Trên cơ sở các chủ trương, chính sách đã ban hành, Thủ tướng cho biết Việt Nam từng bước hình thành hai nền tảng quan trọng về tư duy và nhận thức trong phát triển “kinh tế bạc”.

Thứ nhất, già hóa dân số không chỉ là thách thức mà còn mở ra động lực, cơ hội và nguồn lực mới cho phát triển. Người cao tuổi được xem là “kho tàng tri thức”, tích lũy nhiều kinh nghiệm trong quản lý, sản xuất, sáng tạo và gìn giữ các giá trị truyền thống của đất nước.

Thứ hai, nguồn lực người cao tuổi là tài sản quý của dân tộc, giữ vai trò quan trọng trong gia đình và xã hội. Đây không chỉ là lực lượng góp phần truyền thụ kinh nghiệm, giá trị và tri thức cho thế hệ sau, mà còn tạo động lực, cảm hứng cho sự phát triển của đất nước.

Tổng Bí thư Tô Lâm từng khẳng định: "Người cao tuổi Việt Nam vẫn thực sự là chỗ dựa vững chắc, giữ cho nước nhà ổn định, hòa bình để phát triển bền vững và tiến cùng thời đại".

Thực trạng và những kết quả bước đầu của “kinh tế bạc” tại Việt Nam

Thủ tướng cho biết, nhận thức về “kinh tế bạc” tại Việt Nam ngày càng được quan tâm và nâng cao. Việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ y tế hay an sinh xã hội mà còn là lĩnh vực kinh tế có tiềm năng. Kinh tế bạc không chỉ liên quan đến người cao tuổi mà còn gắn với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và con người của đất nước.

Việt Nam đã từng bước hình thành khung chính sách thích ứng với già hóa dân số. Tuổi nghỉ hưu được điều chỉnh theo Bộ luật Lao động và Nghị định 135/2020/NĐ-CP nhằm duy trì lực lượng lao động, trong đó nam giới nghỉ hưu ở tuổi 62 vào năm 2028 và nữ giới ở tuổi 60 vào năm 2035.

Một số mô hình hỗ trợ cộng đồng như câu lạc bộ liên thế hệ cũng đã được triển khai, góp phần chăm sóc đời sống, tăng cường giao lưu xã hội và hỗ trợ sinh kế cho người cao tuổi.

Thủ tướng khẳng định, người cao tuổi vừa là chủ thể, vừa là trung tâm và là người thụ hưởng thành quả của phát triển “kinh tế bạc”. Cùng với đó là sự thay đổi trong tư duy, từ coi người cao tuổi là lực lượng nghỉ hưu sang nguồn lực có thể tiếp tục đóng góp cho xã hội, từ đối tượng thụ hưởng sang động lực mới cho phát triển.

Tuy nhiên, Thủ tướng cũng chỉ rõ nhiều hạn chế cần khắc phục. Hiện nay, Việt Nam chưa có khung chính sách đồng bộ cho phát triển kinh tế bạc; cơ chế huy động nguồn lực xã hội hóa và hợp tác công – tư còn hạn chế.

Hệ thống chăm sóc dài hạn còn yếu, chất lượng dịch vụ chưa cao, trong khi vai trò của người cao tuổi trong lao động, tiêu dùng và đổi mới sáng tạo chưa được phát huy đầy đủ. Một số mô hình hỗ trợ cộng đồng, như câu lạc bộ liên thế hệ, hiệu quả triển khai chưa đồng đều.

Từ thực tiễn đó, Thủ tướng cho rằng cần nhìn nhận già hóa dân số không chỉ là thách thức an sinh mà còn là không gian phát triển mới. Các chính sách phải bảo đảm tính khả thi, gắn với mô hình cụ thể và kết quả đo lường được; đồng thời tiếp tục hoàn thiện thể chế, tăng cường phối hợp giữa các Bộ, ngành, địa phương và cộng đồng doanh nghiệp để hình thành hệ sinh thái “kinh tế bạc” trong thời gian tới.

Chủ tịch Hội Người cao tuổi Việt Nam Nguyễn Thanh Bình phát biểu. Ảnh: VGP.

5 trọng tâm hành động và 3 trụ cột phát triển “kinh tế bạc”

Định hướng phát triển “kinh tế bạc” thời gian tới, Thủ tướng nhấn mạnh cần thống nhất tư duy phát triển. Phát triển "kinh tế bạc" gắn với thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và Chiến lược quốc gia về người cao tuổi đến năm 2035, trên nền tảng phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội.

Thủ tướng xác định 5 trọng tâm hành động để phát triển “kinh tế bạc”. Thứ nhất, nâng cao nhận thức và đổi mới tư duy nhằm thích ứng với già hóa dân số.

Thứ hai, phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, xây dựng các mô hình như “Làng Hạnh phúc”, “Hội quán cao niên”, “Câu lạc bộ người cao tuổi”.

Thứ ba, khuyến khích doanh nghiệp phát triển các dịch vụ dành cho người cao tuổi như du lịch dưỡng sinh, nhà ở thân thiện, công nghệ y tế, bảo hiểm hưu trí, chuyển từ chăm sóc thụ động sang chăm sóc chủ động và phát huy vai trò của người cao tuổi.

Thứ tư, phát huy vai trò của người cao tuổi trong đời sống xã hội, nhất là trong giáo dục truyền thống, tư vấn và phát triển kinh tế gia đình.

Thứ năm, tăng cường vai trò của Hội Người cao tuổi Việt Nam trong đại diện quyền lợi, tham gia xây dựng chính sách và kết nối nguồn lực.

Đồng thời, Thủ tướng cũng yêu cầu chú trọng "3 trụ cột" trong phát triển "kinh tế bạc" gồm:

Người cao tuổi là trung tâm, là chủ thể, vừa là nguồn lực cung (với vai trò là một nguồn lao động giá trị, từng trải, giàu kinh nghiệm), vừa là động lực cầu (với vai trò là một lực lượng tiêu dùng quan trọng, có khả năng chi tiêu cao, nhất là cho sức khỏe, du lịch, học tập).

Doanh nghiệp là trọng tâm sáng tạo, thực thi, với trách nhiệm xã hội và môi trường làm việc thân thiện với người cao tuổi.

Nhà nước là "kiến trúc sư thể chế", cơ chế, chính sách, tạo hành lang pháp lý, ưu đãi và an sinh vững chắc.

Hoàn thiện thể chế và huy động nguồn lực phát triển “kinh tế bạc”