 |
| Ảnh minh họa. |
Trong báo cáo đánh giá sự kiện xung đột Mỹ - Iran phát hành ngày 2/3, VNDirect cho biết, eo biển Hormuz - nơi có khoảng 15 - 16 triệu thùng dầu thô (15 - 20% nguồn cung toàn cầu) đi qua đóng vai trò quan trọng bậc nhất thế giới. Căng thẳng Mỹ - Iran leo thang kéo theo nguy cơ Iran phong tỏa eo biển này sẽ khiến nguồn cung dầu thô sụt giảm ngay lập tức trong ngắn hạn.
Theo đơn vị phân tích, xung đột địa chính trị luôn tác động ngay đến giá dầu, tuy nhiên phần nhiều sau đó sẽ dần hạ nhiệt và những đợt biến động giá mạnh luôn gắn chặt tới những biến động thực chất trong cán cân cung/cầu.
“Chúng tôi cho rằng giá dầu có thể sẽ tiếp tục tăng trong ngắn hạn nhưng mức độ gia tăng sẽ thấp hơn so với thời điểm khủng hoảng Ukraine khi bức tranh cung/cầu hiện nay đã cải thiện (so với thời điểm Covid) và tác động của Iran lên nguồn cung toàn cầu là thấp hơn nhiều so với Nga,” VNDirect nêu quan điểm.
Dẫn kịch bản giá dầu từ các tổ chức dự báo lớn, đơn vị phân tích cho biết đa phần đều đồng quan điểm mức độ gia tăng giá dầu sẽ phụ thuộc phần lớn vào “biến số thời gian” - cuộc xung đột sẽ kéo dài bao lâu và mức độ/thời gian phong tỏa (nếu xảy ra) tại eo biển Hormuz sẽ ở mức nào. Song nhìn chung, mặt bằng giá dầu vẫn sẽ ở mức cao hơn so với trước khi xung đột leo thang.
 |
| Các sự kiện lớn tác động đến giá dầu thế giới. Nguồn: VNDirect |
Fed có khả năng duy trì lãi suất hiện tại lâu hơn
Theo VNDirect, hiện tại thị trường vẫn kỳ vọng Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) sẽ có 2 đợt giảm lãi suất trong năm nay, tổng cộng 50 điểm cơ bản, đưa lãi suất liên bang về vùng 3,00% - 3,25% vào cuối năm 2026. Tuy nhiên ngay cả trước khi căng thẳng quân sự giữa Mỹ và Iran bùng phát, kỳ vọng về thời điểm Fed bắt đầu cắt giảm lãi suất đã chậm lại do các số liệu kinh tế mới công bố cho thấy thị trường lao động vẫn vững và lạm phát chưa quay về mức mục tiêu 2%.
Theo Cục Thống kê Lao động Mỹ, CPI tháng 1 tăng 0,2% so với tháng trước (MoM) và 2,4% so với cùng kỳ năm trước (YoY) - mức thấp nhất kể từ 2021 nhưng vẫn cao hơn mục tiêu của Fed. Ở cấp độ chi phí sản xuất, PPI tháng 1 tăng 0,5% MoM và 2,9% YoY, còn PPI lõi tăng mạnh 0,8% MoM, cao gấp hơn hai lần kỳ vọng 0,3%. Điều này cho thấy doanh nghiệp đang chuyển một phần chi phí cao hơn vào giá bán, qua đó duy trì sức ép lên lạm phát tiêu dùng.
Với bức tranh lạm phát vẫn trên mục tiêu và thị trường lao động chưa suy yếu, đơn vị phân tích dự báo Fed có khả năng duy trì lãi suất hiện tại lâu hơn. Nếu giá dầu tiếp tục đứng ở mức cao do xung đột tại Trung Đông, Fed có thể càng thận trọng hơn cho đến khi đánh giá rõ hơn tác động của giá năng lượng lên lạm phát và tiêu dùng Mỹ trong các tháng tới.
Liên quan đến thị trường chứng khoán, VNDirect cho biết, các đợt điều chỉnh do địa chính trị thường mang tính tạm thời hơn là khởi đầu của một thị trường giá xuống kéo dài. Dòng tiền có xu hướng tạm rút khỏi các kênh tài sản rủi ro như cổ phiếu trong thời gian đánh giá mức độ rủi ro của sự kiện đối với nền kinh tế và doanh nghiệp.
"Các chỉ số chứng khoán chịu áp lực điều chỉnh ngắn hạn tuy nhiên có thể sớm ổn định trở lại nếu xung đột không tiếp tục leo thang thành cuộc chiến khu vực. Thị trường sẽ có sự phân hóa lớn giữa các nhóm ngành được hưởng lợi (dầu khí, phân bón, vận tải biển, cao su...) và nhóm chịu tác động tiêu cực (hàng không, nhập khẩu hàng hóa...)," báo cáo của VNDirect nêu.
Về tác động trung hạn, đơn vị phân tích đưa ra 2 kịch bản.
Kịch bản 1 (nhiều khả năng): Nếu xung đột Mỹ - Iran không leo thanh thành cuộc chiến khu vực và hạ nhiệt sau một vài tuần thì tác động tới chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu và nền kinh tế thế giới có thể được kiểm soát. Tâm lý thị trường dần phục hồi và nhà đầu tư chuyển hướng sự quan tâm trở lại các thông tin sẽ xuất hiện trong thời gian tới như mùa đại hội cổ đông và kế hoạch kinh doanh 2026 của doanh nghiệp, kết quả xem xét nâng hạng thị trường của FTSE vào tháng 3 này và xa hơn là số liệu vĩ mô quý 1/2026 của Việt Nam. Chỉ số VN-Index có thể tiếp tục hướng tới thử thách ngưỡng kháng cự 1.900 điểm vào cuối quý 1, đầu quý 2 năm 2026.
Kịch bản 2 (khả năng thấp): Nếu xung đột Mỹ - Iran leo thang thành cuộc chiến khu vực khiến giá dầu tăng vọt lên trên 100/USD thùng sẽ tác động tiêu cực tới nền kinh tế thế giới, kéo tụt tăng trưởng trong khi đẩy lạm phát toàn cầu gia tăng trở lại. Điều này dẫn tới thu hẹp dư địa chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương toàn cầu và thị trường cổ phiếu có nguy cơ phải tái định giá lại do các rủi ro lớn phát sinh. Chỉ số VN-Index khả năng điều chỉnh sâu hơn và tích lũy trở lại tại vùng 1.700 điểm.
