Từ lựa chọn theo kỳ vọng ngắn hạn đến tư duy quy hoạch đô thị dài hạn

Người mua bất động sản hiện đại - từ những người tìm kiếm chốn an cư cho đến các nhà đầu tư chuyên nghiệp - đang trưởng thành nhanh chóng về nhận thức. Họ không còn nhìn thị trường qua lăng kính của những bản vẽ phân lô bán nền, mà bắt đầu tiếp cận bằng tư duy phân tích cấu trúc không gian và đánh giá năng lực kết nối hạ tầng thực tế.

Khoảng cách không còn là thước đo duy nhất cho sự tiện lợi. Thời gian di chuyển thực tế và sự thuận tiện của hạ tầng giao thông đồng bộ quan trọng hơn khoảng cách địa lý thuần túy từ dự án đến trung tâm. Khi thời gian di chuyển hàng ngày được rút ngắn, cư dân không chỉ tiết kiệm được chi phí nhiên liệu, mà quan trọng hơn, họ giảm thiểu được sự tiêu hao về sức khỏe thể chất và căng thẳng tinh thần do kẹt xe gây ra.

Khoảng thời gian dư dả đó được chuyển hóa thành thời gian tái tạo sức lao động, chăm sóc gia đình và nâng cao chất lượng sống.

Mô hình TOD (Transit-Oriented Development) - xu hướng phát triển đô thị tất yếu trên toàn thế giới. Ảnh: Phương Hoa

Đó cũng là lý do mô hình Transit-Oriented Development (TOD) đang được nhiều quốc gia xem là hướng phát triển tất yếu. Báo cáo Quality of Life Report 2025 của Knight Frank tại Singapore cho thấy, sau yếu tố giá và khả năng chi trả, vị trí và khả năng tiếp cận hệ thống giao thông công cộng là những ưu tiên hàng đầu khi lựa chọn nơi ở.

Điều này phản ánh nhận thức ngày càng rõ ràng rằng thời gian di chuyển ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng cuộc sống mỗi ngày. Đồng thời, theo Cơ quan Tái phát triển đô thị Singapore (URA Singapore), TOD không chỉ là việc xây dựng nhà ở cạnh ga metro.

Đây là mô hình tích hợp nhà ở, văn phòng, thương mại, trường học, không gian công cộng và giao thông trong cùng một hệ sinh thái, giúp cư dân có thể thực hiện nhiều hoạt động trong một hành trình di chuyển thay vì phải liên tục di chuyển giữa nhiều khu vực khác nhau. Nói cách khác, TOD không đơn thuần rút ngắn quãng đường, mà giúp con người có thêm thời gian nâng cao chất lượng cuộc sống.

Dòng tiền của người mua tìm đến giá trị thật và bền vững

Từ việc thấu hiểu bản chất của quy hoạch và hành vi tiêu dùng, bài toán đặt ra cho các nhà đầu tư và người mua ở thực là làm sao định vị được tọa độ dòng tiền. Trong một thị trường đã bước qua giai đoạn của những lời hứa hẹn, nguyên tắc cốt lõi để bảo toàn và tăng trưởng nguồn lực là phải nhìn thẳng vào tốc độ triển khai thực tế của hạ tầng kỹ thuật.

Xu hướng này cũng đang dần định hình cách các nhà phát triển bất động sản lựa chọn quỹ đất. Điều quan trọng hơn khoảng cách được tính bằng kilomet là thời gian tiếp cận nơi làm việc, khả năng kết nối với các trung tâm dịch vụ và mức độ hoàn chỉnh của hệ thống giao thông công cộng.

Hà Nội năm 2026 cho thấy khá rõ chuyển động này. Tháng 5/2026, UBND TP Hà Nội đã ban hành Quyết định số 2512/QĐ-UBND phê duyệt Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội, xác định định hướng phát triển dài hạn với mô hình không gian “9 cực - 9 trung tâm - 9 trục - 8 vành đai”, trong đó đường sắt đô thị được xác định là hạ tầng khung chiến lược.

Đáng chú ý, tháng 6/2026, thành phố đã đồng loạt khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 303,5 km, thúc đẩy phát triển giao thông công cộng (TOD) theo các hành lang Bắc - Nam, Đông - Tây; kết nối sân bay Nội Bài, ga Hà Nội với các cực tăng trưởng mới như Hòa Lạc, Thư Lâm, Cổ Loa, Gia Lâm và các địa phương trong Vùng Thủ đô.

Ở phía Đông Hà Nội, sự chuyển dịch từ quy hoạch sang thực thi đang diễn ra khá rõ. Cùng với Vành đai 3.5, Vành đai 4 (dự kiến hoàn thành đường song hành vành đai 4 trong tháng 9/2026 và đưa vào khai thác các hạng mục chính từ năm 2027) và mạng lưới đường sắt đô thị được mở rộng về phía Đông, các kết nối xuyên sông như cầu Trần Hưng Đạo, Ngọc Hồi, Mễ Sở đang từng bước tăng cường kết nối giữa Hà Nội với Hưng Yên, Bắc Ninh và các cực kinh tế phía Bắc.

Trong đó, cầu Trần Hưng Đạo đang được đẩy nhanh thi công với mục tiêu hoàn thành năm 2027; Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến kết nối với Hà Nội cũng đang được toàn lực triển khai để phục vụ APEC 2027. Tất cả tạo nên hiệu ứng cộng hưởng của một mạng lưới hạ tầng ngày càng hoàn chỉnh.

Sự bứt phá về hạ tầng giao thông đang tạo đòn bẩy quan trọng cho tăng trưởng kinh tế - xã hội khu vực phía Đông Hà Nội, mở ra làn sóng dịch chuyển dân cư và hình thành một tâm điểm sống mới. Ảnh: Phương Hoa

Trong bối cảnh đó, nhiều dự án bất động sản đã thể hiện sự “đón đầu” những yếu tố này. Tuy nhiên, một dự án bất động sản ăn theo hạ tầng lớn chỉ thực sự bền vững nếu đáp ứng được nhu cầu ở thực ngay chính trong nội tại của dự án.

Điều này đòi hỏi quy hoạch nội khu phải bài bản, có khả năng tự chủ một phần các dịch vụ tiện ích thiết yếu cho cộng đồng người dân ngay trong dự án. Đó là sự cộng hưởng của hạ tầng kỹ thuật – hạ tầng xã hội (y tế, giáo dục…) và đặc biệt là hạ tầng sinh thái (hệ thống thoát nước, hồ điều hòa chống ngập, dải công viên xanh…)

Giá trị của dự án không chỉ đến từ vị trí địa lý mà còn từ khả năng giúp cư dân tiếp cận nhanh các trung tâm việc làm, đồng thời tận hưởng hệ sinh thái thương mại, giáo dục, giải trí và không gian công cộng ngay trong khu đô thị.

Nhìn một cách tổng thể, sự đan xen giữa quy hoạch đô thị dài hạn và tốc độ thực thi hạ tầng không đơn thuần là những yếu tố kỹ thuật của ngành xây dựng, mà đang đóng vai trò như một bộ lọc tự nhiên, thanh lọc và định hình lại toàn bộ thị trường bất động sản.

Với người mua, câu hỏi quan trọng khi lựa chọn bất động sản không chỉ còn là “cách trung tâm bao xa?”, mà là “hạ tầng nào đang thực sự được triển khai, kết nối sẽ thay đổi ra sao và khu vực đó có đủ điều kiện hình thành một cực sống bền vững trong 5–10 năm tới?”. Khi quy hoạch, tiến độ hạ tầng và nhu cầu ở thực cùng hội tụ, giá trị bất động sản mới có nền tảng để phát triển dài hạn.