Ảnh minh họa: Mekong ASEAN

Tại báo cáo “Sự chuyển mình của thị trường quản lý tài sản tại Việt Nam” công bố ngày 12/8, ông Ranganath Ananth, Giám đốc cấp cao, khối khách hàng cá nhân và quản lý tài sản, HSBC Việt Nam, nhận định quá trình tạo dựng thịnh vượng Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ tại các đô thị lớn, kéo theo sự thay đổi trong cấu trúc tài sản cũng như nhu cầu của nhóm khách hàng khá giả.

Theo ông Ranganath Ananth, những tòa nhà ngày càng vươn cao, quy mô doanh nghiệp không ngừng mở rộng và các gia đình đặt ra những mục tiêu tham vọng hơn đang phản ánh một quá trình tạo dựng tài sản diễn ra từng ngày. Điều đáng chú ý không chỉ là quy mô tài sản ngày càng gia tăng, mà còn nằm ở cách các khối tài sản đang thay đổi và những kỳ vọng mới của khách hàng khá giả đối với ngành tài chính.

Từ góc nhìn của HSBC tại khu vực châu Á, Việt Nam nổi bật không chỉ nhờ tốc độ tạo dựng tài sản nhanh mà còn bởi đặc điểm của nguồn tài sản. Phần lớn tài sản thuộc thế hệ đầu tiên, được hình thành từ khởi nghiệp, bất động sản và tăng trưởng kinh doanh trong một khoảng thời gian tương đối ngắn.

Đến cuối năm 2023, Việt Nam có khoảng 19.000 triệu phú USD, gần gấp đôi so với một thập kỷ trước. Tổng tài sản tại Việt Nam được dự báo tăng 125% vào năm 2034. Theo ông Ranganath, những diễn biến này cho thấy thị trường đang dần chuyển từ giai đoạn “tạo lập tài sản” sang “quản lý tài sản” trên quy mô lớn.

Tuy nhiên, ông cho rằng đặc điểm của nhóm khách hàng khá giả tại Việt Nam cũng tạo ra những nhu cầu riêng. Nhiều khách hàng vừa điều hành doanh nghiệp vừa đưa ra các quyết định lớn của gia đình, do đó có xu hướng cần những lựa chọn đơn giản, rõ ràng và một kế hoạch có thể theo đuổi trong dài hạn thay vì các sản phẩm tài chính phức tạp.

Bên cạnh đó, tiền gửi, bất động sản và vàng vẫn là những loại tài sản được ưa chuộng nhờ tính hữu hình và cảm giác an toàn. Trong khi đó, việc xây dựng danh mục đa dạng theo loại tài sản, thị trường địa lý và đồng tiền vẫn đang trong quá trình hình thành.

Theo lãnh đạo HSBC Việt Nam, một khoảng trống đáng chú ý của thị trường là văn hóa tư vấn quản lý tài sản chưa phát triển tương xứng. Tại các thị trường trưởng thành, quá trình tư vấn thường bắt đầu từ mục tiêu tài chính, khả năng chấp nhận rủi ro và thời hạn đầu tư, trước khi thiết kế danh mục. Trong khi đó, thị trường Việt Nam vẫn phổ biến cách tiếp cận đưa sản phẩm ra trước rồi mới định hình kế hoạch.

Ông Ranganath Ananth, Giám đốc cấp cao, khối khách hàng cá nhân và quản lý tài sản, HSBC Việt Nam. Ảnh: HSBC

Khách hàng ngày càng tìm kiếm quản lý danh mục chuyên nghiệp

Ông Ranganath nhận định, hành vi của nhóm khách hàng khá giả tại Việt Nam đang thay đổi khi nhu cầu quản lý tài sản ngày càng mang tính toàn cầu. Khách hàng có xu hướng tìm kiếm phương thức quản lý danh mục chuyên nghiệp hơn, quản trị rủi ro rõ ràng hơn và cơ hội đầu tư bên ngoài các tài sản truyền thống như bất động sản, vàng và cổ phiếu trực tiếp.

Dù vậy, yếu tố hành vi vẫn có ảnh hưởng lớn đến quyết định tài chính. Theo quan sát của HSBC, nhiều quyết định đầu tư có thể bắt đầu từ cảm xúc trước khi được lý giải bằng lý trí, đặc biệt tại một thị trường tài sản thế hệ đầu, nơi nhiều khách hàng chưa trải qua đầy đủ các chu kỳ biến động của thị trường.

Từ đó, ông Ranganath cho rằng thách thức đối với việc xây dựng tài sản dài hạn không chỉ nằm ở hiệu suất của thị trường mà còn ở cách nhà đầu tư phản ứng trước những biến động đó.

Thị trường quản lý tài sản tại Việt Nam đã có sự mở rộng về năng lực triển khai, danh mục sản phẩm và trải nghiệm trên các kênh số. Tuy nhiên, theo HSBC, hoạt động quản lý tài sản theo nghĩa đầy đủ, bao gồm lập kế hoạch tài chính, phân bổ tài sản theo nguyên tắc và rà soát định kỳ, vẫn chưa được triển khai ở quy mô lớn.

Theo ông Ranganath, một sản phẩm tài chính chủ yếu trả lời câu hỏi khách hàng có thể mua gì, trong khi một giải pháp quản lý tài sản cần trả lời câu hỏi làm thế nào để khách hàng đạt được mục tiêu trong mức rủi ro có thể chấp nhận.

Theo cách tiếp cận này, quá trình quản lý tài sản nên bắt đầu bằng việc xác định mục tiêu, thời hạn đầu tư và mức độ chấp nhận rủi ro, trước khi thiết kế danh mục.

Khi các sản phẩm tài chính tại Việt Nam tiếp tục được mở rộng, nhu cầu của khách hàng theo đó cũng chuyển dần từ việc lựa chọn sản phẩm sang tìm kiếm ngữ cảnh, tính cá nhân hóa và định hướng dài hạn.

Tại HSBC, ông Ranganath cho biết ngân hàng lấy hoạt động rà soát kế hoạch tài chính làm điểm neo trong quan hệ với khách hàng. Quy trình này bao quát các mục tiêu về dòng tiền, bảo vệ tài chính, giáo dục, hưu trí và thừa kế, qua đó giúp khách hàng đưa ra quyết định thay vì phản ứng trước những biến động ngắn hạn của thị trường.

Niềm tin và kỷ luật được xem là yếu tố then chốt

Tài sản tài chính cá nhân tại Việt Nam được dự báo vượt 600 tỷ USD, song một phần đáng kể vẫn nằm ở tiền gửi. Theo HSBC, khách hàng sẽ không chuyển dịch khỏi tiền gửi chỉ vì xuất hiện một sản phẩm mới mà cần sự hội tụ của 3 yếu tố gồm niềm tin, hiểu biết tài chính và giải pháp phù hợp với nhu cầu thực tế.

Trong đó, niềm tin được xem là nền tảng. Khách hàng có xu hướng đa dạng hóa danh mục khi tin tưởng vào năng lực, tính minh bạch và sự nhất quán trong tư vấn của tổ chức tài chính, đặc biệt trong những giai đoạn thị trường biến động.

Bên cạnh đó, giáo dục tài chính cần tập trung vào các vấn đề thực tế như biến động thị trường, vai trò của đa dạng hóa và cách lên kế hoạch thanh khoản thay vì chỉ cung cấp kiến thức mang tính lý thuyết.

Về giải pháp, HSBC cho rằng thị trường Việt Nam cần những sản phẩm đơn giản, có thể theo dõi, đi kèm phương án thanh khoản rõ ràng và báo cáo minh bạch. Theo đó, niềm tin là điểm khởi đầu, trong khi hiểu biết và giải pháp phù hợp có thể thúc đẩy quá trình chuyển dịch tài sản.

Theo HSBC, thị trường quản lý tài sản Việt Nam đang phát triển nhanh, trong khi hệ sinh thái hỗ trợ, từ chuẩn mực ngành, năng lực tư vấn đến một phần khung pháp lý phục vụ hoạch định tài sản nâng cao, vẫn đang tiếp tục hoàn thiện.

Trong bối cảnh này, các định chế toàn cầu có thể đóng góp thông qua việc đưa vào thị trường các quy trình quản lý tài sản, kỷ luật đầu tư và chuẩn quản trị rủi ro theo thông lệ quốc tế.

Các yếu tố được HSBC nhấn mạnh gồm duy trì thói quen lập kế hoạch, đánh giá mức độ phù hợp của sản phẩm, giải thích rõ rủi ro, xây dựng danh mục có nguyên tắc và rà soát định kỳ thay vì chỉ thực hiện giao dịch một lần.

Đối với nhóm khách hàng có nhu cầu tài chính xuyên biên giới liên quan đến học tập, gia đình, bất động sản hoặc hoạt động kinh doanh, HSBC cho rằng các tổ chức có mạng lưới quốc tế có thể đóng vai trò kết nối với các giải pháp quản lý tài sản toàn cầu trong khuôn khổ quy định hiện hành.

Theo ông Ranganath, giai đoạn tiếp theo của thị trường quản lý tài sản Việt Nam cần tập trung vào nâng mặt bằng tư vấn, chuẩn hóa tính minh bạch và mức độ phù hợp, xây dựng thói quen đầu tư có kỷ luật, mở rộng cách tiếp cận từ đầu tư sang kế hoạch tài chính tổng thể và tăng cường hợp tác giữa ngân hàng, công ty quản lý tài sản, doanh nghiệp bảo hiểm và cơ quan quản lý.

Nếu giai đoạn trước của thị trường tập trung vào tạo lập tài sản, HSBC cho rằng bước tiếp theo sẽ là chuyên nghiệp hóa việc quản lý tài sản, trong đó mục tiêu không chỉ là tiếp cận sản phẩm mà còn giúp khách hàng xây dựng kế hoạch, quản trị rủi ro và duy trì kỷ luật đầu tư trong dài hạn.