Đó là nhận định chung của các chuyên gia, nhà quản lý và lãnh đạo doanh nghiệp tại Hội thảo “Hệ sinh thái xanh cho công nghiệp hỗ trợ - Nền tảng thu hút FDI thế hệ mới”, được tổ chức ngày 17/9 tại Trung tâm Triển lãm quốc gia (VEC).

Sự kiện nằm trong khuôn khổ Triển lãm Giao thương Quốc tế ngành Chế tạo lần thứ 10 (FBC ASEAN 2026) do Ban Hạ tầng Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI), DTJ Industrial và NC Network Việt Nam đồng tổ chức.

Chuyển dịch tiêu chuẩn đón vốn ngoại

Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương) phác họa bức tranh kinh tế với nhiều tín hiệu khả quan: GDP 6 tháng đầu năm 2026 tăng 8,78% và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 8 tháng đạt khoảng 770 tỷ USD.

Mặc dù nền kinh tế ghi nhận mức nhập siêu 20 tỷ USD do biến động chuỗi cung ứng và nhu cầu nhập khẩu thiết bị mở rộng sản xuất, đại diện Bộ Công Thương cho rằng triển vọng vẫn rất tích cực nhờ niềm tin của doanh nghiệp vào nỗ lực cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính.

Đi sâu vào ngành công nghiệp hỗ trợ, ông Quân chỉ rõ thách thức lớn nhất hiện nay là năng lực đầu tư hạ tầng, máy móc và công nghệ của doanh nghiệp nội địa. Để tháo gỡ điểm nghẽn này, Bộ Công Thương đang đẩy nhanh hoàn thiện Luật Công nghiệp trọng điểm và sửa đổi Nghị định 111 nhằm khơi thông nguồn vốn ưu đãi, hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, nhằm hiện thực hóa mục tiêu có 10% khu công nghiệp đạt chuẩn sinh thái vào năm 2030 theo Nghị quyết 10, lãnh đạo Cục Công nghiệp đề nghị VASI và DTJ Industrial tập trung vào ba nhiệm vụ trọng tâm: gắn kết phát triển khu công nghiệp với hệ sinh thái xanh; thắt chặt liên kết giữa doanh nghiệp nội khối với khối FDI và nâng cấp tiêu chuẩn năng lực để các nhà cung ứng Việt Nam tiến sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Từ góc độ thực tiễn của doanh nghiệp, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VASI Trương Thị Chí Bình nhấn mạnh yêu cầu của FDI thế hệ mới đã thay đổi toàn diện. Bên cạnh các tiêu chuẩn bắt buộc về môi trường, xã hội và quản trị (ESG), các tập đoàn đa quốc gia đòi hỏi một hệ sinh thái cung ứng tại chỗ đủ lớn và có khả năng chống chịu cao.

Sự dịch chuyển này đang mở ra cơ hội vàng cho các doanh nghiệp Việt Nam trong các lĩnh vực giàu tiềm năng như thiết bị bán dẫn hay thiết bị bay không người lái (UAV, drone). Tuy nhiên, để nắm bắt cơ hội, doanh nghiệp nội địa buộc phải chuyển đổi từ sản xuất linh kiện đơn lẻ sang cụm linh kiện (OEM), từng bước tiến tới làm chủ thiết kế và thương hiệu (ODM, OBM).

Đồng tình với quan điểm này, ông Phạm Thanh Bình, Giám đốc Trung tâm Xúc tiến, Thông tin và Hỗ trợ đầu tư phía Bắc (Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính) lưu ý các quyết định rót vốn của các tập đoàn đa quốc gia giờ đây phụ thuộc nhiều vào chất lượng hạ tầng, thể chế, nguồn nhân lực và logistics hơn là các ưu đãi thuần túy.

Theo ông Bình, chính sách ưu đãi đầu tư trong thời gian tới sẽ gắn liền chặt chẽ với những đóng góp thực tế của dự án như công nghệ, nghiên cứu và phát triển (R&D), đào tạo nhân lực và mức độ liên kết với chuỗi giá trị tại Việt Nam.

Hạ tầng xanh và các dịch vụ dùng chung

Để đáp ứng những tiêu chuẩn khắt khe trên, hạ tầng công nghiệp phải đi trước một bước. Tổng giám đốc DTJ Industrial Trần Thị Thu Hiền đánh giá khái niệm “xanh” cần được nhìn nhận rộng hơn việc gia tăng mảng xanh vật lý hay sử dụng năng lượng tái tạo. Tham chiếu từ các mô hình thành công trên thế giới như Kalundborg của Đan Mạch, đảo Jurong của Singapore hay Ulsan của Hàn Quốc, bà Hiền đề xuất xây dựng mô hình hệ sinh thái hạ tầng xanh dành riêng cho công nghiệp hỗ trợ tại Việt Nam thông qua cơ chế dùng chung.

Hệ sinh thái này bao gồm việc cung cấp nhà xưởng linh hoạt cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đi kèm hệ thống xử lý nước thải tập trung, logistics dùng chung, cho đến các dịch vụ pháp lý, kế toán và nền tảng số kết nối hệ sinh thái.

Việc tích hợp các dịch vụ dùng chung không chỉ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa chi phí đầu tư và vận hành mà còn thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn, kiểm soát tốt môi trường sản xuất theo các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe.

Những yêu cầu này cũng được các nhà đầu tư quốc tế tại hội thảo đồng tình. Tham luận tại hội thảo, đại diện các tập đoàn lớn như ông Chu Xuyên từ Liên hợp Đầu tư Thâm Việt và ông Otsuka Tetsuhisa, CEO NC Network Việt Nam đều cho rằng khả năng cung ứng nguyên vật liệu tại chỗ, tiêu chuẩn quản trị môi trường và năng lực kết nối logistics là những ưu tiên hàng đầu khi thiết lập cứ điểm sản xuất.

Đại diện NC Network nhấn mạnh về sự cần thiết của một nền tảng kết nối xuyên biên giới giúp các doanh nghiệp ngành chế tạo tìm kiếm đối tác và tích hợp sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Những bước đi đầu tiên cụ thể hóa chiến lược kiến tạo hệ sinh thái xanh cho ngành công nghiệp phụ trợ đã được hiện thực hóa tại sự kiện thông qua lễ ký kết thỏa thuận hợp tác (MOU) giữa Ban Hạ tầng VASI, DTJ Industrial và Công ty Công nghiệp Bảo Minh nhằm phát triển Khu công nghiệp Hải Long.

Sự hợp tác này tập trung vào mục tiêu xúc tiến các doanh nghiệp trong lĩnh vực ô tô, linh kiện phụ tùng, xe điện và cơ khí chế tạo, hướng tới mục tiêu kết nối sâu rộng với các chuỗi giá trị lớn như VinFast hay Tesla. Các bên cam kết sẽ phối hợp nghiên cứu phát triển hạ tầng kỹ thuật, dịch vụ dùng chung và logistics kho bãi phù hợp với đặc thù của doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ.

Ban Hạ tầng và Ban Bề mặt thuộc VASI cũng đã ký kết thỏa thuận hợp tác chuyên môn nhằm chia sẻ năng lực trong lĩnh vực xử lý bề mặt, mạ và sơn hoàn thiện sản phẩm. Việc thúc đẩy ứng dụng công nghệ sạch vào quy trình hoàn thiện sản phẩm sẽ giúp doanh nghiệp nội địa giải quyết được một trong những công đoạn khó nhất để đáp ứng tiêu chuẩn xanh của các thị trường phát triển.

Xuyên suốt thông điệp “Kết nối hạ tầng xanh – Phát triển công nghiệp hỗ trợ – Nâng cao năng lực tự chủ – Thu hút FDI thế hệ mới”, hội thảo khẳng định hệ sinh thái xanh không chỉ là nền tảng của sản xuất bền vững mà đã trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi.

Khi hạ tầng được chuẩn bị đồng bộ và chuỗi cung ứng nội địa đủ vững chắc, Việt Nam sẽ tạo ra sức hút mạnh mẽ để giữ chân và mở rộng quy mô của các tập đoàn công nghệ cao trên toàn cầu.