Trong xu thế dòng chảy của du lịch hiện đại, vùng đất Hưng Yên vẫn giữ cho mình một chỗ đứng riêng trong nhịp thăng trầm cổ kính, không ồn ào, phô trương nhưng vẫn tấp nập dòng người đến tham quan, vãn cảnh. Chính đặc trưng đó đã giúp Hưng Yên trở thành một trong những điểm du lịch văn hóa truyền thống hấp dẫn, đậm đà bản sắc ở khu vực Đồng bằng Bắc Bộ.

Văn miếu Xích Đằng (thành phố Hưng Yên).

Về Hưng Yên bất kỳ thời điểm nào trong năm, ta cũng có thể bắt gặp được không khí hân hoan, ấm áp của những lễ - hội truyền thống gắn liền với các di tích. Đó chính là nét đặc sắc riêng trong đời sống văn hóa của người dân vùng đất được mệnh danh là "tiểu Tràng An".

Ở Hưng Yên, mỗi một công trình tôn giáo, tín ngưỡng cổ kính ẩn chứa trong mình một câu chuyện riêng đầy ly kỳ, triết lý. Mỗi một lễ hội lại mang một màu sắc, ý nghĩa riêng, đã tạo nên không gian văn hóa vừa đa dạng hình thức, song cũng vô cùng đậm đà bản sắc.

Biểu diễn hát ả đào tại đền Đào Nương (thành phố Hưng Yên). Ảnh: Phùng Nguyện

Vì đặc điểm địa lý - Hưng Yên không có núi, biển và nhiều danh lam thắng cảnh hùng vĩ như những nơi khác, nhưng sở hữu số lượng công trình kiến trúc tôn giáo, tín ngưỡng cùng những phong tục truyền thống, vừa nổi bật về giá trị lịch sử, lại vừa đặc sắc về giá trị văn hóa.

Đền Đa Hòa (xã Bình Minh, huyện Khoái Châu). Ảnh: Phùng Nguyện

Những điểm đến tiêu biểu của Hưng Yên có thể kể đến như Khu di tích Phố Hiến với 16 công trình tôn giáo, tín ngưỡng được xếp hạng di tích lịch sử; Cụm di tích Đa Hòa – Dạ Trạch thờ Đức Thánh Chử Đồng Tử và Công chúa Tiên Dung; Di tích lịch sử Quốc gia Địa điểm Cây đa và Đền La Tiến; Đền Đậu An; Chùa Hương Lãng

Bên cạnh đó là Khu di tích Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác; Đền thờ Lưỡng quốc trạng nguyên Tống Trân; Quần thể di tích làng Nôm với nhiều điểm đến hấp dẫn như chùa Nôm, làng Nôm cổ kính cùng hàng loạt các điểm du lịch cộng đồng và làng nghề truyền thống khác…

Nghề đan rọ, đó (xã Thủ Sỹ, huyện Tiên Lữ). Ảnh: Phùng Nguyện

Trong nhiều năm trở lại đây, rất đông du khách đã lựa chọn đường thủy với kênh dẫn là sông Hồng để trải nghiệm du lịch Hưng Yên theo một cách thư thái hơn. Từ bến Chương Dương – Hà Nội, xuôi con nước đỏ nặng phù sa, du thuyền sẽ đưa du khách dạo chơi vãn cảnh làng quê ven sông.

Không gian lắng đọng cùng những hình ảnh giản dị, thân thuộc dễ khiến ta như thoát khỏi cuộc sống xô bồ, tâm hồn thấy nhẹ nhàng và thanh tịnh. Với những trải nghiệm đặc biệt đó, du lịch sông Hồng đang dần trở thành một xu hướng mới cho những chuyến đi của nhiều du khách.

Tam quan chùa Mễ Sở (xã Mễ Sở, huyện Văn Giang). Ảnh: Phùng Nguyện

Từ Hà Nội xuôi sông Hồng về phía Đông khoảng hơn 2 giờ đồng hồ, du khách sẽ ghé thăm cụm di tích đền Đa Hòa – Dạ Trạch (huyện Khoái Châu). Đây là địa danh gắn liền với truyền thuyết Chử Đồng Tử và Công chúa Tiên Dung mà người Việt Nam nào cũng đã từng được nghe.

Tháp đất nung tại đền An Xá (xã An Viên, huyện Tiên Lữ). Ảnh: Phùng Nguyện

Đền Đa Hòa được xây dựng trên một khu đất cao, bằng phẳng hình chữ nhật. Mặt đền quay hướng chính Tây, nhìn thẳng sang bãi Tự Nhiên - nơi tương truyền công chúa Tiên Dung đã gặp Chử Đồng Tử và hai người nên duyên vợ chồng. Đền được chia làm 3 khu với lối kiến trúc độc đáo, kết hợp hài hòa giữa Phật giáo, Nho giáo, Đạo giáo.

Ngoài kiến trúc độc đáo, đền Ða Hoà còn lưu giữ nhiều di vật quý hiếm, điển hình như 3 cỗ ngai thờ bằng gỗ có niên đại vào cuối thế kỷ XVII và XVIII. Đây được coi là những cỗ ngai cổ nhất còn tìm thấy ở nước ta hiện nay; Đôi lọ Bách thọ bằng gốm (một trăm chữ thọ không chữ nào giống chữ nào được khắc trên thành lọ)… Đền Đa Hòa được Nhà nước xếp hạng di tích văn hoá quốc gia từ năm 1962.

Thợ đúc đồng làng Lộng Thượng nặn khuôn đúc (xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm). Ảnh: Phùng Nguyện

Tiếp đến, du khách sẽ sang đền Dạ Trạch (thôn Yên Vĩnh, xã Dạ Trạch), nơi gắn liền với truyền thuyết về đầm Dạ Trạch. Tương truyền, tại vị trí Chử Đồng Tử và hai người vợ là công chúa Tiên Dung và Hồng Vân “hóa” về trời vào đêm 17/11 âm lịch, đã sụt xuống thành một đầm lớn, đầm Dạ Trạch (đầm được hình thành chỉ sau một đêm). Cho là thần linh ứng, người dân địa phương đã lập đền thờ 3 vị trong khu vực đầm Dạ Trạch và đặt tên là đền Dạ Trạch hay còn gọi là đền Hóa.

Đền thờ Triệu Việt Vương (xã Dạ Trạch, huyện Khoái Châu). Ảnh: Phùng Nguyện

Rời đền Đa Hòa – Dạ Trạch, tiếp tục xuôi thuyền về phía Đông khoảng hơn 1 giờ đồng hồ nữa, du khách sẽ đến được thành phố Hưng Yên, nơi có quần thể di tích Phố Hiến với nhiều công trình kiến trúc cổ kính, giàu giá trị lịch sử.

Vào thế kỷ XVII, Phố Hiến đã nổi tiếng là nơi đô hội phồn hoa, chỉ đứng sau Thăng Long – Kẻ Chợ. Người đời vẫn truyền câu rằng: “Thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến”, cũng chính bởi sự phồn hoa ấy.

Khu di tích Phố Hiến ngày nay là thành quả kết tinh từ quá trình đô thị hóa của Phố Hiến cổ. Tại đây vẫn còn lưu giữ nhiều công trình kiến trúc tín ngưỡng, tôn giáo độc đáo, kết tinh của nền kiến trúc thuần Việt với kiến trúc Trung Hoa và các nền kiến trúc phương Tây thế kỷ XVI-XVII.

Lễ hội văn hóa dân gian phố Hiến (thành phố Hưng Yên). Ảnh: Phùng Nguyện

Khu di tích Phố Hiến bao gồm quần thể các đình, đền, chùa, miếu… với 16 công trình đã được xếp hạng di tích lịch sử, trong đó có cả di tích lịch sử cấp Quốc gia đặc biệt. Tiểu biểu cả về văn hóa và kiến trúc có thể kể đến như Văn Miếu, đền Mẫu, chùa Chuông, đền Trần, Đông Đô Quảng Hội, Thiên Hậu Thượng – Hạ Phố…

Di tích Cây đa và Đền La Tiến (xã Nguyên Hoà, huyện Phù Cừ)

Từ thành phố Hưng Yên, di chuyển đường bộ sang cụm Di tích địa điểm cây đa và đền La Tiến (xã Nguyên Hòa, huyện Phù Cừ). Cây đa La Tiến tọa lạc bên bến sông Luộc, kế bên đài bia tưởng niệm sừng sững in trên nền trời xanh.

Đây là nơi ghi dấu chiến công của quân và dân ta trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Ngày nay, nơi này vừa là địa chỉ đỏ nhằm giáo dục cho thế hệ trẻ về truyền thống cách mạng vừa là địa điểm du lịch tâm linh.

Làng nghề hoa cây cảnh tại huyện Văn Giang. Ảnh: Phùng Nguyện

Tiếp tục cuộc hành trình, từ Phù Cừ hướng về trung tâm huyện Văn Lâm khoảng 40km, du khách có thể dừng chân tại quần thể di tích làng Nôm – một trong những ngôi làng cổ nhất vùng đồng bằng Bắc Bộ. Nơi đây vẫn giữ được những nét kiến trúc cổ kính của làng quê Việt với hình ảnh “Cây đa, bến nước, sân đình/Ngôi chùa trầm mặc, nhuốm màu thời gian”…

Lễ hội làng Nôm (xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm). Ảnh: Phùng Nguyện

Ngay khi đặt chân qua cổng làng Nôm, du khách sẽ thấy như được trở về làng quê thời xưa cũ. Hệ thống đường làng, ngõ xóm xây bằng gạch đỏ, những nếp nhà cũ, mái đình, ngôi chùa cổ kính rêu phong, hệ thống nhà từ đường các dòng họ (Phùng, Đỗ, Tạ, Đan, Lê,…) hay chiếc cầu đá 9 nhịp đầu rồng, phiên chợ làng... dù đã về một lần hay nhiều lần nhưng vẫn có cảm giác thật gần gũi và quen thuộc.

Du khách đến tham quan, vãn cảnh chùa Nôm (xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm). Ảnh: Phùng Nguyện

Nếu may mắn trong những ngày thăm làng Nôm vào các ngày 1, 4, 6, 9 âm lịch du khách có thể sẽ bắt gặp phiên chợ Nôm - không gian chợ truyền thống đặc trưng của làng quê Bắc Bộ…

Cầu đá làng Nôm. Ảnh: Phùng Nguyện

Hưng Yên không được nhiều thế mạnh về danh thắng, cảnh quan, song chính con người nơi đây, qua bao đời ghi - giữ lịch sử, đã để lại cho hậu thế biết bao giá trị nhân văn đẹp đẽ. Do vậy du lịch Hưng Yên không chỉ là nơi dừng lại để tham quan, vãn cảnh hay tham gia hội hè, mà còn là địa danh để tìm về những giá trị văn hóa truyền thống, giáo dục lịch sử sâu sắc, khơi dậy hơn nữa lòng tự hào dân tộc trong mỗi con người Việt Nam.