Nếu chiến sự Trung Đông hạ nhiệt, giá dầu và logistics sẽ phản ứng thế nào

VDSC cho rằng giá dầu có thể điều chỉnh rất nhanh khi rủi ro địa chính trị giảm xuống nhưng đối với thị trường vận tải năng lượng, quá trình phục hồi thường diễn ra chậm hơn đáng kể.

Ảnh minh họa. Nguồn: PVTrans

Trong báo cáo phát hành ngày 1/6, Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho biết, trong các tuần gần đây, diễn biến của giá dầu Brent cho thấy thị trường đang phản ứng rất nhạy với các tín hiệu ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Những thông tin liên quan đến đàm phán ngừng bắn, mở lại Eo biển Hormuz hay khả năng giảm leo thang đều khiến giá dầu điều chỉnh mạnh chỉ trong thời gian ngắn. “Điều này phản ánh rằng mức giá hiện tại chủ yếu đến từ rủi ro địa chính trị thay vì thiếu hụt nguồn cung thực tế,” đơn vị phân tích nhận định.

VDSC tổng hợp dự báo từ các tổ chức quốc tế cho thấy, giá dầu Brent vẫn được kỳ vọng duy trì ở mức cao trong ngắn hạn do rủi ro địa chính trị. Trong quý 2/2026, xác suất giá dầu Brent duy trì trên 100 USD/thùng vẫn ở mức cao. Tuy nhiên từ cuối năm 2026 sang năm 2027, mặt bằng dự báo bắt đầu dịch chuyển dần về vùng giá thấp hơn.

Đơn vị phân tích nhận định, có ba yếu tố chính có thể khiến giá dầu dần hạ nhiệt trong trung hạn: Nguồn cung ngoài OPEC tiếp tục gia tăng, đặc biệt từ Mỹ và khu vực Nam Mỹ; OPEC vẫn duy trì công suất dự phòng ở mức tương đối lớn; tăng trưởng nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu đang có dấu hiệu chậm lại trong bối cảnh kinh tế thế giới suy yếu, trong khi nhu cầu tại Trung Quốc phục hồi thấp hơn kỳ vọng.

Theo VDSC, “điểm nghẽn” của thị trường năng lượng hiện nay nằm ở logistics nhiều hơn nguồn cung dầu. Trong các cuộc khủng hoảng dầu mỏ lịch sử như năm 1979 hay chiến tranh Vùng Vịnh, giá dầu tăng mạnh chủ yếu do nguồn cung vật lý bị gián đoạn. Thời điểm hiện tại, phần lớn sản lượng dầu toàn cầu vẫn tồn tại nhưng việc vận chuyển dầu qua các tuyến chiến lược đang trở nên khó khăn.

“Theo thống kê của chúng tôi, số tàu đi qua Hormuz hiện chỉ còn khoảng 2 tàu/ngày, bình quân tháng 5 chỉ khoảng 4 tàu/ngày, thấp hơn rất nhiều so với mức khoảng 94 tàu/ngày trong năm 2025. Điều này cho thấy thị trường hiện không chỉ lo thiếu dầu, mà còn lo liệu dầu có thể được vận chuyển an toàn và đúng thời gian hay không,” báo cáo của VDSC nêu.

Diễn biến giá dầu Brent trong giai đoạn căng thẳng Trung Đông leo thang kể từ đầu năm 2026.

Vận tải dầu khí là nhóm hưởng lợi rõ rệt nhất

Đơn vị phân tích cho rằng ngay cả khi đạt được thảo thuận ngừng bắn, hoạt động vận tải năng lượng nhiều khả năng vẫn cần nhiều tháng để trở lại trạng thái bình thường. Giá dầu có thể điều chỉnh rất nhanh khi rủi ro địa chính trị giảm xuống nhưng đối với thị trường vận tải năng lượng, quá trình phục hồi thường diễn ra chậm hơn đáng kể. Nguyên nhân là các chủ tàu, công ty bảo hiểm và nhà nhập khẩu cần thời gian để đánh giá lại mức độ an toàn của các tuyến vận tải chiến lược.

Ngoài ra, nhiều tuyến tàu hiện đã được chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng (Nam Phi), kéo dài thời gian vận chuyển thêm khoảng 10 - 15 ngày và làm thay đổi toàn bộ cấu trúc logistics trước đó.

"Thị trường vận tải dầu khí đang phản ứng mạnh hơn chính giá dầu. Việc các tuyến vận chuyển bị kéo dài và rủi ro bảo hiểm gia tăng đã khiến giá cước vận tải tăng mạnh ở nhiều phân khúc. Theo thống kê của chúng tôi, giá cước định hạn tại một số phân khúc tàu đã tăng từ 20% đến hơn 100% kể từ đầu năm 2026," báo cáo của VDSC nêu.

Theo VDSC, “dòng chảy năng lượng bị gián đoạn” sẽ tạo ra sự phân hóa rõ rệt giữa các nhóm doanh nghiệp dầu khí, tùy theo mức độ nhạy cảm với chi phí vận tải, thời gian vận chuyển và áp lực tồn kho của các doanh nghiệp trong bối cảnh chuỗi cung ứng biến động mạnh.

Đơn vị phân tích dự báo các doanh nghiệp vận tải dầu khí như PVT, PVP, PDV và GSP là nhóm hưởng lợi rõ rệt nhất trong bối cảnh hiện tại. Việc nhiều tuyến tàu phải chuyển hướng qua Mũi Hảo Vọng khiến quãng đường vận chuyển kéo dài đáng kể, qua đó làm tăng nhu cầu vận chuyển thực tế ngay cả khi nhu cầu tiêu thụ dầu toàn cầu không thay đổi quá nhiều. Đồng thời, phí bảo hiểm chiến tranh tăng cao và tâm lý thận trọng tại các tuyến hàng hải chiến lược khiến nguồn cung tàu khả dụng bị thu hẹp, hỗ trợ mặt bằng giá cước duy trì ở mức cao.

“Ngay cả khi giá dầu điều chỉnh giảm, chúng tôi kỳ vọng nhóm vận tải dầu khí vẫn có thể duy trì kết quả kinh doanh tích cực thêm một thời gian do hoạt động logistics chưa thể trở lại trạng thái bình thường ngay lập tức,” VDSC nêu nhận định.

Giá cước vận tải dầu khí định hạn 1 năm (TC 1Y – Nghìn USD/ngày).

Ngược lại, đơn vị phân tích cho rằng các doanh nghiệp hạ nguồn như BSR, PLX và OIL có thể đối mặt với môi trường hoạt động biến động hơn trong giai đoạn tới khi chi phí vận chuyển tăng, rủi ro tồn kho phát sinh do độ trễ trong quá trình chuyển chi phí đầu vào sang giá bán. Điều này khiến lợi nhuận ngắn hạn có thể biến động mạnh hơn thông thường, đặc biệt trong các giai đoạn giá dầu đảo chiều nhanh hoặc chi phí vận tải tăng đột biến.

Đối với nhóm dịch vụ và khoan dầu khí như PVS và PVD, VDSC nhận định tác động tích cực nhiều khả năng sẽ đến chậm hơn so với nhóm vận tải dầu khí. “Chúng tôi cho rằng nhóm này chỉ thực sự hưởng lợi nếu giá dầu duy trì ở mức cao trong thời gian đủ dài để thúc đẩy các quyết định đầu tư khai thác ngoài khơi của các tập đoàn dầu khí quốc tế,” VDSC nêu quan điểm.