Diễn đàn Doanh nghiệp 2026 với chủ đề “Doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu – Đổi mới để bứt phá” diễn ra chiều ngày 24/3, tại TP HCM. Sự kiện do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) chỉ đạo, Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức.

Những rủi ro làm giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Phó Chủ tịch VCCI Võ Tân Thành chỉ ra một thực trạng rằng phần lớn doanh nghiệp Việt Nam có quy mô nhỏ và vừa, năng lực tài chính còn hạn chế, trình độ công nghệ chưa cao, năng suất lao động còn khoảng cách so với khu vực và thế giới. Nguồn nhân lực chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ và quản trị hiện đại, còn thiếu hụt. Liên kết giữa các doanh nghiệp trong nước còn lỏng lẻo, chưa hình thành được các hệ sinh thái và cụm ngành đủ mạnh để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.

“Những điểm nghẽn này không chỉ làm chậm tốc độ phát triển, mà nếu không được tháo gỡ kịp thời, sẽ làm suy giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trong dài hạn,” Phó Chủ tịch VCCI nhận định.

Dưới sức ép của các xung đột địa chính trị trên thế giới hiện nay, những điểm nghẽn này ngày càng trở nên phức tạp. Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP HCM (HUBA) Nguyễn Ngọc Hòa chỉ rõ, căng thẳng leo thang tại Trung Đông đã tác động trực tiếp vào thị trường năng lượng, đẩy chi phí logistics lên cao. Hệ quả đáng lo ngại nhất không chỉ là đứt gãy chuỗi cung ứng cục bộ, mà còn là tâm lý "chần chừ", ngập ngừng trong các quyết định đầu tư của doanh nghiệp, làm chậm quá trình phục hồi kinh tế, suy giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên trường quốc tế.

Để giải quyết những bài toán đó, ông Hòa kiến nghị cần nhanh chóng cụ thể hóa các nghị quyết quan trọng của Đảng và Nhà nước. Tuy nhiên, điểm mấu chốt là làm sao để các nguồn lực đang nằm trong khu vực nhà nước được đẩy ra ngoài xã hội một cách mạnh mẽ hơn. Việc tổ chức lại các tập đoàn, tổng công ty nhà nước theo mô hình quản trị hiện đại là một bài học kinh nghiệm quý báu để giải phóng sức sản xuất và thúc đẩy sự hợp tác với khu vực tư nhân.

Ông Hòa cũng cho rằng, trong điều kiện xung đột quốc tế ngày càng phức tạp, việc đa dạng hóa nguồn cung và thị trường đầu ra là yêu cầu bắt buộc. Thay vì phụ thuộc vào một vài thị trường truyền thống, doanh nghiệp cần chủ động tìm kiếm các kênh nhập khẩu nguyên liệu và năng lượng thay thế từ nhiều quốc gia khác nhau.

Bên cạnh thị trường quốc tế, việc kích cầu thị trường nội địa thông qua thúc đẩy giải ngân đầu tư công cũng được ông Hòa đánh giá là một giải pháp then chốt để tạo ra sự sôi động cho nền kinh tế và công ăn việc làm cho người lao động.

Chuyển đổi “xanh” là chiến lược sống còn

Trên công cuộc thăng hạng vị thế doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị toàn cầu, chuyển đổi xanh chính là "chiếc thẻ thông hành" mang tính bắt buộc. Tuy nhiên, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Xanh TP HCM Đinh Hồng Kỳ đưa ra cảnh báo: có tới 90% doanh nghiệp Việt vẫn đang loay hoay chưa có chiến lược xanh hóa; bên cạnh đó còn có vấn nạn "xanh giả", khi nhiều đơn vị chỉ sao chép báo cáo hình thức, đánh bóng tên tuổi mà lảng tránh việc tái cấu trúc cốt lõi.

Ông Kỳ cũng cho biết, để tạo ra sự thay đổi mang tính hệ thống, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa bốn bên bao gồm Nhà nước, các tổ chức như VCCI, các hiệp hội chuyên ngành và chính bản thân doanh nghiệp. Sự kết hợp này sẽ giúp xây dựng các tiêu chuẩn xanh phù hợp cho từng ngành hàng cụ thể, giúp doanh nghiệp dễ dàng hơn trong việc tuân thủ và nâng cao năng lực cạnh tranh.

"Chuyển đổi xanh mang lại bốn lợi ích cốt lõi cho sự phát triển lâu dài: giữ vững và mở rộng thị trường xuất khẩu cũng như nội địa, tăng giá trị cho sản phẩm, thu hút nguồn vốn đầu tư và giảm thiểu các rủi ro dài hạn," ông Kỳ khẳng định.

Đồng thời, ông cũng cho rằng, những đơn vị sớm bắt nhịp với chuyển đổi xanh sẽ có cơ hội định nghĩa lại luật chơi trong lĩnh vực hoạt động của mình. Đây không đơn thuần là câu chuyện về chi phí đầu tư ban đầu mà là bài toán về sự sinh tồn của doanh nghiệp Việt Nam trên bản đồ kinh tế toàn cầu.

Một tin vui cho cộng đồng doanh nghiệp Việt là dòng vốn tiếp sức cho quá trình chuyển đổi xanh đang được khơi thông mạnh mẽ. Thông tin tại diễn đàn, Phó giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2 Nguyễn Đức Lệnh cho biết, tính đến thời điểm cuối năm 2025, tổng dư nợ cho vay xanh của cả nước ước tính đã đạt khoảng 780.000 tỷ đồng. Con số này hiện chiếm khoảng 4,1% tổng dư nợ cho vay của toàn bộ nền kinh tế quốc dân, tăng tới 14,6% so với năm trước.

Theo ông Lệnh, sự vào cuộc quyết liệt của ngành ngân hàng thông qua các cơ chế linh hoạt, điển hình như việc cho phép vay tới 70% tổng mức đầu tư không cần tài sản đảm bảo đối với doanh nghiệp nông nghiệp hữu cơ, hay đề án hỗ trợ 2% lãi suất cho khối kinh tế sạch, đang tạo ra một "điểm tựa" tài chính vững chắc, xua tan phần nào nỗi lo thiếu vốn của các doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Tầm nhìn của doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới: Kiến tạo "Trusted Vietnam"

Khép lại chuỗi thảo luận tại Diễn đàn, TS Giản Tư Trung, Chủ tịch Sáng lập Học viện Quản lý PACE đã mang đến một góc nhìn mới: Trong kỷ nguyên của trí tuệ nhân tạo, khi mọi văn bản, hình ảnh đều dễ dàng bị làm giả, và khi công nghệ lẫn vốn liếng đều có thể vay mượn trên toàn cầu, thì "niềm tin" chính là năng lực cạnh tranh cốt lõi, độc bản và vô giá nhất.

Theo vị chuyên gia này, hành trình vươn mình của kinh tế Việt Nam trong kỷ nguyên mới phải là cuộc chuyển dịch ngoạn mục từ "Made in Vietnam" (Sản xuất tại Việt Nam) sang "Trusted Vietnam" (Quốc gia đáng tin). Để hệ giá trị này bám rễ, cần một cuộc kiến tạo toàn diện: từ một môi trường thể chế thượng tôn pháp luật bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, một nền giáo dục khai phóng rèn giũa những con người tử tế, cho đến thế hệ "doanh nhân kiến quốc" coi việc phụng sự xã hội là mục đích trên hết.

TS Giản Tư Trung khẳng định, chỉ khi lấy sự tử tế và chân thực làm cốt lõi để nâng tầm chất lượng hàng hóa, doanh nghiệp Việt Nam mới thực sự tạo ra một tấm hộ chiếu quyền lực, kiêu hãnh vươn mình và đứng vững trên bản đồ kinh tế toàn cầu.