Phiên thảo luận chuyên đề 1 với chủ đề “Đổi mới sáng tạo: Bệ phóng cho phát triển bền vững doanh nghiệp”. Ảnh: BTC

Tại phiên thảo luận “Thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong quá trình chuyển đổi bền vững của doanh nghiệp: Từ ý tưởng đến thực thi”, thuộc Diễn đàn Doanh nghiệp Phát triển bền vững Việt Nam (VCSF) 2026 tổ chức ngày 5/10, đại diện Traphaco, TH true MILK và NIC chia sẻ những cách tiếp cận thực tế để đưa đổi mới vào hoạt động doanh nghiệp.

Bà Huỳnh Thị Xuân Liên - Giám đốc Cấp cao đối ngoại và Phát triển bền vững, CTCP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận (PNJ) cho rằng doanh nghiệp không thiếu tham vọng hay kế hoạch lớn về Net Zero, kinh tế tuần hoàn. Vấn đề cần tập trung là làm sao rút ngắn khoảng cách từ ý tưởng đến thực thi, biến các định hướng bền vững thành thay đổi cụ thể.

Một câu hỏi giả định được bà đặt ra cho đại diện TH true MILK và Traphaco đã làm rõ những ưu tiên khác nhau trong quá trình này: nếu HĐQT phê duyệt ngân sách 2 triệu USD cho một dự án bền vững mới, doanh nghiệp sẽ đầu tư vào đâu?

Ông Arghya Mandal, Tổng giám đốc CTCP Sữa TH (TH true MILK), chọn công nghệ sinh học, lĩnh vực ông đánh giá là tương lai của nông nghiệp xanh, giúp tối ưu nguồn lực và tạo sản phẩm có giá trị gia tăng cao. Trong khi đó, bà Đào Thúy Hà, Thành viên HĐQT, Phó Tổng giám đốc Traphaco, lại chọn đầu tư vào con người để xây dựng một tổ chức có khả năng tự đổi mới.

Hai lựa chọn cho thấy công nghệ và con người đều giữ vai trò quan trọng trong chuyển đổi bền vững. Những câu chuyện được chia sẻ tại phiên thảo luận làm rõ cách doanh nghiệp xây dựng các năng lực này, từ chủ động vùng nguyên liệu, ứng dụng dữ liệu đến cải tiến quy trình và kết nối hệ sinh thái.

Chủ động từ đầu chuỗi dược liệu

Với Traphaco, hành trình chuyển đổi bắt đầu từ nguyên liệu đầu vào. Bà Đào Thúy Hà cho biết lựa chọn phát triển vùng trồng dược liệu gắn với lịch sử hơn 50 năm hoạt động của doanh nghiệp sản xuất thuốc và chăm sóc sức khỏe.

Theo bà, Traphaco có lợi thế dẫn đầu về đông dược tại Việt Nam trên các phương diện sản phẩm, nghiên cứu và quy mô sản xuất, sở hữu vùng trồng dược liệu lớn nhất Việt Nam. Những sản phẩm như Hoạt huyết dưỡng não, Boganic đã đứng đầu trong các nhóm điều trị.

Cách đây 15 năm, doanh nghiệp xác định phát triển bền vững dựa trên các trụ cột kinh tế, trách nhiệm với người tiêu dùng, cộng đồng và môi trường. Với sản phẩm chăm sóc sức khỏe, bà Hà cho rằng trách nhiệm với người dân đòi hỏi doanh nghiệp tạo ra sản phẩm tốt nhất, trong đó ổn định dược liệu đầu vào là yếu tố quan trọng của chuỗi giá trị.

Thay vì đứng ở cuối chuỗi để thu mua, Traphaco chọn chủ động dẫn dắt từ đầu chuỗi, phối hợp với nông dân và nhà khoa học để phát triển vùng nguyên liệu ổn định, đạt tiêu chuẩn GACP-WHO của Tổ chức Y tế Thế giới.

Đến nay, doanh nghiệp có 13 vùng trồng dược liệu đạt chuẩn. Theo bà Hà, cách làm này vừa củng cố niềm tin của bác sĩ, người tiêu dùng, vừa bảo tồn tri thức bản địa, phủ xanh đất trống và tạo sinh kế cộng đồng.

Tuy nhiên, để một lựa chọn dài hạn trở thành hoạt động thường xuyên, doanh nghiệp còn cần đội ngũ đủ năng lực và sẵn sàng thay đổi.

Đó cũng là lý do bà Hà chọn đầu tư vào con người khi được hỏi về ngân sách giả định 2 triệu USD. Theo bà, sự ngại thay đổi của con người là một trong những trở lực đầu tiên của đổi mới sáng tạo. Muốn cả bộ máy chuyển động, từng cá nhân phải có năng lực và tư duy đổi mới.

Làm chủ công nghệ để phục vụ nhu cầu ngày mai

Ở lĩnh vực sản xuất thực phẩm, ông Arghya Mandal cho rằng đích đến của doanh nghiệp là trở thành lựa chọn hàng đầu của nhà đầu tư, nhân viên và người tiêu dùng. Để đạt mục tiêu đó, cần chiến lược dài hạn, thường kéo dài 5-7 năm.

Tại TH, đổi mới sáng tạo gắn với sở hữu và vận hành công nghệ. Theo ông, nhập khẩu công nghệ từ Mỹ, Châu Âu hay Nhật Bản phải đi cùng năng lực điều chỉnh, cải tiến để phù hợp với nguồn lực thực tế tại Việt Nam.

Dữ liệu là nền tảng quan trọng của quá trình này. Ông dẫn ví dụ mỗi con bò tại trang trại được gắn chip RFID ở chân để theo dõi lượng thức ăn, lượng sữa, hàm lượng mỡ và đạm trong sữa hằng ngày. Thông tin thu thập giúp doanh nghiệp ra quyết định chính xác hơn và tối ưu hiệu suất.

Cùng với năng suất, TH thực hiện các hành động hướng tới Net Zero 2050, như chuyển hệ thống nồi hơi từ dầu sang nhiên liệu sinh khối, lắp điện mặt trời áp mái để giảm phụ thuộc vào lưới điện quốc gia, thay toàn bộ đèn chiếu sáng bằng đèn LED tiết kiệm điện.

"Công nghệ chỉ là công cụ để phục vụ mục tiêu, quan trọng nhất là năng lực của đội ngũ trong việc cải tiến công nghệ đó cho nhu cầu của ngày mai," ông Mandal chia sẻ.

Khi lựa chọn công nghệ sinh học cho khoản đầu tư giả định 2 triệu USD, ông cũng đặt trọng tâm vào khả năng tối ưu nguồn lực và tạo sản phẩm giá trị cao trong nông nghiệp xanh. Bà Xuân Liên nhận định công nghệ và con người là hai mảnh ghép không thể thiếu của quá trình chuyển đổi.

Từ góc độ hỗ trợ doanh nghiệp, ông Đỗ Tiến Thịnh, Phó giám đốc Trung tâm đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), cho biết định hướng là gắn đổi mới sáng tạo với phát triển bền vững. Theo ông, bản chất của đổi mới là cải tiến, xuất phát từ áp lực cạnh tranh.

NIC hỗ trợ doanh nghiệp bằng xây dựng hệ sinh thái, kết nối “Ba nhà”: Nhà nước, doanh nghiệp và cơ sở nghiên cứu, trường đại học. Ông so sánh hệ sinh thái mạnh với rừng nhiệt đới, nơi sự tương tác tạo ra nhiều loài mới, giá trị mới hơn một hệ thống đơn lẻ.

Trong lựa chọn giải pháp, ông nhấn mạnh “công nghệ phù hợp”. Một giải pháp đơn giản nhưng xử lý đúng nút thắt có thể mang lại hiệu quả lớn.

"Chúng tôi nhấn mạnh vào 'Công nghệ phù hợp' hơn là 'Công nghệ cao'. Đôi khi một giải pháp đơn giản nhưng giải quyết đúng nút thắt lại hiệu quả hơn nhiều. Ví dụ, chúng tôi đang ươm tạo một công nghệ lưu trữ năng lượng bằng cát để sấy khô sản phẩm nông nghiệp không phát thải carbon. Chúng tôi kết nối các doanh nghiệp có nhu cầu với các bên có giải pháp với chi phí thấp nhất," ông Thịnh chia sẻ.

Ngoài ra, Nhà nước cũng hỗ trợ thông qua chính sách, đại diện NIC lấy ví dụ như luật đấu thầu mới cho phép ưu đãi 15% về giá cho các sản phẩm được định nghĩa là sản phẩm xanh. Điều này tạo động lực rất lớn cho doanh nghiệp thực thi các ý tưởng bền vững.