Sáng 4/9, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì cuộc họp rà soát kế hoạch phục hồi các nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt và ô nhiễm tại hệ thống sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy và Ngũ Huyện Khê.

Báo cáo tại cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết dự thảo đề án đặt mục tiêu đến năm 2035 sẽ ưu tiên giải pháp tự chảy để điều hòa lưu lượng nước từ sông Hồng, sông Đuống và sông Đà vào các hệ thống sông.

Cùng với đó, 100% khu công nghiệp và 70% nước thải sinh hoạt đô thị sẽ được thu gom, xử lý đạt chuẩn. Đề án cũng hướng tới việc thí điểm các cơ chế PPP để huy động nguồn lực tư nhân, đồng thời đầu tư nâng cấp 51 điểm quan trắc hiện có và xây mới 8 điểm.

Đồng tình với sự cần thiết của đề án, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Tường Văn nhấn mạnh tình trạng ô nhiễm tại ba dòng sông này đã kéo dài, gây ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người dân, hoạt động sản xuất và chất lượng phát triển đô thị. Vấn đề này đặc biệt nghiêm trọng khi các địa phương liên quan như Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Phòng, Ninh Bình đều có tốc độ đô thị hóa cao.

Trước yêu cầu cấp thiết này, các địa phương cho biết đang chủ động đẩy nhanh tiến độ nhiều dự án lớn. Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Bùi Duy Cường thông tin, thành phố dự kiến khởi công dự án xử lý ô nhiễm sông Cầu Bây (thuộc hệ thống Bắc Hưng Hải) với tổng mức đầu tư 11.000 tỷ đồng theo hình thức PPP (loại hợp đồng BT) ngay trong tháng 9/2026. Đối với sông Nhuệ, Hà Nội quyết tâm khởi công dự án cải tạo trị giá 75.000 tỷ đồng vào tháng 11/2026.

Tại khu vực cuối nguồn chịu nhiều tác động, Phó Chủ tịch UBND TP Hải Phòng Trần Văn Quân chia sẻ địa phương đang triển khai dự án ODA thu gom, xử lý nước thải đô thị cũ trị giá khoảng 1.600 tỷ đồng, đồng thời hoàn thiện thủ tục cho 25 danh mục dự án trên hệ thống Bắc Hưng Hải.

Trong khi đó, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Ninh Bình Nguyễn Anh Chức kiến nghị việc xử lý ô nhiễm sông Nhuệ - Đáy cần một phương án tổng thể trên toàn hệ thống thay vì quản lý theo địa giới hành chính, đặc biệt cần tính toán đồng bộ việc tiêu thoát nước từ Hà Nội qua khu vực Ninh Bình trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Ghi nhận nỗ lực của các Bộ ngành và địa phương, song Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá hệ thống sông tại lưu vực đồng bằng sông Hồng đang chịu áp lực lớn, vượt ngưỡng chịu tải và mất dần khả năng tự làm sạch.

Nhằm khắc phục triệt để tình trạng các địa phương thực hiện xử lý riêng lẻ thời gian qua, Phó Thủ tướng yêu cầu phải thiết lập cơ chế điều phối đồng bộ, phân công nhiệm vụ rõ ràng giữa 5 tỉnh, thành phố liên quan.

Để bảo đảm tính khả thi, Phó Thủ tướng chỉ đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường làm rõ ba vấn đề cốt lõi. Thứ nhất là phải lập danh mục công trình theo thứ tự ưu tiên để triển khai trước, mang lại hiệu quả ngay. Thứ hai là xác định cụ thể nguồn lực, làm rõ tỷ lệ phân bổ giữa vốn ngân sách Nhà nước và vốn xã hội hóa. Thứ ba là xây dựng cơ chế vận hành đồng bộ sau khi công trình hoàn thành, đặc biệt là quy trình kết nối hệ thống thu gom nước thải.

Một nội dung được Phó Thủ tướng đặc biệt lưu ý là vấn đề quản lý, khai thác hiệu quả quỹ đất hình thành sau quá trình phục hồi các dòng sông. Theo báo cáo tại cuộc họp, khu vực này có khoảng 2.100 ha đất. Đây là nguồn lực rất lớn nếu được quản lý, quy hoạch và khai thác hiệu quả.

Phó Thủ tướng yêu cầu các địa phương trong quá trình thực hiện nhiệm vụ phải đồng thời quản lý chặt chẽ, quy hoạch và khai thác hiệu quả quỹ đất, tránh tình trạng lấn chiếm hoặc sử dụng không hiệu quả, qua đó bổ sung nguồn lực cho quá trình phục hồi các dòng sông.

Cùng với việc cải tạo nguồn nước, các địa phương cần có quy hoạch để cải tạo cảnh quan, tổ chức lại không gian phát triển dọc các dòng sông. Trong đó, chú trọng cảnh quan đô thị, hành lang cây xanh, không gian công cộng, phát triển kinh tế ven sông và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, mục tiêu của dự án không chỉ là phục hồi nguồn nước mà phải tạo ra một không gian phát triển mới, một diện mạo mới cho các đô thị ven sông. Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện hồ sơ để trình Thủ tướng Chính phủ phê duyệt về việc phục hồi các nguồn nước bị suy thoái, cạn kiệt và ô nhiễm các sông Bắc Hưng Hải, Nhuệ - Đáy, Ngũ Huyện Khê; sau đó giao Bộ chủ trì tổ chức triển khai.