Tọa đàm diễn ra trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 (AFF 2026). Tại đây, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng cho biết, công nghệ tài chính (Fintech) đang trở thành động lực quan trọng tái định hình ngành tài chính - ngân hàng. Việt Nam cũng đã hình thành các hạ tầng quan trọng như hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử, nền tảng thông tin tín dụng quốc gia, hệ thống định danh và xác thực điện tử, cùng các kênh kết nối giữa ngân hàng với nền tảng số quốc gia.
Nhờ đó, Việt Nam đã thu được những kết quả quan trọng: khoảng 88,96% người dân trưởng thành có tài khoản ngân hàng; độ phủ thông tin tín dụng đạt khoảng 70% dân số trưởng thành; khoảng hơn 90% giao dịch ngân hàng được thực hiện trên kênh số; thanh toán QR tăng trưởng bình quân trên 100%/năm về số lượng và giá trị trong giai đoạn 2021 - 2025.
Hầu hết nghiệp vụ ngân hàng căn bản đã được số hóa theo hướng trực tuyến, toàn trình, tự động và thông minh hơn, qua đó phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp.
 |
| Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: VGP |
Chia sẻ tại tọa đàm, ông Marc Woo - Giám đốc Google Việt Nam nhận định, sự phát triển công nghệ, AI không chỉ là công cụ tối ưu hóa mà còn mang lại nhiều giá trị mới cho lĩnh vực tài chính. Để tận dụng tối đa tiềm năng này trong Fintech, ông đề xuất ASEAN cần sớm xây dựng một nền tảng quản trị AI thống nhất, đồng thời quy chuẩn hóa các tiêu chuẩn về an toàn thông tin và dữ liệu trong toàn khối; thúc đẩy kết nối thanh toán xuyên biên giới. Bên cạnh đó, thiết lập các cơ chế thử nghiệm (sandbox) cho ứng dụng AI được xem là những ưu tiên hàng đầu để tạo lập một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bền vững.
Đại diện của Google đánh giá cao vai trò của Việt Nam trong chuỗi giá trị này. Với nhiều lợi thế, Việt Nam có tiềm năng trở thành "nơi kiểm thử" cho các giải pháp Fintech dựa trên ứng dụng dữ liệu, chuyển đổi số. Không chỉ dừng lại ở thị trường nội địa, Việt Nam hoàn toàn có thể đóng vai trò trung tâm trong các giải pháp đổi mới sáng tạo tầm khu vực và quốc tế.
Trong khuôn khổ thảo luận, bà Mari Pangestu - nguyên Bộ trưởng Kinh tế - Du lịch Indonesia đã đưa ra những phân tích về việc xây dựng hệ sinh thái hợp tác tài chính số trong tổng thể hợp tác khu vực ASEAN.
Bà Mari Pangestu nhận định, khu vực ASEAN đang chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ trong việc thiết lập hệ thống thanh toán số tại một số quốc gia. Những bước tiến trong thanh toán không biên giới với tốc độ tăng trưởng ấn tượng thời gian qua không chỉ là thành tựu về công nghệ, mà còn là các dự án mang tính bước ngoặt, thay đổi hoàn toàn thói quen thanh toán của người dùng trong khu vực.
Tuy nhiên, có thực trạng là sự chênh lệch đáng kể trong phát triển tài chính số giữa các nước trong khu vực. Trong bối cảnh đó, việc xây dựng hệ sinh thái Fintech ASEAN không chỉ dừng lại ở các thỏa thuận, hợp tác song phương giữa hai quốc gia đơn lẻ, mà cần xây dựng "trục kết nối" mang tính đa phương, tạo nên mạng lưới thanh toán liên thông, an toàn trên quy mô khu vực.
Các diễn giả thống nhất rằng ASEAN cần xây dựng một hệ sinh thái Fintech liên thông, dựa trên nền tảng AI, dữ liệu và công nghệ số; đồng thời đẩy mạnh thanh toán xuyên biên giới, hài hòa thể chế, phát triển các cơ chế thử nghiệm đổi mới sáng tạo, tăng cường tài chính bao trùm và hợp tác công – tư nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, khả năng tự cường và kết nối của khu vực trong kỷ nguyên số.
 |
| Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng và các đại biểu dự tọa đàm. Ảnh: VGP |
Đưa cơ hội phát triển đến gần hơn với từng người dân
Phát biểu kết luận, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho rằng, tọa đàm rất thiết thực, đúng với tinh thần của Diễn đàn Tương lai ASEAN là cùng kiến tạo các không gian hợp tác mới cho tương lai khu vực.
"Qua các trao đổi hôm nay, tôi cho rằng chúng ta đang cùng nhìn thấy một thực tế rõ ràng: Công nghệ tài chính không còn chỉ là câu chuyện của riêng lĩnh vực ngân hàng hay thanh toán số; mà đang trở thành hạ tầng chiến lược, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, kết nối xuyên biên giới và xây dựng, củng cố niềm tin trong nền kinh tế số ASEAN, đồng thời cũng là yếu tố kết nối nhân lên sức mạnh giữa các quốc gia trong khối ASEAN," Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ.
Bên cạnh "hạ tầng cứng" của hội nhập là đường bộ, đường không, cảng biển, chuỗi logistics thì dữ liệu, kết nối số và dòng chảy tài chính thông minh chính là "hạ tầng mềm" quyết định năng lực cạnh tranh, khả năng tự cường của mỗi quốc gia và cả khu vực. Quan trọng hơn, công nghệ tài chính đang góp phần hiện thực hóa một mục tiêu rất căn bản của ASEAN: Đưa cơ hội phát triển đến gần hơn với từng người dân, từng doanh nghiệp, từng cộng đồng còn ở phía sau của tiến trình số hóa.
Theo Phó Thủ tướng, để trở thành một trung tâm tài chính số của Châu Á - Thái Bình Dương và thế giới, ASEAN không chỉ kết nối thị trường mà phải tiến tới kết nối hệ sinh thái công nghệ tài chính. Phó Thủ tướng cho rằng, các đề xuất của các doanh nghiệp, chuyên gia tại tọa đàm về hạ tầng thanh toán xuyên biên giới, trung tâm tài chính quốc tế, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, blockchain hay sandbox đều cho thấy một điều kiện tiên quyết: cần có sự phối hợp, kết nối hiệu quả giữa Nhà nước, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, tổ chức tài chính, nhà đầu tư và người sử dụng dịch vụ.
"Chúng ta sẽ khó có thể xây dựng được một hệ sinh thái công nghệ tài chính lớn mạnh nếu bị chia cắt bởi những 'ốc đảo dữ liệu', những tiêu chuẩn thiếu tương thích hay những khoảng trống về niềm tin và quản trị," Phó Thủ tướng nhấn mạnh.
 |
| Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: VGP |
Với tinh thần đó, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đề nghị "chúng ta cùng kiến tạo một hệ sinh thái công nghệ tài chính ASEAN mở, an toàn, minh bạch, bao trùm và bền vững. 'Mở' để kết nối. 'An toàn' để phát triển. 'Minh bạch' để tạo dựng niềm tin. Bao trùm để không ai bị bỏ lại phía sau. Và 'bền vững' để đủ sức chống chịu và đi xa hơn".
Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Phó Thủ tướng nhấn mạnh bốn yêu cầu trọng tâm. Thứ nhất, kết nối hạ tầng - đồng bộ tiêu chuẩn. Theo đó, ASEAN cần thúc đẩy mạnh hơn kết nối hạ tầng thanh toán xuyên biên giới thế hệ mới, mở rộng từ thanh toán QR hay giao dịch bán lẻ sang thanh toán thời gian thực, tài chính nhúng, tiêu chuẩn giao diện lập trình ứng dụng mở (Open API) và cơ chế phối hợp phòng chống gian lận tài chính trên toàn khu vực.
Thứ hai, khuyến khích đổi mới - bảo đảm an toàn. Phó Thủ tướng cho rằng, cần xây dựng các khuôn khổ pháp lý minh bạch, ổn định và cân bằng; tạo điều kiện cho AI, blockchain và các công nghệ mới phát triển, đồng thời phải kiểm soát tốt các rủi ro đối với hệ thống tài chính và người sử dụng. Chúng ta cũng cần tăng cường nghiên cứu khả năng xây dựng cơ chế "ASEAN Fintech Sandbox" ở cấp khu vực, tạo điều kiện để các giải pháp công nghệ tài chính xuyên biên giới an toàn, minh bạch và có kiểm soát.
Thứ ba, mở rộng hợp tác - kết nối công - tư. Trong đó, Chính phủ kiến tạo thể chế, doanh nghiệp dẫn dắt đổi mới, định chế tài chính tiếp sức nguồn lực, quỹ đầu tư mở rộng không gian phát triển; đưa đổi mới, sáng tạo thực sự đến với từng người dân và doanh nghiệp.
Thứ tư, đặt người dân làm trung tâm - lấy hiệu quả làm thước đo. Thành công của hệ sinh thái công nghệ tài chính sẽ không chỉ nằm ở chỗ chúng ta có thêm bao nhiêu ứng dụng, sinh ra bao nhiêu kỳ lân công nghệ - mà ở chỗ người dân, doanh nghiệp trong ASEAN có được tiếp cận, sử dụng rộng rãi và hưởng lợi công bằng không, xã hội số có an toàn, minh bạch hơn không. Đó mới là thước đo thực chất của thành công.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, ASEAN đang đứng trước cơ hội để trở thành một trung tâm công nghệ tài chính có vai trò ngày càng quan trọng ở khu vực và toàn cầu. Việt Nam cam kết tiếp tục đồng hành cùng các nước ASEAN và đối tác quốc tế thúc đẩy mạnh mẽ một hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực cởi mở hơn, kết nối hơn, an toàn hơn và nhân văn hơn.
Bởi tương lai của ASEAN sẽ không chỉ được định hình bởi tốc độ tăng trưởng mà còn bởi chất lượng phát triển, không chỉ bằng sức mạnh công nghệ mà còn bởi khả năng phục vụ con người, không chỉ bằng mức độ của hội nhập mà còn bởi khả năng mang lại thịnh vượng cho mọi người dân.
