Đề xuất chính sách đất đai, thuế, ưu đãi đầu tư

Theo báo Đầu tư, trong công văn gửi Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, ông Trần Bá Dương, Chủ tịch HĐQT THACO cho hay, sau khi nghiên cứu các cơ chế, chính sách, tập đoàn đã quyết định đề xuất đầu tư Dự án Đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư tại Nghị quyết số 172/2024/QH15 với tổng mức đầu tư (đã bao gồm chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư) là hơn 1,7 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 67,34 tỷ USD.

Tuy nhiên, THACO đề xuất đầu tư dự án với tổng vốn đầu tư là khoảng hơn 1,5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 61,35 tỷ USD. Trong đó, hạng mục giải phóng mặt bằng là một dự án độc lập do Nhà nước thực hiện và không tính vào tổng vốn đầu tư của dự án.

Để thực hiện việc đầu tư này, THACO sẽ sử dụng nguồn vốn tự có và nguồn vốn huy động hợp pháp khác.

Cụ thể, phần vốn tương ứng 20% tổng mức đầu tư, tương đương khoảng 12,27 tỷ USD là vốn góp của THACO (gồm vốn chủ sở hữu và vốn huy động hợp pháp khác) thông qua phát hành cổ phần tăng vốn cho THACO và các tập đoàn thành viên, nhưng vẫn đảm bảo ông Trần Bá Dương và gia đình nắm cổ phần chi phối của THACO.

Đồng thời, sẽ thành lập công ty thực hiện dự án và mời gọi các tập đoàn, doanh nghiệp trong nước khác tham gia góp vốn, trong đó THACO nắm cổ phần chi phối để cùng thực hiện dự án với điều kiện tiên quyết không chuyển giao, chuyển nhượng dự án, vốn góp, cổ phần trong công ty thực hiện dự án cho nước ngoài.

Phần 80% tổng vốn đầu tư còn lại (tương đương khoảng 49,08 tỷ USD) sẽ được công ty vay từ các tổ chức tín dụng trong và ngoài nước; được Chính phủ bảo lãnh và hỗ trợ toàn bộ lãi vay trong thời gian 30 năm và tài sản đảm bảo là toàn bộ công trình dự án.

Với phương án vốn như trên, THACO đề xuất lộ trình đầu tư xây dựng dự án gồm 2 giai đoạn.

Giai đoạn 1, sẽ hoàn thành xây dựng và đưa vào hoạt động dự án trong 5 năm với 2 phân đoạn từ TP HCM đến Nha Trang và từ Hà Nội đến Hà Tĩnh, sau khi được Nhà nước bàn giao mặt bằng sạch. Đây cũng là 2 phân đoạn có nhu cầu vận chuyển hành khách và hàng hóa lớn để đưa vào vận hành, khai thác.

Giai đoạn 2 sẽ hoàn thành toàn bộ dự án trong 2 năm tiếp theo với phân đoạn còn lại từ ga Hà Tĩnh đến ga Nha Trang, do phân đoạn này có địa hình đèo dốc, địa chất phức tạp nên cần thời gian nghiên cứu và có giải pháp hiệu quả nhất.

Việc đề xuất tổng thời gian hoàn thành dự án trong 7 năm và có phân chia các giai đoạn của toàn tuyến còn là nhằm có thời gian để các đối tác trong nước nghiên cứu học hỏi, hợp tác (liên danh, liên kết) nhận chuyển giao công nghệ tham gia xây dựng, sản xuất, lắp đặt và vận hành một cách an toàn và đạt hiệu quả cao nhất cho dự án.

Đồng thời có đủ thời gian để hình thành một nền công nghiệp đường sắt, tiết kiệm chi phí nhằm giảm tổng vốn đầu tư của dự án thấp nhất có thể qua đó giảm được chi phí đi lại (giá vé) cho người dân, theo THACO.

Cam kết nội địa hóa và phát triển công nghiệp đường sắt

Cũng trong văn bản đề xuất với Chính phủ, THACO cho biết sẽ áp dụng công nghệ đường sắt chạy trên ray, điện khí hóa; bảo đảm tính hiện đại, tiêu chuẩn quốc tế trên nguyên tắc: THACO cùng với các doanh nghiệp trong nước hợp tác để nhận chuyển giao công nghệ một cách hợp lý từ các đối tác có kinh nghiệm hàng đầu thế giới tại châu Âu (Đức, Pháp,…); châu Á (Nhật Bản, Hàn Quốc,…).

Đồng thời, tổ chức đào tạo nhân sự tiến đến làm chủ công nghệ trong xây dựng hạ tầng; sản xuất đầu máy, toa xe; hệ thống tín hiệu, điều khiển; quản lý, vận hành hệ thống đường sắt tốc độ cao nhằm chủ động hình thành ngành công nghiệp đường sắt và thông qua dự án này phát triển các ngành công nghiệp nền tảng cho đất nước như: công nghiệp nặng (luyện kim, cơ khí); công nghiệp số,...

Tập đoàn khẳng định sẽ làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị dự án, từ đầu tư, xây dựng đến vận hành và khai thác. Tập đoàn cam kết hợp tác với các doanh nghiệp trong nước trong lĩnh vực luyện kim, cơ khí, công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp số… nhằm hình thành ngành công nghiệp đường sắt hiện đại.

Các thành viên của THACO như: THACO Industries sẽ đảm nhiệm nghiên cứu, sản xuất đầu máy, toa xe, linh kiện; THADICO - Đại Quang Minh triển khai hạ tầng, quản lý vận hành; THISO phát triển hệ thống hạ tầng xã hội: thương mại, y tế, giáo dục quanh các ga theo mô hình TOD.

"Chúng tôi cũng cam kết phát triển các mô hình dự án phát triển đô thị theo mô hình TOD một cách mẫu mực với mức giá hợp lý nhằm đáp ứng nhu cầu ở, sinh hoạt cho đại bộ phận người dân Việt Nam," văn bản đề xuất của THACO nêu.

Trước đó, ngày 8/2/2025, tại buổi làm việc với THACO trong khuôn khổ chương trình công tác tại Quảng Nam, Thủ tướng Chính phủ đã đề nghị THACO tham gia nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, sản xuất toa tàu đường sắt tốc độ cao, tiến tới nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và sản xuất đầu máy. Thủ tướng Chính phủ tin tưởng THACO sẽ đạt kết quả năm 2025 cao hơn 2024 trên tất cả các mặt.

Trước THACO, CTCP Đầu tư và Phát triển Đường sắt cao tốc VinSpeed, trực thuộc Tập đoàn Vingroup, cũng đã đăng ký đầu tư dự án đường sắt cao tốc Bắc - Nam.

Theo đề xuất của VinSpeed, dự án sẽ có vốn đầu tư khoảng 1,56 triệu tỷ đồng (tương đương khoảng 61,35 tỷ USD), không bao gồm chi phí bồi thường, hỗ trợ di dời, tái định cư để giải phóng mặt bằng.

Trong đó, VinSpeed chịu trách nhiệm thu xếp 20% tổng vốn đầu tư của dự án, tương đương hơn 300 nghìn tỷ đồng (khoảng 12,27 tỷ USD); 80% số còn lại (không bao gồm chi phí bồi thường, hỗ trợ di dời, tái định cư để giải phóng mặt bằng), VinSpeed đề xuất vay vốn Nhà nước không tính lãi suất trong vòng 35 năm kể từ ngày giải ngân.

Cũng theo công ty này, để đảm bảo một phần nguồn thu hoàn trả cho Nhà nước, VinSpeed sẽ hợp tác với Vingroup và Vinhomes đề xuất phát triển các đô thị hiện đại, đầy đủ tiện ích tại các vị trí phụ cận với các ga đường sắt theo mô hình TOD (Transit Oriented Development).

Với đề xuất của VinSpeed, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã yêu cầu Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Ngân hàng Nhà nước và các cơ quan liên quan nghiên cứu các đề xuất của doanh nghiệp này và báo cáo cấp có thẩm quyền.