Một trong những nội dung trọng tâm của Chương trình mục tiêu quốc gia về giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021 – 2025 là đầu tư mạnh mẽ vào y tế, bảo hiểm, dinh dưỡng trẻ em và chăm sóc sức khỏe bà mẹ. Những chính sách này không chỉ giúp người dân vượt qua bệnh tật mà còn tạo điều kiện để họ tự lực vươn lên, thoát nghèo bền vững.
Bảo hiểm y tế không chỉ là chính sách hỗ trợ tài chính, mà còn là trụ cột của hệ thống an sinh xã hội trong chiến lược giảm nghèo đa chiều. Tuy nhiên, trong quá trình triển khai, chính sách này vẫn đối mặt với những thách thức như chênh lệch vùng miền, nguồn lực y tế chưa đồng đều hay một số nhóm đối tượng chưa được bao phủ đầy đủ.
Trước thực tế đó, Đảng và Nhà nước tiếp tục khẳng định mục tiêu phát triển hệ thống y tế công bằng, hiệu quả, chất lượng và bền vững, lấy bảo hiểm y tế (BHYT) làm trung tâm. Việc giảm chi phí của người dân và tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế, đặc biệt với nhóm yếu thế, được xác định là định hướng trọng tâm trong thời gian tới.
Một bước tiến quan trọng là Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về việc miễn viện phí cơ bản cho toàn dân, được xem như bước ngoặt trong chính sách y tế nhân văn, tạo “lá chắn an sinh” vững chắc cho người dân, đặc biệt là người nghèo và các hộ có hoàn cảnh khó khăn.
Ngày 17/10/2025, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cũng thảo luận dự thảo Nghị quyết về cơ chế, chính sách đột phá trong công tác bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân, với nhiều ưu tiên cho người thu nhập thấp.
Theo dự thảo, từ năm 2027, người thuộc hộ cận nghèo và người từ đủ 75 tuổi trở lên đang hưởng trợ cấp xã hội sẽ được thanh toán 100% chi phí khám, chữa bệnh trong phạm vi quyền lợi BHYT. Đồng thời, Chính phủ sẽ thí điểm các gói bảo hiểm bổ sung, đáp ứng nhu cầu đa dạng của người dân.
Theo số liệu của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, đến hết năm 2024, 100% hộ nghèo trên cả nước đã được cấp thẻ bảo hiểm y tế miễn phí. Nhà nước hỗ trợ 70% mức đóng cho hộ cận nghèo, đồng thời nhiều địa phương huy động thêm ngân sách và sự đồng hành của các nhà hảo tâm để đảm bảo người dân được hưởng quyền lợi BHYT với mức hỗ trợ tối đa. Trong giai đoạn 2021 – 2025, hơn 15 triệu lượt người nghèo đã được khám, chữa bệnh bằng thẻ BHYT, góp phần nâng cao quyền chăm sóc sức khỏe và củng cố an sinh xã hội bền vững.
Cùng với đó, hơn 11.000 trạm y tế xã đạt chuẩn quốc gia đã giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế chất lượng ngay tại địa phương. Nhờ vậy, gánh nặng chi phí y tế – vốn là nguyên nhân chính dẫn đến tái nghèo – đã được giảm thiểu rõ rệt. Người dân, đặc biệt là hộ nghèo và nhóm yếu thế, yên tâm chăm sóc sức khỏe, duy trì lao động và phát triển sản xuất, ổn định cuộc sống.
 |
| Hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế cho người nghèo, cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, người có công, trẻ em dưới 6 tuổi và người cao tuổi. Ảnh: Thu Trang/Mekong ASEAN |
TP HCM mở rộng hỗ trợ BHYT cho người cao tuổi và học sinh
TP HCM là địa phương đầu tiên vừa triển khai chính sách hỗ trợ đóng BHYT cho người cao tuổi và học sinh. Ngày 14/11,HĐND TP HCM đã thông qua Nghị quyết quy định mức hỗ trợ đóng BHYT cho người cao tuổi và học sinh trên địa bàn.
Theo nghị quyết, những người từ đủ 65 tuổi đến dưới 75 tuổi, có hộ khẩu thường trú tại TP HCM và chưa hưởng các hỗ trợ BHYT khác sẽ được ngân sách thành phố chi trả 100% mức đóng BHYT. Nhóm đối tượng này có hơn 530.000 người.
Đối với học sinh, bao gồm học sinh các trường phổ thông và học viên hệ giáo dục thường xuyên bậc THCS, THPT, cả trường công lập và ngoài công lập, nghị quyết quy định hỗ trợ 50% mức đóng BHYT. Khi cộng với mức hỗ trợ 50% từ chính sách chung của Trung ương, mỗi học sinh sẽ được hỗ trợ 100% phí BHYT. Có khoảng hơn 2 triệu học sinh thuộc diện được hưởng chính sách này.
Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 14/11/2025. Đối với những người thuộc diện hỗ trợ nhưng thẻ BHYT hiện còn hạn, mức hỗ trợ sẽ được áp dụng từ ngày ngay sau khi thẻ hết hạn. Cách làm này giúp tránh việc phải hoàn trả thẻ hoặc làm thủ tục đổi thẻ giữa chừng, bởi thẻ BHYT của người cao tuổi thường có thời hạn một năm, còn thẻ BHYT học sinh có giá trị từ ngày 1/1 đến 31/12 hàng năm.
Theo tính toán, ngân sách TP HCM sẽ chi hơn 1.953 tỉ đồng để thực hiện chính sách trong một năm. UBND TP HCM đánh giá, việc hỗ trợ toàn phần BHYT cho người cao tuổi và học sinh thể hiện giá trị nhân văn sâu sắc, đồng thời khẳng định sự quan tâm của Đảng bộ và chính quyền thành phố đối với công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Theo UBND TP HCM, chính sách không chỉ giúp giảm chi phí khám chữa bệnh cho các gia đình mà còn đảm bảo công bằng trong tiếp cận dịch vụ y tế, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và sự thống nhất của hệ thống pháp luật. Đây cũng là bước đi quan trọng nhằm củng cố niềm tin của người dân vào chính quyền, đặc biệt trong bối cảnh thành phố đang triển khai các nhiệm vụ sau sáp nhập.
Người dân vùng cao được tiếp cận dịch vụ y tế thuận tiện, hiệu quả
Sau khi được tổ chức, sắp xếp lại hệ thống, ngành y tế tỉnh Lào Cai đã vận hành ổn định, đồng bộ từ tỉnh đến cơ sở. Nhờ được đầu tư về cơ sở vật chất, nhân lực và chuyên môn kỹ thuật, chất lượng khám chữa bệnh trên địa bàn ngày càng được nâng cao. Năng lực điều trị tại chỗ được củng cố, giúp người dân tiếp cận dịch vụ y tế thuận tiện, hiệu quả ngay tại địa phương.
Toàn tỉnh hiện có 8 bệnh viện tuyến tỉnh với tổng số 3.439 giường bệnh; 9 bệnh viện đa khoa tuyến khu vực (trước đây là tuyến huyện) và 8 trung tâm y tế khu vực với tổng cộng 2.852 giường bệnh. Bên cạnh đó, hệ thống y tế còn có 31 phòng khám đa khoa khu vực, cung cấp thêm 460 giường bệnh. Ở tuyến cơ sở, toàn tỉnh duy trì 216 trạm y tế xã, trong đó 48 trạm được sắp xếp lại từ khu vực Lào Cai cũ (trực thuộc UBND xã, phường) và 168 trạm thuộc khu vực Yên Bái cũ vẫn giữ mô hình trực thuộc Sở Y tế.
Thời gian qua, công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân tỉnh Lào Cai, với ngành y tế là nòng cốt, đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng, có ý nghĩa nền tảng. Mạng lưới y tế từ tỉnh đến xã ngày càng được củng cố, hoàn thiện; cơ sở vật chất được đầu tư đồng bộ, quy mô lớn; trang thiết bị hiện đại; đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế được đào tạo chuyên sâu; nhiều chỉ tiêu đạt ở mức cao so với trung bình cả nước.
Song song với hệ thống y tế công lập, mạng lưới y tế tư nhân cũng phát triển mạnh, với 466 cơ sở khám chữa bệnh, gồm 5 bệnh viện tư nhân (453 giường bệnh), 21 phòng khám đa khoa, 375 phòng khám chuyên khoa và 65 cơ sở dịch vụ y tế khác. Điều này góp phần giảm tải cho y tế Nhà nước, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe của người dân.
Nhờ đầu tư đồng bộ và nâng cao năng lực chuyên môn, chất lượng khám chữa bệnh trên địa bàn được cải thiện rõ rệt. Tỷ lệ dịch vụ kỹ thuật thực hiện theo phân tuyến của Bộ Y tế không ngừng tăng, cho thấy năng lực điều trị tại chỗ của các cơ sở y tế trong tỉnh ngày càng vững chắc. Cụ thể: tuyến tỉnh đạt 81% (tăng từ 74,3% năm 2020), tuyến bệnh viện/trung tâm y tế khu vực đạt 49,2% (tăng 20% so với năm 2020), tuyến xã đạt 53% (tăng 7% so với cùng kỳ).
Tại Cần Thơ, thành phố đã triển khai nhiều giải pháp hỗ trợ y tế trên địa bản tỉnh, trong đó có rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo; cấp thẻ bảo hiểm y tế cho người nghèo; hỗ trợ nhà ở; hỗ trợ học phí cho học sinh; hỗ trợ sinh kế và tạo việc làm cho hộ đồng bào dân tộc thiểu số. Trong 5 năm qua, thành phố đã huy động từ Quỹ “Vì Người Nghèo” hơn 2.400 tỷ đồng, xây mới, sửa chữa hơn 15.000 căn nhà cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
Với việc đầu tư để đảm bảo người dân được tiếp cận nước sạch, nhà ở khang trang, bảo hiểm y tế và hỗ trợ học tập, Cần Thơ bước đầu khắc phục được vấn đề “thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản” – một trong các điều kiện của chuẩn nghèo đa chiều. Các hộ nếu không tiếp cận được y tế, giáo dục, nhà ở… rất dễ tái nghèo hoặc không thể thoát nghèo bền vững.
Trong khi đó, tại xã Bá Thước, Thanh Hóa, ban chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, quán triệt các chủ trương của Đảng về BHYT đúng trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với từng nhóm đối tượng nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp về BHYT.
Đặc biệt, việc triển khai Chỉ thị 52-CT/TW của Ban Bí thư về thực hiện BHYT toàn dân trong giai đoạn mới có ý nghĩa rất lớn trong đảm bảo an sinh xã hội. Trên cơ sở tham mưu của cơ quan BHXH và phòng văn hóa – xã hội, UBND xã Bá Thước đã thành lập và kiện toàn ban chỉ đạo thực hiện chính sách BHXH, BHYT. Ban chỉ đạo đã đề ra nhiều giải pháp, nhiệm vụ, giao chỉ tiêu cho từng thôn, bản nhằm nâng cao tỷ lệ người dân tham gia BHYT, từng bước hiện thực hóa mục tiêu BHYT toàn dân – vì sức khỏe, hạnh phúc và an sinh của nhân dân.
Cùng với đó, Hiệp hội Y tế Tư nhân Thanh Hóa phối hợp với các ngân hàng thương mại trên địa bàn tổ chức trao 455 triệu đồng hỗ trợ đóng BHYT cho người có hoàn cảnh khó khăn ở 42 xã thuộc các huyện Hồi Xuân, Quan Sơn, Bá Thước, Ngọc Lặc và Thường Xuân (cũ). Hàng nghìn người dân được cấp thẻ BHYT, giúp họ được chăm sóc sức khỏe, giảm gánh nặng chi phí khi ốm đau, bệnh tật.
Với sự vào cuộc của cả hệ thống, đến hết tháng 9/2025, toàn tỉnh Thanh Hóa có hơn 3,3 triệu người tham gia BHYT, trong đó 513.558 người tham gia theo hình thức hộ gia đình; tỷ lệ bao phủ BHYT đạt 88,19% dân số. Nhiều địa phương đã giữ vững tiêu chí y tế trong xây dựng nông thôn mới và triển khai hiệu quả chính sách hỗ trợ người dân tham gia BHYT.
Nhằm tiếp tục phát huy vai trò của chính sách BHYT trong hỗ trợ người nghèo, BHXH Việt Nam đã ban hành Kế hoạch số 2716/KH-BHXH phát động chương trình “Tặng thẻ BHYT cho người có hoàn cảnh khó khăn, mang Tết ấm đến với người nghèo Xuân Bính Ngọ”.
Chương trình được triển khai trong toàn hệ thống, hướng tới quyên tặng thẻ BHYT cho người nghèo, người yếu thế dịp Tết Nguyên đán, gắn với mục tiêu “BHXH, BHYT toàn dân”. Đối tượng được ưu tiên là người cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, học sinh, sinh viên, người bị ảnh hưởng bởi thiên tai, bão, lũ và người có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt khó khăn.
Bảo hiểm y tế: Lá chắn an sinh cho mọi người dân
Cùng với công tác giảm nghèo, Việt Nam luôn đặc biệt quan tâm đến chính sách an sinh, đảm bảo bao phủ toàn bộ nhóm đối tượng dễ bị tổn thương. Theo thống kê của Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, hiện nay, cả nước có hơn 2,5 triệu người cao tuổi đang nhận lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng; gần 1,9 triệu người cao tuổi được hưởng trợ cấp xã hội; 95% người cao tuổi có thẻ bảo hiểm y tế. Hệ thống hơn 544 cơ sở trợ giúp xã hội, trong đó 73 cơ sở chuyên biệt dành cho người khuyết tật, nạn nhân bom mìn, chất độc da cam, đang hoạt động hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng đời sống của các nhóm dân cư dễ bị tổn thương.
Nhà nước cũng hỗ trợ 100% mức đóng bảo hiểm y tế cho người nghèo, cận nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số, người có công, trẻ em dưới 6 tuổi và người cao tuổi, đảm bảo mọi người dân đều được chăm sóc sức khỏe khi cần.
Đây là một trong những kết quả quan trọng và chỉ tiêu chủ yếu mà Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững giai đoạn 2021-2025 hướng tới, nhằm khắc phục tình trạng thiếu hụt dịch vụ y tế, bảo đảm 100% người thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo được hỗ trợ tham gia bảo hiểm y tế.
Những thành tựu đạt được trong chính sách bảo hiểm y tế thời gian qua đã khẳng định rằng, bảo hiểm y tế không chỉ là chính sách y tế, mà còn là công cụ an sinh xã hội hiệu quả, góp phần quan trọng vào giảm nghèo bền vững, với thông điệp xuyên suốt: “không để ai bị bỏ lại phía sau”.
