Khách quốc tế đến phố đường tàu tại Hà Nội. Ảnh: Tùng Dương/Mekong ASEAN.

Thanh toán thuận tiện đang trở thành một mắt xích trong hành trình chi tiêu của khách quốc tế, giúp các cửa hàng, hộ kinh doanh nhỏ mở rộng cơ hội đón dòng tiền từ du lịch.

Tại hội thảo “Thúc đẩy thanh toán xuyên biên giới qua mã QR: Động lực mới cho bán lẻ và du lịch” chiều 25/9, ông Ngô Trung Dũng, Phó Giám đốc Kinh doanh CTCP Công nghệ KiotViet cho rằng, trong bán lẻ, thanh toán là một mắt xích có thể quyết định việc một nhu cầu mua hàng có thực sự trở thành doanh thu hay không.

Từ một giao dịch nhỏ tại cửa hàng đặc sản địa phương, câu chuyện mở rộng ra với ngành du lịch: làm thế nào để khách quốc tế không chỉ đến Việt Nam, mà còn có thể chi tiêu thuận tiện hơn tại nhiều điểm bán trong hành trình, kể cả những cửa hàng và hộ kinh doanh nhỏ?

Tại hội thảo, các chuyên gia cho rằng thanh toán đang trở thành một phần của trải nghiệm du lịch, đồng thời mở ra cơ hội để dòng tiền từ khách quốc tế đi sâu hơn vào hệ thống bán lẻ tại điểm đến.

Toàn cảnh hội thảo

Khi một giao dịch bị bỏ lỡ cũng là một phần dòng tiền du lịch bị bỏ lỡ

Theo ông Phạm Văn Thủy, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, khách du lịch hiện nay không chỉ lựa chọn điểm đến dựa trên cảnh quan hay giá cả, mà còn đánh giá mức độ thuận tiện của toàn bộ hành trình, từ tìm kiếm thông tin, đặt vé, đặt phòng, thanh toán đến các khâu hậu cần và chăm sóc.

Thanh toán vì vậy trở thành một phần của trải nghiệm du lịch.

"Yêu cầu của du khách đối với thanh toán khá rõ: thuận tiện, nhanh chóng, sử dụng được phương thức quen thuộc, minh bạch về giá và hóa đơn, an toàn, bảo mật, đồng thời có cơ chế hỗ trợ khi giao dịch lỗi hoặc phát sinh khiếu nại. Nếu gặp khó khăn thanh toán, du khách có thể giảm mua sắm hoặc chuyển sang điểm khác," ông Thủy nói.

Như vậy, một giao dịch không hoàn tất tại một cửa hàng không chỉ là vấn đề của riêng người bán. Khoản chi tiêu đó có thể chuyển sang một điểm bán khác hoặc không phát sinh. Dòng doanh thu tiềm năng của du lịch bị ảnh hưởng.

Trong khi đó, nhu cầu chi tiêu của khách quốc tế trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ lưu trú, ăn uống, vận chuyển, vé tham quan đến đặc sản địa phương, sản phẩm OCOP, hàng thủ công mỹ nghệ, thời trang, chăm sóc sức khỏe, vui chơi giải trí và các sản phẩm cao cấp.

Ông Thủy cho rằng những sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, gắn với câu chuyện văn hóa, địa phương và có chất lượng ổn định có khả năng tạo ra mức chi tiêu cao, phù hợp với định hướng phát triển du lịch giá trị cao.

Đây cũng là khoảng không gian để các cửa hàng nhỏ, hộ kinh doanh gia đình và điểm bán đặc sản tham gia sâu hơn vào dòng tiền du lịch, thay vì phần lớn chi tiêu chỉ tập trung ở những doanh nghiệp lớn đã có sẵn hệ thống phục vụ khách quốc tế.

Mỗi dòng khách, một cách chi tiêu

Câu chuyện không chỉ nằm ở việc khách quốc tế có thể thanh toán hay không, mà còn ở việc mỗi thị trường có một thói quen và nhu cầu khác nhau.

Châu Á hiện chiếm khoảng 70% tổng lượng khách quốc tế đến Việt Nam. Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ và Singapore là những thị trường trọng điểm, cùng các thị trường Đông Nam Á như Thái Lan, Lào và Campuchia.

Theo số liệu ông Thủy nêu, Trung Quốc là thị trường lớn nhất, với khoảng 5,28 triệu lượt khách đến Việt Nam năm 2025 và khoảng 3,5 triệu lượt trong 8 tháng đầu năm 2026. Hàn Quốc đạt khoảng 4,33 triệu lượt khách năm 2025 và khoảng 2,8 triệu lượt trong 8 tháng đầu năm nay. Ấn Độ được đánh giá là một thị trường nhiều tiềm năng.

Ông Thủy chia các cơ hội thành ba nhóm. Trung Quốc và Hàn Quốc là hai thị trường quy mô lớn cần được phục vụ bằng độ phủ và tốc độ.

Ấn Độ, Nhật Bản và Singapore có dư địa tăng trưởng và đa dạng hóa sản phẩm.

Trong khi đó, Thái Lan, Lào và Campuchia tạo ra dòng khách ngắn ngày, đi lại nhiều lần, có khả năng lan tỏa sang thương mại biên giới và kinh tế đêm.

Do đó, theo ông Thủy, không nên áp dụng một thông điệp sản phẩm và một cấu hình thanh toán chung cho mọi thị trường. Mỗi nhóm thị trường cần có gói riêng về sản phẩm, truyền thông quảng bá và phương thức thanh toán.

Điều này cũng đặt ra yêu cầu với các điểm bán. Một cửa hàng muốn bán được hàng cho khách quốc tế không chỉ cần có sản phẩm phù hợp, mà còn phải bảo đảm khách có thể thanh toán bằng phương thức họ quen thuộc.

Ông Phạm Văn Thủy, Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia

Để khách dễ mua hơn trong cả hành trình

Với khách quốc tế, một trong những cách để giải quyết bài toán này là thanh toán xuyên biên giới qua mã QR.

Tại Việt Nam, VietQR Global là thương hiệu nhận diện dành cho các dịch vụ thanh toán bán lẻ xuyên biên giới qua mã QR. Với du khách quốc tế, nhận diện này cho biết điểm bán tại Việt Nam có thể chấp nhận thanh toán từ các ứng dụng, ví hoặc hệ thống thanh toán của nước họ.

Nói đơn giản, một du khách Trung Quốc, Thái Lan hay Hàn Quốc khi đến Việt Nam có thể sử dụng ứng dụng thanh toán quen thuộc của mình để quét mã VietQR Global tại điểm bán và thực hiện giao dịch, thay vì phải đổi tiền mặt hoặc làm quen với một phương thức thanh toán hoàn toàn mới.

Theo ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, VietQR Global không phải một phương thức thanh toán hoàn toàn mới mà là một cấu phần của hệ thống thanh toán số Việt Nam. Thương hiệu này đóng vai trò nhận diện để du khách quốc tế biết đâu là những đơn vị chấp nhận thanh toán xuyên biên giới.

Điểm thuận lợi là các điểm bán đang chấp nhận thanh toán nội địa không nhất thiết phải đầu tư lại toàn bộ hệ thống khi mở rộng sang thanh toán xuyên biên giới. Những đơn vị này vốn đã có hạ tầng và nhận diện VietQR Payment, nên việc bổ sung khả năng chấp nhận thanh toán xuyên biên giới có thể được thực hiện tương đối đơn giản.

Việt Nam hiện có hơn 2,5 triệu đơn vị chấp nhận thanh toán nội địa, trong khi số đơn vị chấp nhận thanh toán qua VietQR Global mới khoảng 154.000.

Theo ông Tuấn, khoảng cách này cho thấy dư địa mở rộng còn lớn, đặc biệt tại khu vực kinh doanh truyền thống với nhiều cửa hàng đặc sản, quán ăn, điểm bán lẻ và hộ kinh doanh gia đình.

Thời gian tới, theo ông Tuấn là đẩy mạnh truyền thông, định hướng và các chương trình khuyến mại để những đơn vị đang chấp nhận VietQR Payment có thể bổ sung nhận diện VietQR Global.

Khi đó, những cửa hàng vốn đã có sẵn hạ tầng thanh toán nội địa có thể tiếp cận thêm lượng khách quốc tế mà không phải xây dựng lại toàn bộ hệ thống.

Tại hội thảo, lãnh đạo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam chia sẻ, một trong những hướng được đề xuất là xây dựng bản đồ thanh toán du lịch theo thị trường và điểm đến. Cục Du lịch phối hợp với Ngân hàng Nhà nước, NAPAS và các đơn vị lữ hành lập bản đồ số các điểm chấp nhận thanh toán quốc tế tại sân bay, cửa khẩu, khách sạn, trung tâm thương mại, phố đi bộ, điểm tham quan và khu kinh tế đêm.

Bản đồ cần thể hiện rõ ngôn ngữ, phương thức thanh toán được chấp nhận, tỷ giá tham chiếu và phí dự kiến.

Cục Du lịch cũng đề xuất phổ cập thanh toán số tới các hộ kinh doanh và các đơn vị chấp nhận thanh toán quy mô nhỏ. Theo cơ quan này, đây là mắt xích quan trọng quyết định độ phủ của thanh toán số. Bộ công cụ đăng ký cần đơn giản, mã QR dễ nhận diện, có hướng dẫn song ngữ và thông báo giao dịch rõ ràng.

Một hướng khác là gắn thanh toán với các chương trình kích thích mua sắm theo hành trình của du khách. Thay vì khuyến mại dàn trải, có thể thí điểm các chương trình gắn với hành trình quét mã tại điểm tham quan và mua sắm tại các cửa hàng địa phương liên kết.

Cục Du lịch cũng đề xuất thí điểm các điểm đến thanh toán liền mạch tại Hà Nội, TP HCM, Đà Nẵng và các trung tâm dịch vụ du lịch được lựa chọn. Việc này cần được thực hiện đồng bộ từ chiếu sáng, vệ sinh, an ninh, giá niêm yết đến thanh toán thuận tiện.

Bài toán vì thế không chỉ là làm sao để một du khách có thể thanh toán tại một cửa hàng. Xa hơn, đó là làm sao để họ có thể tiếp tục chi tiêu ở nhiều điểm khác nhau trong suốt hành trình, từ một bữa ăn, vé tham quan đến món đặc sản mang về.

Với các cửa hàng và hộ kinh doanh nhỏ, mỗi giao dịch như vậy là một cơ hội bán hàng. Với điểm đến, đó là cách để phần chi tiêu của khách du lịch lan rộng hơn trong nền kinh tế địa phương.