Tại Diễn đàn “Doanh nghiệp trước biến động tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng: Kịch bản ứng phó cuối năm 2026, triển vọng năm 2027” do VCCI tổ chức chiều 30/10 tại Hà Nội, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI, cho biết doanh nghiệp đang vừa nỗ lực hoàn thành kế hoạch sản xuất kinh doanh năm 2026, vừa chuẩn bị kế hoạch cho năm 2027 trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục biến động nhanh và khó lường.
Theo ông Vinh, những thay đổi về chính sách tiền tệ, xu hướng dịch chuyển dòng vốn, cạnh tranh thương mại, biến động địa chính trị và thị trường năng lượng đang tác động ngày càng trực tiếp tới hoạt động của doanh nghiệp Việt Nam.
"Tỷ giá, lãi suất và giá năng lượng ảnh hưởng đến từng hợp đồng, đơn hàng và quyết định đầu tư. Trong đó, tỷ giá làm thay đổi chi phí nhập khẩu, nghĩa vụ ngoại tệ và hiệu quả xuất khẩu; lãi suất tác động tới chi phí vốn và dòng tiền; giá năng lượng ảnh hưởng đến vận hành, vận chuyển, bảo quản và sức cạnh tranh của doanh nghiệp," ông Vinh chia sẻ.
Ông Vinh lưu ý, khi ba yếu tố này cùng biến động, tác động có thể "khuếch đại" lẫn nhau, tạo sức ép lớn hơn đối với doanh nghiệp. Vì vậy, doanh nghiệp cần phân tích mối liên hệ giữa các yếu tố, xây dựng nhiều kịch bản và xác định những ngưỡng biến động cần điều chỉnh kế hoạch.
Xây dựng nhiều kịch bản, giảm phụ thuộc một kênh vốn
Phó Chủ tịch VCCI cho rằng doanh nghiệp cần một khung chính sách rõ ràng, xác định được kịch bản cơ sở, rủi ro bất lợi, tín hiệu cần theo dõi và ngưỡng biến động phải điều chỉnh kế hoạch.
Do đó, khi xây dựng phương án kinh doanh, doanh nghiệp cần đặt chi phí nhập khẩu, doanh thu xuất khẩu, nghĩa vụ ngoại tệ, chi phí vay, kỳ hạn vốn, logistics, tồn kho và điều khoản hợp đồng trong cùng một bài toán, thay vì xem xét riêng từng yếu tố.
Về tiếp cận vốn, ông Vinh nhận định tài sản bảo đảm vẫn là điểm nghẽn đối với nhiều doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ, vừa và siêu nhỏ. Ông đề xuất đẩy mạnh đánh giá dựa trên dòng tiền, dữ liệu lớn, đơn hàng và vị trí của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng. Bản thân doanh nghiệp cũng phải nâng cao tính minh bạch, năng lực quản trị rủi ro và chất lượng phương án kinh doanh để tạo niềm tin với bên cung cấp vốn.
“Vốn ngân hàng không thể và không nên đáp ứng toàn bộ nhu cầu vốn, nhất là vốn trung và dài hạn,” ông Vinh chia sẻ.
Theo ông, thị trường vốn cần phát huy vai trò dẫn vốn thông qua các công cụ phù hợp với quy mô, năng lực quản trị và giai đoạn phát triển của từng doanh nghiệp.
Để chuẩn bị tiếp cận các nguồn tài chính này, doanh nghiệp cần minh bạch báo cáo tài chính, chuẩn hóa dữ liệu và xây dựng phương án sử dụng vốn khả thi; đồng thời kiểm soát kỳ hạn vốn, cơ cấu đồng tiền và điều khoản thanh toán.
 |
| Ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam phát biểu khai mạc sự kiện. Ảnh: Trung Anh/VTC |
Áp lực chi phí vốn và năng lượng còn lớn
Phát biểu tại diễn đàn, TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, đánh giá triển vọng kinh tế thế giới năm 2027 có tín hiệu tích cực hơn năm 2026, song doanh nghiệp vẫn đứng trước nhiều sức ép.
Theo ông, làn sóng AI và công nghệ mới đang tác động ngày càng lớn đến tăng trưởng, thương mại và chuỗi cung ứng. Việt Nam có cơ hội hưởng lợi từ xu hướng này, nhưng doanh nghiệp cần chủ động triển khai ứng dụng công nghệ.
Cùng với đó, điều chỉnh quan hệ giữa các nước lớn, phân mảnh địa kinh tế, an ninh kinh tế và quá trình đàm phán thương mại tiếp tục tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức. Những vấn đề dân số, già hóa, kỹ năng lao động và tự chủ chiến lược cũng đặt ra yêu cầu dài hạn.
 |
| Đánh giá về cơ hội và thách thức đối với thị trường Việt Nam. Ảnh: BTC |
Về tình hình trong nước, ông Hiển cho biết tăng trưởng GDP 9 tháng đầu năm 2026 đạt 9,01%, thuộc nhóm cao trên thế giới. Tuy nhiên, kết quả chung chưa phản ánh hết khó khăn của doanh nghiệp trong nước.
Theo phân tích của ông, số doanh nghiệp thành lập mới và quay lại hoạt động vẫn lớn hơn số tạm ngừng, giải thể, nhưng tỷ lệ rút hoàn toàn khỏi thị trường ở mức cao hơn các giai đoạn trước. Quy mô vốn và lao động bình quân của doanh nghiệp mới có xu hướng nhỏ đi; khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh chịu áp lực về vốn, đất đai, đầu vào và thị trường.
Đối với lãi suất, ông Hiển cho rằng sức ép đến từ cả môi trường quốc tế, lạm phát trong nước và nhu cầu cung ứng vốn lớn qua hệ thống ngân hàng. Áp lực huy động vốn đã dẫn đến cuộc đua lãi suất tại một số ngân hàng. Thanh khoản và chi phí tài chính vì vậy vẫn là vấn đề doanh nghiệp cần tính toán cho năm 2027.
Ông cũng lưu ý áp lực nợ xấu, yêu cầu trích lập dự phòng của ngân hàng cần được xem xét khi đánh giá lợi nhuận ngành và khả năng hỗ trợ giảm chi phí vốn.
 |
| TS. Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban, Ban Chính sách chiến lược Trung ương. Ảnh: Trung Anh/VTC |
Tái cấu trúc doanh nghiệp đi cùng đổi mới chính sách
Trước bối cảnh trên, ông Hiển gợi mở ba hướng doanh nghiệp cần thảo luận: tái cấu trúc quản trị tài chính; tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, xác định lĩnh vực và phân khúc trọng tâm; tái cấu trúc thị trường, chuỗi cung ứng gắn với tối ưu chi phí, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số.
Nếu đang chuẩn bị kế hoạch năm 2027, doanh nghiệp cũng cần tính đến đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng các FTA, nâng năng lực đáp ứng chuỗi cung ứng, phát triển nhân lực kỹ năng cao và mô hình kinh doanh mới.
Ở phía chính sách, ông Hiển cho rằng cần thay đổi cách triển khai hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, khắc phục tình trạng chương trình phân tán, cơ chế xin – cho; chuyển từ hỗ trợ đầu vào sang đầu ra với cơ chế phù hợp.
Ông lưu ý nguồn lực khoa học, công nghệ còn khó tiếp cận, giải ngân chậm, khiến doanh nghiệp e ngại. Chính sách cần được thể chế hóa và thực thi hiệu quả, bao gồm cơ chế tài chính, hệ thống quỹ, nền tảng dùng chung, chia sẻ dữ liệu và thử nghiệm mô hình mới.
Trong điều hành vĩ mô, ông nhận định dư địa chính sách tiền tệ đã hẹp, đòi hỏi nghiên cứu thêm vai trò của tài khóa và phối hợp chính sách để vừa giữ ổn định, vừa hỗ trợ tăng trưởng. Đầu tư công cần phát huy vai trò dẫn dắt đầu tư tư nhân; phát triển doanh nghiệp đầu đàn phải đi cùng hệ sinh thái cộng sinh, tránh chèn lấn doanh nghiệp nhỏ và vừa.
