tại. Các nhóm khách hàng khác tiếp tục thực hiện biểu giá hiện hành.

Theo EVN, phương án lý tưởng là từ 1/1/2025 được triển khai cho toàn bộ khách hàng, nếu như giai đoạn thử nghiệm đề xuất trên được triển khai và kết thúc như dự kiến.