Tối ưu sản xuất trước khi đầu tư công nghệ

Tại nhà máy ở Long An, Nhựa Bình Minh từng sử dụng hơn 30 xe nâng chạy dầu để vận chuyển nguyên liệu phục vụ sản xuất. Thay vì thay toàn bộ bằng xe điện, doanh nghiệp lựa chọn quy hoạch lại mặt bằng, rút ngắn luồng vận chuyển và giảm số xe nâng cần thiết xuống còn hơn chục chiếc. Doanh nghiệp cũng chuyển sang thuê xe nâng điện thay vì mua mới toàn bộ để tối ưu chi phí đầu tư.

Một cải tiến khác được triển khai tại nhà máy là tự động hóa hệ thống cấp liệu và phối trộn nguyên liệu. Trước đây, công nhân phải vận chuyển các bao hạt hoặc bột nhựa đến từng máy, sau đó đưa nguyên liệu vào máy gia nhiệt. Quy trình này tiêu tốn nhiên liệu, nhân công và khiến bụi nhựa phát tán trong nhà xưởng.

Nhựa Bình Minh chuyển sang tiếp nhận nguyên liệu bằng xe bồn kín, bơm qua đường ống vào silo chứa trung tâm, sau đó tự động đưa đến trạm phối trộn và từng máy sản xuất. Theo ông Bông Hoa Việt, đại diện doanh nghiệp, giải pháp này giúp loại bỏ việc sử dụng xe nâng để vận chuyển nguyên liệu trong xưởng, hạn chế bụi và giảm chi phí vận hành.

Các diễn giả tại thảo luận “Tự động hóa - Hiệu quả - Tài chính xanh”. Ảnh: BTC.

Chia sẻ tại chương trình ESG Company Tour 2026 với chủ đề “Tự động hóa - Hiệu quả - Tài chính xanh”, do báo Dân trí tổ chức ngày 29/10, ông Bông Hoa Việt, Giám đốc Phát triển bền vững, CTCP Nhựa Bình Minh cho rằng doanh nghiệp cần giải quyết điểm nghẽn trong quy trình trước khi đầu tư thiết bị. “Nếu tự động hóa mà chúng ta không nghiên cứu kỹ, không tinh gọn và cải tiến quy trình thì cũng đồng nghĩa với việc tự động hóa là tăng chi phí”, ông nói.

Theo ông Chung Tấn Cường, Chủ tịch Hiệp hội Nhựa TP HCM, nguyên liệu chiếm khoảng 60-70% chi phí cấu thành giá thành phẩm của ngành nhựa. Vì vậy, kiểm soát định lượng nguyên liệu, phụ gia tái sinh và màu có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả sản xuất.

Ông đề xuất doanh nghiệp sử dụng hệ thống định lượng tự động tại máy ép, thu hồi nhựa phế liệu sạch ngay tại dây chuyền và tự động hóa khâu lấy sản phẩm. Tuy nhiên, ông lưu ý doanh nghiệp không nên đầu tư công nghệ theo phong trào khi chưa đánh giá đầy đủ điều kiện vận hành.

Theo ông Cường, một sai lầm của doanh nghiệp vừa và nhỏ là mua máy móc hiện đại nhưng hệ thống sản xuất chưa phù hợp, khiến thiết bị không được khai thác hết công suất. Chi phí vận hành vẫn phát sinh trong khi thời gian thu hồi vốn kéo dài. Nếu doanh nghiệp chưa đào tạo nhân lực hoặc không có sẵn linh kiện thay thế, sự cố thiết bị còn có thể làm gián đoạn sản xuất.

Đại diện Nhựa Bình Minh cho biết doanh nghiệp đánh giá từng dự án cải tiến dựa trên vốn đầu tư, thời gian hoàn vốn và lợi ích về kinh tế, hiệu quả vận hành, an toàn và năng lượng. Ông Việt nói thời gian thu hồi vốn rất quan trọng, nhưng doanh nghiệp vẫn có thể chấp nhận những dự án hoàn vốn chậm hơn nếu chúng mang lại lợi ích bền vững trong dài hạn.

Chia sẻ tại toạ đàm, bà Ngô Thị Thu Thủy, Chủ tịch HĐQT, Công ty TNHH Fujiwa Việt Nam, cho rằng tài chính vẫn là trở ngại lớn nhất khi doanh nghiệp muốn mở rộng sản xuất. Theo bà, doanh nghiệp sản xuất nào cũng thiếu vốn. Để phát triển và mở rộng hơn nữa, nếu thiếu tài chính thì đều không làm được.

Với Nhựa Bình Minh, vốn không phải ràng buộc lớn nhất nhờ nền tảng tài chính lành mạnh. Thách thức nằm ở việc xây dựng đội ngũ đủ năng lực vận hành, bảo trì và làm chủ hệ thống tự động hóa. Ông Việt cho biết doanh nghiệp vẫn hợp tác với các đơn vị công nghệ bên ngoài, nhưng nhân sự nội bộ phải giữ vai trò nòng cốt vì họ sẽ tiếp tục vận hành nhà máy sau khi dự án hoàn thành.

Tín dụng xanh cần dữ liệu chứng minh

Ở góc độ ngân hàng, Giáo sư Nguyễn Đức Trung, Hiệu trưởng Trường Đại học Ngân hàng TPHCM, nguyên Phó vụ trưởng Vụ Dự báo Thống kê, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cho rằng khả năng tiếp cận nguồn vốn này phụ thuộc vào năng lực tài chính, tính hiệu quả của dự án và việc đáp ứng các điều kiện pháp lý.

Theo ông Trung, doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ môi trường, văn bản xác nhận dự án xanh, báo cáo ESG và báo cáo kiểm toán năng lượng độc lập theo yêu cầu áp dụng. Ngân hàng không thể cấp khoản vay ưu đãi theo cơ chế tín dụng xanh nếu doanh nghiệp chưa có dữ liệu và hồ sơ chứng minh tác động môi trường của dự án.

Ông khuyến nghị doanh nghiệp làm việc với ngân hàng ngay từ khi hình thành ý tưởng đầu tư, thay vì đợi hoàn thiện hồ sơ mới bắt đầu tiếp cận. Theo ông, ba điểm nghẽn lớn hiện nay là thiếu dữ liệu đo lường mức giảm phát thải, thiếu nhân sự chuyên trách ESG và tư duy đối phó thay vì xem chuyển đổi xanh là chiến lược dài hạn.

Bà Thủy cho rằng quá trình hoàn thiện hồ sơ tài chính xanh phức tạp và mất thời gian, trong khi hoạt động sản xuất và mở rộng đầu tư không thể dừng lại để chờ đợi. Bà cũng cho biết Fujiwa đã thận trọng với quyết định vay ngân hàng trong bảy năm qua do lo ngại biến động lãi suất.

Trước khó khăn này, ông Trung đề xuất doanh nghiệp phân kỳ đầu tư nếu chưa đủ điều kiện triển khai dự án xanh toàn diện. Các hạng mục tiết kiệm năng lượng có hiệu quả rõ ràng có thể được thực hiện trước, sau đó sử dụng kết quả đánh giá độc lập để hoàn thiện hồ sơ vay vốn. Doanh nghiệp cũng có thể cân nhắc các khoản vay thương mại phù hợp với năng lực tài chính.

Một điểm cần phân biệt là tự động hóa và tiết kiệm chi phí chưa đủ để xác định một khoản đầu tư đáp ứng tiêu chí ESG. Theo ông Cường, doanh nghiệp còn phải theo dõi dấu chân carbon, minh bạch nguồn gốc nguyên liệu và có các chỉ số đo lường rõ ràng.