Ông Đỗ Xuân Lập, Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam phát biểu tại hội nghị. Ảnh: VGP.

Tại Hội nghị Thủ tướng làm việc với Hiệp hội Gỗ và Lâm sản, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản ngày 13/4, ông Đỗ Xuân Lập, Chủ tịch Hiệp hội chế biến Gỗ và Lâm sản Việt Nam (VIFOREST) cho biết, trong thập niên qua, tăng trưởng xuất khẩu của ngành luôn đạt 2 con số mỗi năm.

Kim ngạch xuất khẩu của ngành đứng thứ 5 trong các ngành hàng xuất khẩu (chỉ sau điện thoại, linh kiện điện tử, thiết bị máy móc, da giày, dệt may). Ngành gỗ và lâm sản xuất khẩu sang 140 quốc gia và vùng lãnh thổ, giữ vị trí thứ nhất Đông Nam Á, thứ 2 Châu Á, chỉ sau Trung Quốc và thứ 5 trên thế giới(cùng với Trung Quốc, Đức, Ba Lan, Italy). Giá trị xuất siêu trung bình từ 8 - 10 tỷ USD mỗi năm.

Năm 2022, xuất khẩu gỗ và lâm sản đạt 17,1 tỷ usd, trong đó gỗ và sản phẩm gỗ đạt 16,01 tỷ USD; lâm sản ngoài gỗ đạt 1,09 tỷ USD. Giá trị xuất siêu đạt trên 14 tỷ USD.

Tuy nhiên từ quý 1/2023 đến nay, ông Lập cho biết, giá trị xuất khẩu gỗ và lâm sản giảm gần 30% so với cùng kỳ năm 2022. Trong đó, gỗ và sản phẩm gỗ đạt 2,88 tỷ USD, giảm 28,3%; lâm sản ngoài gỗ đạt 224 triệu USD, giảm 28,2%. Dự kiến năm 2023, giá trị kim ngạch xuất khẩu chỉ đạt tương đương năm 2022.

Giải thích nguyên nhân của việc sụt giảm giá trị xuất khẩu lâm sản, ông Lập chỉ ra một số lý do chính. Trong đó, phần lớn nguyên nhân đến từ kinh tế thế giới tiếp tục gặp nhiều khó khăn, lạm phát cao tại một số quốc gia phát triển, dẫn đến người tiêu dùng thắt chặt chi tiêu.

Xung đột địa chính trị tiếp tục diễn biến phức tạp, kéo dài làm ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh đối với các doanh nghiệp như chi phí logistic giá nguyên liệu, vật tư sản xuất đầu vào tăng cao.

Một nguyên nhân khác đến từ chính sách bảo hộ của các quốc gia tiếp tục đẩy mạnh, đã làm ảnh hưởng tới việc thương mại sản phẩm gỗ của Việt Nam. Phòng vệ thương mại giữa các quốc gia có nhiều diễn biến phức tạp. Ngành gỗ đối mặt với các vụ kiện về ván dán và các vụ điều tra về mặt hàng tủ bếp và bàn trang điểm đối với thị trường Hoa kỳ.

Kiến nghị nhiều giải pháp đưa doanh nghiệp thoát thế khó

Để giúp cộng đồng doanh nghiệp chế biến gỗ và lâm sản vượt qua được những khó khăn, đại diện VIFOREST kiến nghị Thủ tướng Chính phủ, các Bộ/ngành, địa phương có chính sách cho doanh nghiệp trong ngành được giãn nợ đến hạn từ 6 - 12 tháng. Đặc biệt, có gói tín dụng đặc thù từ Ngân hàng Chính sách Xã hội để hỗ trợ doanh nghiệp ngành gỗ trả lương cho công nhân trong năm 2023.

Cùng với đó là các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp ngành chế biến gỗ và lâm sản được lùi thời gian nộp bảo hiểm xã hội không tính lãi trong năm 2023. Đề nghị xem xét quy định về phòng cháy chữa cháy đối với các nhà xưởng do tính đặc thù trong sản xuất, chế biến của ngành đồ gỗ.

Ngoài ra, ông Đỗ Xuân Lập kiến nghị giảm thuế suất về 0 tương tự các loại viên nén khác, đối với xuất khẩu sản phẩm viên nén đen (mã hs 4401.31).

Đối với việc hoàn thuế giá trị gia tăng khi xuất khẩu, ông Lập nêu rõ, hiện nay, Bộ Tài chính đang coi xuất khẩu gỗ là ngành có rủi ro trong việc hoàn thuế, do có một số doanh nghiệp gian lận kê khai thuế giá trị gia tăng trong xuất khẩu.

“Tuy nhiên, đại đa số các doanh nghiệp làm ăn chân chính, nên đề nghị Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài Chính xem xét, xử lý nghiêm các doanh nghiệp có sai phạm; đồng thời, có phương án giải quyết, tạo điều kiện hoàn thuế giá trị gia tăng kịp thời cho doanh nghiệp làm ăn chân chính”, ông Đỗ Xuân Lập khẳng định.

Đẩy mạnh triển lãm, giao thương để mở rộng xuất khẩu cho ngành gỗ và chế biến lâm sản.

Trước các kiến nghị về chính sách thuế, phí của VIFOREST, Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ/ngành liên quan nghiên cứu các chính sách, tháo gỡ các vấn đề về thuế cho doanh nghiệp, trình cấp có thẩm quyền để xem xét, thực hiện các giải pháp về miễn, giảm, giãn, hoãn, gia hạn thuế, phí, lệ phí, tiền thuê đất, tiền sử dụng đất áp dụng cho năm 2023.

Bên cạnh các đề xuất tháo gỡ vướng mắc về thuế, phí, Chủ tịch VIFOREST cũng nêu lên một số kiến nghị về gỡ khó trong mở rộng thị trường.

Ông Đỗ Xuân Lập đề xuất Thủ tướng Chính phủ, các Bộ/ngành và địa phương, sớm cho phép hình thành những trung tâm triển lãm có tầm khu vực và quốc tế đặc biệt như Hà Nội, Đà Nẵng, để thúc đẩy quảng bá thương mại sản phẩm.

Ông Lập cũng mong muốn các Bộ/ngành hỗ trợ nhiều hơn nữa ngành chế biến, xuất khẩu gỗ và lâm sản tổ chức các hội chợ quốc tế trong nước để thu hút, quảng bá sản phẩm. Thay đổi mức hỗ trợ trong chính sách hỗ trợ xúc tiến thương mại cho doanh nghiệp Việt Nam tham gia các hội chợ quốc tế, vì chính sách hỗ trợ hiện nay còn thấp.

Bên cạnh đó, đại diện VIFOREST đề nghị tham tán thương mại Việt Nam ở các nước thường xuyên phối hợp với các hiệp hội ngành hàng hỗ trợ việc cung cấp thông tin về các chính sách, thị trường tại các quốc gia, thị trường quan trọng.

Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam hiện nay có 1.005 doanh nghiệp thành viên, trong đó có 6 hiệp hội địa phương (Bình Dương, Đồng Nai, TP HCM, Bình Định, Thanh Hóa và Nghệ An) và 3 Chi hội ngành hàng: Chi hội gỗ dán, Chi hội dăm gỗ và Chi hội viên nén.

Cả nước có trên 16.000 cơ sở chế biến gỗ và lâm sản, trong đó có 6.234 doanh nghiệp, bao gồm 86,8% doanh nghiệp trong nước và 13,2% doanh nghiệp FDI. Ngành chế biến gỗ và lâm sản có trên 500.000 lao động làm việc trực tiếp và hàng trăm nghìn lao động tại các cơ sở chế biến gỗ quy mô hộ gia đình và các làng nghề gỗ và thủ công mỹ nghệ. Ngành thu hút trên 1 triệu hộ nông dân với trên 4 triệu lao động tham gia trồng rừng, tạo gỗ nguyên liệu cho chế biến.