'Kho dự trữ' ngoại tệ gần 87,6 tỷ USD sắp có thêm công cụ quản lý mới. Ảnh minh họa

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) ngày 23/6 công bố thông tin về việc lấy ý kiến về dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 50/2014/NĐ-CP liên quan đến quản lý dự trữ ngoại hối Nhà nước, nhằm cập nhật khung pháp lý cho hoạt động quản lý nguồn lực ngoại tệ quốc gia.

Dự trữ ngoại hối hiện gần 87,6 tỷ USD

Theo cơ quan soạn thảo, sau hơn 10 năm triển khai, Nghị định 50 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho công tác quản lý dự trữ ngoại hối Nhà nước, đồng thời góp phần chuẩn hóa các hoạt động nghiệp vụ theo hướng phù hợp với thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, quá trình thực hiện cũng phát sinh một số điểm cần điều chỉnh để đáp ứng yêu cầu mới của thị trường tài chính trong và ngoài nước.

Trong giai đoạn thị trường thuận lợi, NHNN đã thực hiện mua vào ngoại tệ để gia tăng quy mô dự trữ ngoại hối, qua đó tạo thêm dư địa cho việc điều hành chính sách tiền tệ và củng cố khả năng ứng phó của nền kinh tế trước các biến động bên ngoài.

Theo số liệu của NHNN, dự trữ ngoại hối Nhà nước tăng từ 34,3 tỷ USD vào cuối năm 2014 lên mức cao nhất hơn 111,8 tỷ USD vào tháng 1/2022. Đây là giai đoạn tích lũy dự trữ ngoại hối mạnh nhất của Việt Nam.

Tuy nhiên, từ đầu năm 2022, những biến động trên thị trường tài chính và tiền tệ toàn cầu đã tạo sức ép lên tỷ giá và thị trường ngoại hối trong nước. Đến cuối năm 2022, quy mô dự trữ ngoại hối giảm xuống còn 86,7 tỷ USD. Cập nhật mới nhất của NHNN, đến ngày 18/6/2026, con số này ở mức gần 87,6 tỷ USD.

NHNN đánh giá giai đoạn vừa qua chịu ảnh hưởng từ nhiều yếu tố bất lợi như chu kỳ tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), tác động kéo dài của đại dịch Covid-19, căng thẳng địa chính trị, biến động giá năng lượng cùng những thay đổi khó lường trong chính sách thương mại và thuế quan.

Trong bối cảnh đó, dự trữ ngoại hối tiếp tục đóng vai trò là công cụ hỗ trợ quan trọng, giúp cơ quan quản lý ổn định thị trường ngoại hối, góp phần kiểm soát lạm phát và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô.

Đề xuất bổ sung quyền chọn ngoại tệ, vàng

Tại dự thảo mới, NHNN đề xuất sửa đổi, bổ sung nhiều quy định liên quan đến nguyên tắc đầu tư, cơ chế quản lý và sử dụng dự trữ ngoại hối Nhà nước.

Một trong những nội dung được đề cập là tiếp tục duy trì cơ chế Bộ Tài chính gửi ngoại tệ của Kho bạc Nhà nước tại NHNN, ngoại trừ một số trường hợp đặc thù. Bộ Tài chính sẽ trình Thủ tướng phê duyệt hạn mức ngoại tệ được giữ lại để đáp ứng nhu cầu chi ngân sách; phần còn lại sẽ được sử dụng để bổ sung dự trữ ngoại hối Nhà nước.

Dự thảo cũng bổ sung quy định xử lý trường hợp ngân sách Nhà nước thiếu hụt nguồn ngoại tệ, qua đó làm rõ hơn cơ chế phối hợp giữa Bộ Tài chính và NHNN trong việc cân đối nguồn ngoại tệ quốc gia.

Bên cạnh đó, NHNN đề xuất đưa quyền rút vốn đặc biệt (SDR) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vào các nguồn hình thành dự trữ ngoại hối Nhà nước. Theo đề xuất, SDR do IMF phân bổ hoặc phân phối sẽ được NHNN ghi nhận vào Quỹ dự trữ ngoại hối, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho việc quản lý loại tài sản dự trữ đặc thù này.

Ngoài ra, cơ quan quản lý đề xuất bổ sung nghiệp vụ quyền chọn ngoại tệ và vàng vào các công cụ can thiệp thị trường trong nước. Việc mở rộng công cụ được kỳ vọng giúp tăng tính linh hoạt trong điều hành khi thị trường xuất hiện những biến động bất thường.

Một nội dung mới khác là bổ sung quy định về giao dịch ngoại tệ giữa dự trữ ngoại hối chính thức với các tổ chức tín dụng trong trường hợp bị rút tiền hàng loạt. Theo đó, NHNN có thêm cơ sở pháp lý để hỗ trợ thanh khoản ngoại tệ trong các tình huống đặc biệt, phù hợp với quy định mới của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024.

Dự thảo cũng đề xuất bỏ quy định Bộ Tài chính kiểm tra hằng năm việc quản lý dự trữ ngoại hối Nhà nước của NHNN, đồng thời điều chỉnh chế độ báo cáo theo hướng tập trung vào diễn biến và biến động của nguồn dự trữ này. NHNN sẽ trình Chính phủ dự thảo báo cáo gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tình hình biến động dự trữ ngoại hối của năm trước.

Đối với quỹ bình ổn tỷ giá và quản lý thị trường vàng, NHNN đề xuất mở rộng phạm vi sử dụng theo hướng cụ thể hóa các nhu cầu ngoại hối phục vụ hoạt động nghiệp vụ của ngân hàng trung ương, như thanh toán chi phí ở nước ngoài, góp vốn vào các tổ chức quốc tế, mua sắm thiết bị, phần mềm từ nước ngoài hoặc thuê chuyên gia nước ngoài phục vụ công tác quản lý, điều hành.