Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh. Ảnh: Media Quốc hội.

Chiều 28/10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội thảo luận về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi). Giải trình tại phiên họp, Bộ trưởng Xây dựng Trần Hồng Minh làm rõ các vấn đề đại biểu quan tâm, gồm giá bán, điều kiện chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm, quy hoạch phát triển nhà ở và cơ chế quản lý quỹ phát triển nhà ở.

Giá nhà ở xã hội chênh lệch do chi phí đầu tư khác nhau

Về sự chênh lệch giá nhà ở xã hội giữa các địa phương, thậm chí giữa các dự án trong cùng một thành phố, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, giá bán phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thẩm định trước khi đưa ra bán.

Theo Bộ trưởng, chủ đầu tư được hưởng các chính sách ưu đãi về thuế, tiền sử dụng đất, giải phóng mặt bằng và tín dụng để phát triển nhà ở xã hội. Tuy nhiên, giá thành từng dự án vẫn phụ thuộc vào chi phí xây dựng, đầu tư hạ tầng và lãi vay ngân hàng.

Yêu cầu đầu tư hạ tầng của mỗi dự án khác nhau nên chi phí cũng khác nhau. Chẳng hạn, dự án có hai đến ba tầng hầm để xe sẽ phát sinh chi phí cao hơn dự án chỉ có một tầng hầm hoặc không có tầng hầm. Giá vật tư, vật liệu xây dựng giữa các địa phương cũng có sự khác biệt. Đây là những nguyên nhân khiến giá nhà ở xã hội thời gian qua dao động khoảng 15–29 triệu đồng/m², tùy địa bàn và đặc điểm từng dự án.

Đối với nhà ở cho thuê thuộc diện hưởng chính sách ưu đãi, Bộ trưởng cho biết, giá thuê phải được thẩm định và không vượt mức do UBND cấp tỉnh quy định. Dẫn thực tế tại Hà Nội, ông cho biết có trường hợp căn hộ thương mại được cho thuê khoảng 18 triệu đồng/tháng, trong khi căn hộ dành cho người thuộc diện hưởng chính sách có giá thuê khoảng 6 triệu đồng/tháng. Theo Bộ trưởng, mức giá này thể hiện sự hỗ trợ đáng kể về chi phí chỗ ở đối với người thụ hưởng chính sách.

Làm rõ điều kiện chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm

Về chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, dự thảo luật đặt ra điều kiện đối với người nhận chuyển nhượng và giá bán lại. Người nhận chuyển nhượng phải thuộc đối tượng đủ điều kiện mua nhà ở xã hội; giá chuyển nhượng không vượt quá giá tại thời điểm mua. Đây là nội dung trong dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đang được Quốc hội xem xét.

Lý giải đề xuất này, Bộ trưởng nhấn mạnh, nhà ở xã hội là chính sách mang tính nhân văn của Đảng, Nhà nước, nhằm hỗ trợ người dân khó khăn về chỗ ở. Vì vậy, cần có điều kiện chuyển nhượng để ngăn việc lợi dụng ưu đãi chính sách nhằm thu lợi.

"Nhà ở có thể có tuổi thọ khoảng 100 năm nếu được sử dụng bình thường. Người mua đã được hưởng chính sách hỗ trợ để có chỗ ở ổn định, lâu dài thì không thể sau 5 năm lại bán theo giá thị trường để hưởng chênh lệch," Bộ trưởng nhấn mạnh và cho biết, cơ quan soạn thảo đã xin ý kiến các cơ quan có thẩm quyền, đặc biệt là Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các địa phương, trước khi đưa quy định vào dự thảo luật.

Quỹ phát triển nhà ở phải được kiểm toán hằng năm

Về quỹ đất phát triển nhà ở xã hội, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, các địa phương đã điều chỉnh quy hoạch chung, trong đó xác định số lượng nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê tại từng tỉnh, thành phố. Theo Bộ trưởng, nhu cầu và số lượng nhà ở tại từng địa phương cần được xác định cụ thể để làm cơ sở triển khai. Việc phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và các loại hình nhà ở khác phải tuân thủ quy hoạch. Đối với những trường hợp vi phạm trong quá trình phát triển nhà ở trước đây, cần có phương án xử lý theo quy định pháp luật.

Về nguồn lực và cơ chế hoạt động của quỹ phát triển nhà ở, Bộ trưởng Trần Hồng Minh cho biết, quỹ được hình thành từ ba nguồn chính: ngân sách địa phương; tiền thu từ bán tài sản công; khoản tiền tương ứng với giá trị quỹ đất 20% dành phát triển nhà ở xã hội trong các dự án nhà ở thương mại theo quy định.

Hoạt động của quỹ phải tuân thủ Luật Ngân sách Nhà nước và điều lệ quỹ. Việc đầu tư, kiểm toán và giám sát phải thực hiện theo quy định pháp luật. Trong đó, chính quyền địa phương có trách nhiệm tổ chức kiểm toán quỹ hằng năm; các cơ quan có thẩm quyền thực hiện giám sát việc quản lý, sử dụng quỹ theo quy định.