Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Phùng Đức Tiến thông tin về điều hành sản xuất và tiêu thụ lúa gạo - Ảnh: VGP.

Theo Thứ trưởng, diện tích đất lúa hiện nay đã giảm từ 3,85 triệu ha (nhiệm kỳ Quốc hội khóa XIII) xuống còn khoảng 3,1 triệu ha. Năm 2025, sản lượng thóc đạt 43,5 triệu tấn; trong 3 tháng đầu năm 2026 đạt 3,64 triệu tấn, giảm 5,5% so với cùng kỳ.

Về cân đối sử dụng, Thứ trưởng cho biết khoảng 14 triệu tấn thóc phục vụ tiêu dùng trong nước cho hơn 100 triệu dân và khoảng 20 triệu lượt khách du lịch; khoảng 7-9 triệu tấn dành cho chế biến; khoảng 3 triệu tấn dự trữ; 3,4 triệu tấn phục vụ chăn nuôi và khoảng 1 triệu tấn làm giống. Năm 2025, xuất khẩu gạo đạt 7,9 triệu tấn, kim ngạch trên 4,7 tỷ USD.

Trong bối cảnh chịu tác động từ tình hình quốc tế, Bộ đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành Công điện số 21/CT-TTg ngày 11/3/2026 về việc điều hành sản xuất, tiêu thụ lúa gạo trong tình hình mới, đồng thời triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Trọng tâm là tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu khoa học, nâng cao chất lượng giống lúa, nhất là giống ngắn ngày, năng suất cao, phù hợp yêu cầu xuất khẩu. Hiện nay, tỷ lệ giống lúa chất lượng cao chiếm từ 85% đến 89%, song vẫn cần tiếp tục cải thiện để tăng sức cạnh tranh.

Cùng với đó, Bộ đang tích cực xây dựng cơ sở dữ liệu ngành và thúc đẩy chuyển đổi số trong sản xuất nông nghiệp. Chương trình phát triển 1 triệu ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải cũng được triển khai mạnh mẽ, hướng tới mở rộng trên phạm vi cả nước, góp phần thực hiện cam kết phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Về canh tác, ngành nông nghiệp tiếp tục áp dụng quy trình "3 giảm, 3 tăng", ưu tiên sử dụng phân bón hữu cơ, giảm chi phí đầu vào. Đồng thời, chú trọng điều tiết mùa vụ, tránh tình trạng dồn dập cung - cầu, qua đó ổn định giá cả.

Một giải pháp quan trọng khác là tăng cường dự trữ vật tư nông nghiệp để điều tiết thị trường. Năm 2024, Nhà nước đã 3 lần xuất dự trữ giống lúa, trong đó lần gần nhất trị giá khoảng 110 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, các giải pháp kỹ thuật bao gồm phòng chống dịch bệnh trên đồng ruộng, hệ thống thủy lợi, và tất cả những yếu tố khác để vừa có chất lượng cao, vừa có quy trình canh tác hiệu quả, vừa có thuốc bảo vệ thực vật phù hợp, nhằm có giá thành thấp để có thể cạnh tranh được khi xuất khẩu,... cũng được triển khai đồng bộ.

Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh, các địa phương đã chủ động triển khai Chỉ thị 21, tăng cường liên kết với doanh nghiệp trong thu mua, chế biến và tiêu thụ, từng bước hình thành hệ sinh thái lúa gạo bền vững.

Trong quý đầu năm 2026, mặc dù chịu nhiều áp lực từ thị trường quốc tế, ngành nông nghiệp vẫn duy trì tăng trưởng tích cực. Giá trị sản xuất toàn ngành tăng 3,58% so với cùng kỳ. Sản lượng lúa gạo là 3,64 triệu tấn; chăn nuôi đạt 2,28 triệu tấn thịt, tăng 4,9%; thủy sản đạt 2,7 triệu tấn, tăng 3,3%; lâm nghiệp đạt 12 triệu khối gỗ, tăng trên 3%. Kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 16,69 tỷ USD, tăng 5,9%; thặng dư thương mại đạt 4,78 tỷ USD, tăng 12%, tiếp tục khẳng định vai trò trụ đỡ của ngành nông nghiệp trong nền kinh tế.