 |
| Cố vấn Cấp cao cho Đặc phái viên của Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Mehdi Snene. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN |
Chiều 9/6, tại phiên thảo luận “Ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong ASEAN: Không để ai bỏ lại phía sau”, các diễn giả đã tập trung bàn luận về hướng phát triển của trí tuệ nhân tạo trong khu vực ASEAN.
Theo TS. Mehdi Snene - Cố vấn cấp cao cho Đặc phái viên của TTK Liên Hợp Quốc về Công nghệ số và Công nghệ mới nổi cho rằng, AI bao gồm nhiều lĩnh vực khác nhau, từ AI tạo sinh, mô hình nền tảng, AI phục vụ khoa học, y tế, giảm thiểu rủi ro cho tới bảo trì vận hành. Do đó, trong khối ASEAN, sẽ không tồn tại một “tầm nhìn AI” duy nhất.
Lý giải về điều này, ông Mehdi Snene cho biết, AI là công nghệ mang tính chuyển đổi, có khả năng tác động tới mọi lĩnh vực khác nhau, vì vậy việc mỗi quốc gia lựa chọn một hướng đi riêng trong hệ sinh thái AI là dấu hiệu tích cực.
Chẳng hạn, Singapore đặc biệt quan tâm tới khoa học công nghệ và ứng dụng AI nhằm phục vụ các dịch vụ công. Hay với dự án Sea Lion, bên cạnh sự tham gia của 10 thành viên ASEAN, mỗi nước vẫn sẽ phát triển các năng lực AI ở cấp độ quốc gia.
Sea Lion là một dự án phát triển chuỗi các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) nguồn mở quy lớn, được thiết kế đặc biệt cho thị trường Đông Nam Á, do AI Singapore (AISG) chủ trì.
Nói thêm về tính đặc thù của khu vực, ông Mehdi Snene nhận thấy, ASEAN có nhiều điểm tương đồng nhưng cũng tồn tại sự đa dạng rất lớn. Thay vì cạnh tranh, các quốc gia thành viên có thể phát triển thế mạnh vốn có tính bổ trợ lẫn nhau. Đơn cử, nước này có thể tập trung vào robot, nước khác đầu tư vào dịch vụ công hay AI ứng dụng.
Đồng thời, sự đa dạng sẽ trở thành nguồn sức mạnh bổ sung giữa các nước ở cấp độ chính sách, phát triển công nghệ và nghiên cứu. Chính sự kết hợp này sẽ giúp ASEAN nâng cao năng lực cạnh tranh tổng thể với thế giới bên ngoài, ông Mehdi Snene nói.
Tuy nhiên, vị cố vấn này cũng lưu ý, để đạt được điều đó, ASEAN cần được dẫn dắt thông qua một cơ chế quản trị chung của khu vực. Điều đó có nghĩa, nó sẽ không chỉ dừng lại ở việc xây dựng các quy định phù hợp cho phát triển trí tuệ nhân tạo, mà còn phải dựa trên nền tảng sự hiểu biết về ứng dụng, tác động và lợi ích, rủi ro mà AI mang lại của các nước. Do đó, sẽ cần có các cuộc thảo luận mang tính liên ngành khu vực trong lĩnh vực này.
Các thành viên cũng cần tăng cường năng lực của mình thông qua việc chia sẻ chuyên môn, kết nối mạng lưới chuyên gia và hợp tác với các trung tâm nghiên cứu trên toàn cầu.
 |
| Chuyên gia về AI thuộc Quỹ KAS (Đức) Leonie Mader. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN |
Trong khi đó, bà Leonie Mader - Chuyên gia về AI thuộc Quỹ KAS (Đức) cho rằng, cần có cách nhìn đa chiều hơn về trí tuệ nhân tạo. Theo bà, các cuộc thảo luận hiện nay thường tập trung quá nhiều vào các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM), trong khi AI trên thực tế còn bao gồm nhiều công nghệ khác như nhận diện hình ảnh hay các hệ thống AI chuyên biệt phục vụ từng lĩnh vực cụ thể. Mỗi loại AI đều có đặc điểm, mục tiêu ứng dụng và yêu cầu quản trị riêng.
Vì vậy, bà Leonie nhấn mạnh các quốc gia ASEAN cần phát triển và ứng dụng AI dựa trên điều kiện, nhu cầu và lợi thế của mình. Thay vì chạy theo các xu hướng công nghệ một cách máy móc, mỗi nước cần xác định rõ mình kỳ vọng gì từ AI, sở hữu những thế mạnh nào và lựa chọn mô hình phát triển phù hợp để tạo ra giá trị thiết thực cho nền kinh tế và xã hội.
Đồng quan điểm, ông Darmain Segaran - Trưởng bộ phận AI Policy Lab, Văn phòng AI Quốc gia Malaysia cho rằng, mức độ ứng dụng AI của mỗi quốc gia sẽ phụ thuộc rất lớn vào định hướng chính sách và chiến lược của từng quốc gia.
Ông cũng nhấn mạnh, sự đa dạng trong định hướng phát triển AI giữa các nước ASEAN thực chất lại là yếu tố tạo nên sức mạnh của khu vực trong quá trình hợp tác và cạnh tranh toàn cầu.
Chẳng hạn với Malaysia, quốc gia này xây dựng chiến lược AI mới cho giai đoạn 5 năm tiếp theo. Một trong những mục tiêu trọng tâm là “nâng mặt bằng chung” của khu vực thông qua nhiều cấu phần khác nhau, không chỉ riêng hạ tầng công nghệ. Chiến lược mới này sẽ tập trung đồng thời vào các nền tảng và điều kiện hỗ trợ như dữ liệu, quản trị đáng tin cậy và đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực.
 |
| Các diễn giả chia sẻ tại phiên thảo luận. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN |
Về phía Việt Nam, ông Nguyễn Ánh Dương - Trưởng ban Nghiên cứu tổng hợp và Hội nhập, Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Ban Chính sách và Chiến lược Trung ương cho biết, Việt Nam đang tích cực xây dựng khung chính sách cho AI thông qua nhiều văn bản và chiến lược khác nhau. Việc xây dựng luật AI là vấn đề rất quan trọng, trong bối cảnh hiện mới chỉ có số ít quốc gia trên thế giới sở hữu khung pháp lý riêng cho lĩnh vực này.
Với tư cách là một nền kinh tế đang phát triển, Việt Nam có lợi thế của “người đi sau”, tức có thể tiếp cận trực tiếp các công nghệ mới mà không phải chịu quá nhiều chi phí chuyển đổi từ các thế hệ công nghệ cũ.
Tại phiên thảo luận, chia sẻ thêm về tiềm năng hợp tác với ASEAN về AI, trong bài phát biểu trực tuyến, Ngoại trưởng Hàn Quốc Cho Hyun nhận định, ASEAN hiện đã có các định hướng như Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025 và Tuyên bố Hà Nội về chuyển đổi số. Cách tiếp cận này tương đồng với tầm nhìn của Hàn Quốc về xây dựng một “xã hội cơ bản phổ quát về AI”, nơi mọi người dân đều có cơ hội hưởng lợi từ AI.
Từ nền tảng đó, Hàn Quốc mong muốn đưa ASEAN trở thành đối tác trọng tâm trong các nỗ lực hợp tác AI toàn cầu. Hiện nay, Seoul đã xây dựng kế hoạch hành động quốc gia về AI, thúc đẩy hình thành một trung tâm AI toàn cầu nhằm hỗ trợ chia sẻ hạ tầng, dữ liệu và chuyên môn, qua đó góp phần thu hẹp khoảng cách số, đặc biệt tại Đông Nam Á.
Theo ông, quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện ASEAN - Hàn Quốc thời gian đã và đang từng bước tạo ra những kết quả cụ thể thông qua các sáng kiến như Học viện Kỹ thuật số ASEAN - Hàn Quốc, với mục tiêu đào tạo kỹ năng số và AI cho thanh niên trong khu vực, hay dự án xây dựng hạ tầng tính toán hiệu năng cao tại Indonesia.
Tuy nhiên, đây mới chỉ là bước đầu. Ngoại trưởng Hàn Quốc kỳ vọng hai bên sẽ tiếp tục cùng xây dựng một cộng đồng AI đổi mới và bao trùm hơn, mang lại lợi ích thiết thực cho người dân và đóng góp vào sự thịnh vượng chung của khu vực.
