Dưới đây là những sự kiện quốc tế đáng chú ý, phản ánh các chuyển động chính đang định hình cục diện toàn cầu trong năm 2025 vừa qua.
Thuế quan Mỹ: Chính sách làm rung chuyển thương mại toàn cầu
Vào ngày 2/4/2025 theo giờ địa phương, Tổng thống Mỹ Donald Trump ký sắc lệnh áp thuế đối với hàng chục nền kinh tế. Trong đó, mức thấp nhất là 10% và cao nhất là 48%. Washington lập luận rằng việc duy trì mức thuế cao là cần thiết để bảo vệ việc làm trong nước, giảm phụ thuộc vào chuỗi cung ứng nước ngoài và ngăn chặn các hành vi thương mại bị cho là “không công bằng”.
 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố mức thuế đối ứng với các đối tác thương mại toàn cầu, ngày 2/4/2025. Ảnh: Nhà Trắng |
Tác động của chính sách này nhanh chóng ảnh hưởng đến nền kinh tế toàn cầu. Các đối tác thương mại lớn của Mỹ như Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản và Hàn Quốc lo ngại nguy cơ phân mảnh thương mại toàn cầu và sự suy yếu của hệ thống thương mại đa phương.
Nhiều doanh nghiệp quốc tế buộc phải điều chỉnh chiến lược, chuyển dịch sản xuất sang các quốc gia được Mỹ đánh giá là “thân thiện” hoặc chấp nhận chi phí cao hơn để duy trì thị trường.
Đối với các nền kinh tế đang phát triển, đặc biệt là ở châu Á và Mỹ Latinh, chính sách thuế quan của Mỹ tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức. Một mặt, họ có thể hưởng lợi từ làn sóng dịch chuyển chuỗi cung ứng; mặt khác, sự bất ổn chính sách và chi phí thương mại gia tăng khiến môi trường đầu tư trở nên khó lường hơn.
Tổng thể, chính sách thuế quan của Mỹ năm 2025 không chỉ làm thay đổi dòng chảy thương mại, mà còn buộc các nền kinh tế và doanh nghiệp toàn cầu phải điều chỉnh lại chiến lược dài hạn. Trong một thế giới ngày càng phân cực, thuế quan đang trở thành “ngôn ngữ quyền lực” mới trong cạnh tranh kinh tế quốc tế, thay vì chỉ là công cụ điều tiết thương mại thuần túy.
Căng thẳng thương mại giữa hai 'đầu tàu' kinh tế thế giới
Sau khi Tổng thống Donald Trump công bố chính sách thuế đối ứng, các đối tác thương mại của Mỹ nhanh chóng thúc đẩy quá trình đàm phán thương mại nhằm đạt được tiếng nói chung với Washington. Tính đến thời điểm hiện tại, Liên minh châu Âu (EU), Nhật Bản, Hàn Quốc hay các quốc gia ASEAN đều đã đạt được thỏa thuận với mức thuế dao động từ 15-20%.
Tuy nhiên, Trung Quốc vẫn là ngoại lệ lớn nhất trong bức tranh này. Không giống các đối tác khác của Mỹ, Bắc Kinh chưa đạt được bất kỳ thỏa thuận thuế quan toàn diện nào với Washington dù đã trải qua nhiều cuộc đàm phán.
 |
| Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Busan, Hàn Quốc, ngày 30/10/2025. Ảnh: Nhà Trắng |
Washington không chỉ nhắm tới thâm hụt thương mại, mà còn tập trung vào các lĩnh vực được coi là then chốt đối với an ninh và vị thế công nghệ của Mỹ, từ chip bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, pin, xe điện cho tới các công nghệ lưỡng dụng. Trong cách tiếp cận này, thuế quan chỉ là một phần của gói biện pháp rộng hơn nhằm kiềm chế năng lực công nghiệp và công nghệ của Trung Quốc.
Ở chiều ngược lại, dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Tập Cận Bình, Trung Quốc coi đây là cuộc cạnh tranh thương mại mang tính dài hạn. Bên cạnh những đòn thuế trả đũa, Bắc Kinh tập trung củng cố thị trường nội địa, đẩy mạnh tự chủ công nghệ và mở rộng quan hệ kinh tế với các nước đang phát triển.
Bên lề Hội nghị Cấp cao APEC tại Hàn Quốc vào tháng 10/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có cuộc họp song phương. Dù vẫn chưa đạt được thỏa thuận thương mại nào, Mỹ và Trung Quốc đã có một số đồng thuận về một số vấn đề như đất hiếm, đậu tương.
Tổng thống Trump nói bản thân sẽ thăm Trung Quốc vào tháng 4/2026 và ông Tập Cận Bình cũng sẽ đến thăm Mỹ vào một thời điểm sau đó. Đây sẽ là tiền đề để hai nền kinh tế lớn nhất thế giới từng bước hạ nhiệt căng thẳng, khôi phục các kênh đối thoại chiến lược và tạo không gian cho những thỏa thuận thực chất hơn trong quan hệ thương mại – kinh tế song phương trong năm 2026.
Thượng đỉnh Alaska khởi động lại đối thoại Mỹ – Nga
Ngày 15/8/2025 giờ địa phương, Hội nghị thượng đỉnh giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và người đồng cấp Nga Vladimir Putin diễn ra tại bang Alaska (Mỹ). Cuộc họp diễn ra trong hơn ba tiếng.
Dù không đạt được tuyên bố chung nào, hội nghị vẫn là bước tiến lớn trong mối quan hệ giữa Mỹ và Nga. Đây là lần đầu tiên ông Trump và ông Putin gặp nhau trực tiếp kể từ Hội nghị Thượng đỉnh G20 ở Nhật Bản năm 2019. Sự kiện cũng đánh dấu lần đầu một lãnh đạo Nga đặt chân đến Alaska kể từ khi Moscow bán vùng lãnh thổ này cho Washington vào năm 1867.
 |
| Tổng thống Nga Vladimir Putin và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Alaska ngày 15/8/2025. Ảnh: Nhà Trắng |
“Như chúng ta đều biết, đã 4 năm trôi qua mà không có hội nghị thượng đỉnh nào giữa Nga và Mỹ. Đó là khoảng thời gian dài. Khoảng thời gian này rất khó khăn cho quan hệ song phương. Thành thật mà nói, quan hệ đã rơi xuống mức thấp nhất kể từ Chiến tranh Lạnh. Tôi nghĩ điều đó không có lợi cho đất nước chúng ta và toàn thế giới,” Tổng thống Nga Vladimir Putin phát biểu trong buổi họp báo chung với người đồng cấp Donald Trump.
Về phía Tổng thống Mỹ Donald Trump, ông nhận định hai bên đã có cuộc gặp “hiệu quả”. “Tôi tin rằng chúng tôi đã có một cuộc họp rất hiệu quả. Có rất, rất nhiều điểm mà chúng tôi đã đạt được sự đồng thuận. Còn một vài vấn đề lớn mà chúng tôi vẫn chưa hoàn toàn giải quyết xong, nhưng đã đạt được một số tiến triển. Chúng tôi thực sự đã đạt được những bước tiến quan trọng,” ông Donald Trump nói.
Cuộc gặp tại Alaska cho thấy cả Washington và Moscow đều nhận thức rõ nhu cầu duy trì đối thoại để giải quyết xung đột. Việc khôi phục kênh tiếp xúc cấp cao là bước đi cần thiết nhằm khởi đầu cho một giai đoạn hòa giải thực chất trong năm sau.
Những bước ngoại giao thận trọng giữa Nga và Ukraine sau nhiều năm xung đột
Năm 2025 chứng kiến những tín hiệu ngoại giao hiếm hoi trong quan hệ Nga – Ukraine sau hơn ba năm xung đột. Dù chưa thể đạt được một thỏa thuận hòa bình toàn diện, các kênh đàm phán đã được khôi phục, mở ra khả năng kiểm soát xung đột trong bối cảnh cả hai bên đều chịu tổn thất nặng nề về quân sự, kinh tế và xã hội.
Trong năm nay, Nga và Ukraine đã tiến hành ba vòng đàm phán tại Thổ Nhĩ Kỳ vào các ngày 16/5, 2/6 và 23/7. Dù chưa đạt được bước tiến lớn về lệnh ngừng bắn, các vòng đàm phán đã dẫn đến những cuộc trao đổi tù nhân có quy mô đáng kể.
 |
| Quang cảnh vòng đàm phán giữa phái đoàn Nga – Ukraine tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 23/7. Ảnh: Bộ Ngoại giao Nga |
Tại vòng đàm phán trực tiếp đầu tiên, phái đoàn Nga và Ukraine nhất trí trao đổi tù binh theo công thức “1.000 đổi 1.000”. Đến vòng đàm phán thứ hai, hai bên trao đổi các điều khoản hòa bình, đồng thời thống nhất về việc trao đổi tù binh bị thương nặng và thi thể binh sĩ tử trận. Phía Moscow cũng bàn giao cho Kiev thi thể của hàng nghìn binh sĩ Ukraine.
Ở vòng đàm phán gần nhất hôm 23/7, phái đoàn Nga và Ukraine đạt được thỏa thuận trao đổi 1.200 tù binh và 3.000 thi thể binh sĩ mỗi bên.
Mỹ vẫn là nhân tố có ảnh hưởng then chốt đối với tiến trình đàm phán Nga – Ukraine trong năm 2025. Washington tiếp tục giữ vai trò “hậu trường”, thông qua việc phối hợp chặt chẽ với Kiev về lập trường đàm phán, đồng thời duy trì các kênh liên lạc chiến lược với Moscow. Chính quyền Tổng thống Donald Trump phát đi tín hiệu ủng hộ các bước đi nhân đạo như trao đổi tù binh, coi đây là nền tảng cần thiết để từng bước mở rộng đối thoại.
ASEAN kết nạp Timor-Leste: Cột mốc mở rộng đầu tiên sau gần ba thập kỷ
Năm 2025 ghi dấu một bước ngoặt quan trọng trong tiến trình phát triển của ASEAN, khi Hiệp hội chính thức kết nạp Timor‑Leste trở thành thành viên thứ 11. Đây là lần mở rộng đầu tiên của ASEAN sau gần ba thập kỷ kể từ khi Campuchia gia nhập năm 1999.
 |
| Lãnh đạo các nước ASEAN tại Lễ ký tuyên bố về việc kết nạp Timor-Leste vào ASEAN, ngày 26/10/2025. Ảnh: Malaymail |
Quyết định kết nạp Timor-Leste được thông qua tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47, diễn ra ngày 26/10/2025 tại Kuala Lumpur, Malaysia. Tại hội nghị, các nhà lãnh đạo ASEAN đã ký Tuyên bố kết nạp Timor-Leste làm thành viên chính thức, khép lại quá trình chuẩn bị kéo dài nhiều năm của quốc gia trẻ nhất Đông Nam Á trong nỗ lực gia nhập Hiệp hội.
Việc Timor-Leste trở thành thành viên thứ 11 mang ý nghĩa quan trọng đối với mục tiêu xây dựng một ASEAN bao trùm và gắn kết hơn. Với xuất phát điểm kinh tế – xã hội còn nhiều hạn chế, Timor-Leste gia nhập ASEAN trong bối cảnh Hiệp hội đang thúc đẩy thu hẹp khoảng cách phát triển nội khối, tăng cường hỗ trợ kỹ thuật và hợp tác về phát triển nguồn nhân lực, hạ tầng và hội nhập kinh tế.
Ở chiều ngược lại, việc mở rộng ASEAN cũng đặt ra yêu cầu điều chỉnh cách thức phối hợp và ra quyết định trong nội khối. Sự gia tăng đa dạng về trình độ phát triển và năng lực thể chế đòi hỏi ASEAN tiếp tục củng cố các cơ chế hỗ trợ, bảo đảm nguyên tắc đồng thuận được vận hành hiệu quả, đồng thời duy trì vai trò trung tâm của Hiệp hội trong cấu trúc khu vực.
Việc kết nạp Timor-Leste tại Hội nghị Cấp cao ASEAN 47 không chỉ là một dấu mốc về mặt tổ chức, mà còn khẳng định cam kết lâu dài của ASEAN đối với tiến trình mở rộng, hội nhập và ổn định của toàn khu vực Đông Nam Á.
APEC 2025 và nỗ lực duy trì không gian hợp tác khu vực châu Á – Thái Bình Dương
Hội nghị Cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á – Thái Bình Dương (APEC) 2025 diễn ra tại thành phố Gyeongju (thuộc tỉnh Bắc Gyeongsang, Hàn Quốc) từ ngày 31/10 đến 1/11 trong bối cảnh đặc biệt nhạy cảm của kinh tế và chính trị toàn cầu.
Với vai trò nước chủ nhà, Hàn Quốc lựa chọn cách tiếp cận thận trọng và mang tính điều phối. Trọng tâm nghị sự tập trung vào ba trụ cột lớn: ổn định chuỗi cung ứng, chuyển đổi số và tăng trưởng xanh. Đây đều là những lĩnh vực mà các nền kinh tế APEC có lợi ích chung, bất chấp khác biệt về thể chế chính trị hay định hướng chiến lược.
 |
| Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung tổ chức tiệc tối chào mừng các nhà lãnh đạo APEC đến cố đô Gyeongju, Hàn Quốc tham dự Hội nghị Cấp cao APEC 2025, ngày 29/10/2025. Ảnh: Nhà Trắng |
Mỹ và Trung Quốc, dù tiếp tục cạnh tranh gay gắt, đều sử dụng APEC như một kênh đối thoại và đã đạt được một số đồng thuận trong lĩnh vực đất hiếm, đậu tương, tạo tiền đề cho các cuộc đàm phán năm 2026. Trong khi đó, các nền kinh tế trung bình và đang phát triển, tiêu biểu như ASEAN, tận dụng diễn đàn này để khẳng định vai trò “cầu nối”, thúc đẩy thương mại mở và thu hút đầu tư.
APEC 2025 cho thấy châu Á – Thái Bình Dương vẫn nỗ lực duy trì một không gian hợp tác trong bối cảnh thế giới ngày càng phân cực. Dù không tạo ra các cam kết ràng buộc mạnh mẽ, diễn đàn này tiếp tục đóng vai trò “van an toàn”, giúp các nền kinh tế tránh để cạnh tranh chiến lược làm tê liệt hoàn toàn đối thoại kinh tế.
Những lễ duyệt binh quy mô lớn kỷ niệm 80 năm chiến thắng phát xít
Trong năm 2025, nhiều quốc gia đã tổ chức kỷ niệm 80 năm chiến thắng phát xít, đánh dấu thời điểm Chiến tranh Thế giới thứ hai kết thúc vào năm 1945. Bên cạnh các hoạt động tưởng niệm, hai sự kiện thu hút sự quan tâm đặc biệt của dư luận quốc tế là các lễ duyệt binh quy mô lớn tại Nga và Trung Quốc.
 |
| Quân nhân Nga tại cuộc duyệt binh kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng trong Chiến tranh Vệ quốc vĩ đại (9/5/1945 - 9/5/2025). Ảnh: Xinhua |
Tại Nga, lễ duyệt binh kỷ niệm Ngày Chiến thắng 9/5 được tổ chức vào ngày 9/5/2025 tại Quảng trường Đỏ (Moscow). Đây là hoạt động trung tâm trong chuỗi sự kiện kỷ niệm 80 năm chiến thắng phát xít Đức. Lễ duyệt binh diễn ra với quy mô lớn, có sự tham gia của lực lượng vũ trang Nga cùng các khối diễu binh truyền thống, kèm theo màn trình diễn nhiều loại khí tài quân sự chủ lực trên bộ và trên không. Sự kiện có sự hiện diện của nhiều lãnh đạo và đại diện cấp cao từ các quốc gia và tổ chức quốc tế.
 |
| Quân nhân Trung Quốc tại cuộc duyệt binh ở Quảng trường Thiên An Môn. Ảnh: Xinhua |
Tại châu Á, Trung Quốc tổ chức các hoạt động kỷ niệm 80 năm kết thúc Chiến tranh Thế giới thứ hai với điểm nhấn là lễ duyệt binh diễn ra vào ngày 3/9/2025 tại Quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh. Lễ duyệt binh được tổ chức với quy mô lớn, có sự tham gia của lực lượng vũ trang Trung Quốc, trong đó có phần trình diễn khí tài quân sự hiện đại, cùng sự hiện diện của nhiều đoàn đại biểu quốc tế.
Ngừng bắn ở Dải Gaza và rủi ro leo thang mới ở Trung Đông
Năm 2025 khép lại với những chuyển động trái chiều tại Trung Đông: xung đột tại Dải Gaza tạm thời hạ nhiệt nhờ lệnh ngừng bắn giữa Israel và Hamas, trong khi căng thẳng giữa Israel và Iran lại vượt qua ngưỡng đối đầu gián tiếp, ghi nhận các vụ tấn công trực tiếp bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái.
Lệnh ngừng bắn tại Dải Gaza được thiết lập vào ngày 13/10/2025, sau nhiều vòng đàm phán gián tiếp với vai trò trung gian của Mỹ, Qatar, Ai Cập và một số nước Trung Đông. Thỏa thuận ngừng bắn này là giai đoạn 1 của bản kế hoạch hòa bình 20 điểm do Tổng thống Mỹ Donald Trump đề xuất, tập trung vào chấm dứt các hoạt động quân sự quy mô lớn, trao trả con tin và tù nhân, đồng thời mở rộng hành lang nhân đạo để tăng lượng viện trợ vào Gaza.
 |
| Các nhà lãnh đạo thế giới tại Hội nghị thượng đỉnh về kết thúc cuộc chiến tại Dải Gaza, ở Sharm el-Sheikh, Ai Cập, ngày 13/10/2025. Ảnh: Nhà Trắng |
Cuộc chiến tại Dải Gaza để lại hậu quả đặc biệt nghiêm trọng. Các số liệu tổng hợp của Liên Hợp Quốc và cơ quan y tế địa phương cho thấy, tính đến tháng 11/2025, hơn 70.000 người tại Gaza đã thiệt mạng, phần lớn là dân thường, trong đó có số lượng lớn phụ nữ và trẻ em; hàng chục nghìn người khác bị thương. Phần lớn cơ sở hạ tầng dân sự tại Gaza bị phá hủy hoặc hư hại nặng, đẩy hơn một triệu người vào tình trạng di dời kéo dài. Phía Israel cũng ghi nhận hơn một nghìn người thiệt mạng kể từ khi xung đột bùng phát, cùng tổn thất lớn về kinh tế và áp lực an ninh.
Cũng trong năm 2025, khu vực Trung Đông ghi nhận các vụ phóng tên lửa và UAV xuyên biên giới giữa Israel và Iran, đánh dấu sự chuyển dịch từ đối đầu ủy nhiệm sang va chạm quân sự trực tiếp có kiểm soát. Dù hai bên vẫn kiềm chế để tránh chiến tranh toàn diện, ranh giới giữa “răn đe” và “leo thang” ngày càng mong manh.
Xung đột biên giới Thái Lan – Campuchia: Chuỗi leo thang và các thỏa thuận ngừng bắn
Năm 2025 ghi nhận một đợt căng thẳng nghiêm trọng tại khu vực biên giới giữa Thái Lan và Campuchia, với các diễn biến quân sự – ngoại giao đan xen trong nửa cuối năm. Dù không leo thang thành xung đột quy mô lớn, chuỗi sự kiện kéo dài đã ảnh hưởng trực tiếp tới an ninh khu vực và đời sống người dân dọc tuyến biên giới.
Xung đột bùng phát ngày 24/7/2025, khi các vụ đụng độ vũ trang cục bộ xảy ra tại một số điểm biên giới chưa hoàn tất phân định. Đến ngày 28/7/2025, hai bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn, có hiệu lực từ rạng sáng 29/7/2025, sau các cuộc tiếp xúc ngoại giao tại Malaysia.
 |
| Từ trái sang phải: Thủ tướng Malaysia Anwar Ibrahim, Tổng thống Mỹ Donald Trump, Thủ tướng Thái Lan Anutin Charnvirakul và Thủ tướng Campuchia Hun Manet tại lễ ký kết thỏa thuận hòa bình, ngày 26/10/2025, Malaysia. Ảnh: Nhà Trắng |
Đến ngày 26/10/2025, bên lề Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 47 tại Kuala Lumpur, lãnh đạo hai nước tiếp tục ký một thỏa thuận nhằm ổn định tình hình, dưới sự chứng kiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump và Thủ tướng nước chủ nhà Malaysia Anwar Ibrahim. Tuy nhiên, đến tháng 11/2025, hai bên cáo buộc lẫn nhau vi phạm cam kết, khiến các vụ đụng độ cục bộ tái diễn tại một số khu vực.
Đến ngày 27/12/2025, Thái Lan và Campuchia mới ký lại lệnh ngừng bắn, với cam kết chấm dứt mọi hoạt động quân sự và tăng cường phối hợp kiểm soát biên giới. Sau khi thỏa thuận cuối năm có hiệu lực, tình hình an ninh tại khu vực biên giới dần được kiểm soát, các hoạt động dân sinh từng bước được khôi phục.
Chuỗi diễn biến trong năm 2025 cho thấy xung đột biên giới Thái Lan – Campuchia mang tính phức tạp, với nhiều vòng leo thang – hạ nhiệt đan xen, phản ánh những thách thức còn tồn tại trong quản lý và giải quyết các bất đồng lãnh thổ giữa hai nước.
Thảm họa thiên nhiên năm 2025: Đông Nam Á trong 'tâm chấn' bão lũ
Năm 2025 chứng kiến sự gia tăng rõ rệt của các thảm họa thiên nhiên trên phạm vi toàn cầu, khi nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra với cường độ mạnh và tần suất dày hơn. Trong bức tranh đó, châu Á – đặc biệt là Đông Nam Á – tiếp tục là một trong những khu vực chịu tác động nặng nề nhất của bão, mưa lớn và lũ lụt.
Theo tổng hợp của các cơ quan Liên Hợp Quốc, tính đến hết quý III/2025, thiên tai đã ảnh hưởng trực tiếp tới hơn 300 triệu người trên toàn thế giới, trong đó châu Á chiếm tỷ trọng lớn. Riêng tại Đông Nam Á, mùa mưa năm nay ghi nhận nhiều đợt bão mạnh và mưa lớn kéo dài, khiến lũ quét, sạt lở đất và ngập sâu xảy ra trên diện rộng, tác động trực tiếp tới đời sống và sinh kế của hàng triệu người dân.
 |
| Lực lượng cứu hộ sơ tán người dân đến nơi an toàn hơn khi lũ lụt dâng cao do ảnh hưởng của bão Bualoi tại tỉnh Romblon, Philippines, ngày 26/9. Ảnh: Lực lượng Bảo vệ bờ biển Philippines |
Một trong những cơn bão đáng chú ý là siêu bão Ragasa (Nando) hình thành trên Tây Bắc Thái Bình Dương vào tháng 9/2025, đạt cường độ rất mạnh trước khi quét qua Philippines và ảnh hưởng tới nhiều khu vực ven Biển Đông. Cơn bão gây mưa lớn kéo dài, làm gia tăng lũ lụt và sạt lở tại nhiều quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Các thống kê ban đầu ghi nhận hàng chục người thiệt mạng, hàng trăm người bị thương, cùng thiệt hại đáng kể về nhà ở và hạ tầng giao thông.
Không chỉ chịu tác động từ các cơn bão đơn lẻ, Đông Nam Á trong năm 2025 còn đối mặt với chuỗi bão và mưa lớn liên tiếp, khiến nhiều khu vực rơi vào tình trạng ngập lụt kéo dài. Tính đến cuối quý III, tổng số người thiệt mạng do bão lũ trong khu vực được ước tính trên 1.700 người, trong khi thiệt hại kinh tế lên tới hàng chục tỷ USD. Lũ lụt cũng gây gián đoạn sản xuất nông nghiệp, làm gia tăng rủi ro mất an ninh lương thực tại nhiều quốc gia.
