 |
| Ảnh minh họa. |
“Thế giới đang bước vào kỷ nguyên của điện”, nhận định này được Hội đồng Năng lượng Gió Toàn cầu (GWEC) đưa ra trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh, năm 2025 ghi nhận thêm 165 GW điện gió được lắp đặt.
Báo cáo Gió toàn cầu 2026 - Global Wind Report 2026 do GWEC công bố ngày 20/4 cho thấy điện gió đang được triển khai rộng rãi tại nhiều khu vực, trở thành một trong những nguồn điện quy mô lớn trong hệ thống năng lượng hiện nay.
Điện gió từ nguồn thay thế trở thành hạ tầng của hệ thống điện
Tổng công suất điện gió toàn cầu hiện đã vượt 1.299 GW, cung cấp điện cho gần 1 tỷ hộ gia đình, với các dự án được triển khai rộng rãi tại nhiều khu vực, từ châu Âu và Bắc Mỹ – những thị trường phát triển sớm, đến châu Á – khu vực đang dẫn dắt tăng trưởng, và Mỹ Latinh hay Trung Đông – nơi điện gió tiếp tục được mở rộng trong những năm gần đây.
| Quốc gia | Công suất lắp đặt mới (GW) |
| Trung Quốc | ~120 |
| Ấn Độ | 6.34 |
| Đức | 5.7 |
| Brazil | 2.3 |
| Thổ Nhĩ Kỳ | 2.1 |
| Ả rập Saudi | 1.5 |
Nguồn: Báo cáo Gió toàn cầu 2026
Bên cạnh các thị trường dẫn dắt về quy mô, một số quốc gia ghi nhận tốc độ tăng trưởng cao trong năm 2025. Ấn Độ tăng khoảng 85% công suất điện gió mới so với năm trước, trong khi Ả Rập Xê Út và Chile tiếp tục mở rộng nhanh. Tại châu Âu, các thị trường như Romania và Thụy Điển cũng ghi nhận mức tăng trưởng đáng chú ý.
“Điện gió không còn là giải pháp mới nổi, mà đã trở thành trụ cột của hệ thống năng lượng hiện đại,” báo cáo trích dẫn lời ông Michael Hannibal, Chủ tịch GWEC.
Ở nhiều quốc gia, điện gió trên bờ và ngoài khơi được phát triển với chi phí cạnh tranh so với các nguồn điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Cùng với đó, nguồn điện này ngày càng được tích hợp vào hệ thống thông qua các giải pháp như lưu trữ năng lượng và điều độ phụ tải.
Trong bối cảnh khoảng ba phần tư dân số thế giới sống tại các quốc gia phụ thuộc vào nhiên liệu nhập khẩu, việc phát triển các nguồn năng lượng trong nước, bao gồm điện gió, được sử dụng nhằm đa dạng hóa nguồn cung và giảm rủi ro từ biến động thị trường năng lượng.
Bên cạnh quy mô triển khai, yếu tố chi phí cũng được nhắc đến như một động lực quan trọng.
Báo cáo của GWEC cho biết điện gió đang được xây dựng với chi phí cạnh tranh hơn so với các nhà máy điện sử dụng nhiên liệu hóa thạch tại nhiều thị trường, cả trên bờ và ngoài khơi.
Theo Cơ quan Năng lượng tái tạo quốc tế (IREA), trong các báo cáo cập nhật giai đoạn 2023–2024, chi phí đầu tư điện gió trên bờ phổ biến trong khoảng 1.200–1.800 USD/kW, trong khi điện gió ngoài khơi dao động khoảng 3.000–5.500 USD/kW.
Cùng với điện gió trên bờ, các dự án điện gió ngoài khơi cũng được mở rộng tại nhiều khu vực, trong đó châu Âu và châu Á là những thị trường triển khai nhiều dự án ngoài khơi quy mô lớn, bao gồm cả các dự án tại vùng nước sâu với công nghệ tua-bin nổi.
Việc phát triển điện gió ngoài khơi gắn với các hạng mục hạ tầng như cảng biển, lưới truyền tải, cùng chuỗi cung ứng sản xuất thiết bị và dịch vụ kỹ thuật. Một số mô hình kết hợp điện gió với điện mặt trời và hệ thống lưu trữ năng lượng cũng đang được triển khai tại một số thị trường, nhằm nâng cao khả năng vận hành của hệ thống điện.
Nhu cầu điện tăng nhanh từ số hóa và trí tuệ nhân tạo
Cùng với sự mở rộng của điện gió là sự gia tăng nhanh của nhu cầu điện toàn cầu, gắn với quá trình số hóa và phát triển trí tuệ nhân tạo.
“Thế giới đang bước vào kỷ nguyên của điện,” ông Girish Tanti, Phó Chủ tịch GWEC, nhận định.
| Các nghiên cứu quốc tế cũng cho thấy mức tiêu thụ điện của hạ tầng số đang gia tăng nhanh tại nhiều thị trường lớn. Theo International Energy Agency, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và tiền điện tử hiện chiếm khoảng 2–3% nhu cầu điện toàn cầu, với xu hướng tiếp tục tăng trong những năm tới. Tại Mỹ, theo U.S. Energy Information Administration, các trung tâm dữ liệu đã tiêu thụ khoảng 4% tổng điện năng quốc gia và dự kiến tiếp tục mở rộng cùng với sự phát triển của AI. |
Một trong những yếu tố được nhắc đến là sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu – hạ tầng nền cho trí tuệ nhân tạo và kinh tế số. Tại Ireland, các trung tâm dữ liệu đã chiếm khoảng 21% tổng điện tiêu thụ quốc gia. Trên phạm vi toàn cầu, nhu cầu điện của lĩnh vực này được dự báo có thể vượt mức tiêu thụ của Nhật Bản vào năm 2030.
Bên cạnh đó, nhu cầu điện cũng gia tăng từ các lĩnh vực như sản xuất công nghiệp, giao thông điện hóa và đô thị hóa. Theo ông Jorge Sanz Oliva, chuyên gia năng lượng, nguyên Tổng thư ký Năng lượng Tây Ban Nha, đây là lần đầu tiên trong 30 năm nhu cầu điện toàn cầu tăng nhanh hơn tăng trưởng GDP.
Trong bối cảnh nhu cầu điện mở rộng ở nhiều lĩnh vực, các nguồn điện có khả năng triển khai quy mô lớn được đẩy mạnh. Điện gió, với khả năng phát triển trên diện rộng và chi phí cạnh tranh tại nhiều thị trường, tiếp tục được mở rộng trong hệ thống điện.
Sự mở rộng của điện gió toàn cầu đang ghi nhận sự dịch chuyển rõ rệt về địa lý.
Châu Á tiếp tục là khu vực tăng trưởng chính, trong đó Trung Quốc lắp đặt gần 120 GW công suất mới trong năm 2025, gần tương đương tổng mức bổ sung của toàn thế giới trong năm trước đó . Ấn Độ cũng ghi nhận mức tăng trưởng mạnh với 6,34 GW điện gió trên bờ.
 |
| Nhà máy điện gió Phương Mai 3 tại tỉnh Gia Lai. Ảnh: Ngọc Linh |
Trong nhóm các thị trường được theo dõi, Việt Nam được nhắc đến cùng với Philippines, Hàn Quốc, Nhật Bản và một số quốc gia khác tại châu Á. Các thay đổi về chính sách tại những thị trường này đang góp phần hình thành các dự án điện gió có khả năng thu hút đầu tư.
Tại Đông Nam Á, nhu cầu điện tiếp tục gia tăng trong bối cảnh công nghiệp hóa và số hóa. Khu vực được ước tính có tiềm năng khoảng 342 GW điện gió và hơn 8.000 GW điện mặt trời, trong khi các mục tiêu đặt ra là đạt tỷ trọng năng lượng tái tạo 32% vào năm 2030 và 52% vào năm 2040.
Trong bối cảnh đó, bài toán không chỉ nằm ở nguồn điện, mà còn ở khả năng kết nối và vận hành hệ thống. Lưới điện ASEAN (APG) được định hướng là mạng lưới kết nối điện xuyên biên giới, cho phép các quốc gia chia sẻ nguồn điện và tối ưu chi phí.
Trên thực tế, mô hình này đã được triển khai. Dự án Lào - Thái Lan – Malaysia – Singapore ghi nhận 266 GWh điện được xuất sang Singapore trong giai đoạn đầu, cho thấy khả năng vận hành của hệ thống điện khu vực.
 |
| Tài chính ưu đãi giúp giảm đáng kể giá điện và cải thiện hiệu quả tài chính của các dự án điện gió ngoài khơi tại Việt Nam và Philippines. Nguồn: GWEC |
Cùng với hạ tầng, yếu tố tài chính cũng được nhắc đến trong quá trình triển khai. Theo GWEC, với sự tham gia của tài chính ưu đãi và các cơ chế bảo lãnh, giá điện gió ngoài khơi tại Việt Nam có thể giảm từ khoảng 4.579 VND/kWh xuống còn 2.931 VND/kWh. Đồng thời, các chỉ số tài chính như thời gian hoàn vốn và hệ số đảm bảo trả nợ cũng được cải thiện đáng kể.
