Ngành Thống kê kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập, đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất. Ảnh: NSO.

Khẳng định vai trò nòng cốt trong hệ thống quản lý nhà nước

Trình bày diễn văn Kỷ niệm, Cục trưởng Cục Thống kê Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh dấu mốc cách đây tròn 80 năm, ngày 6/5/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh số 61 thành lập Nha Thống kê Việt Nam thuộc Bộ Quốc dân Kinh tế - tiền thân của ngành thống kê.

Sự kiện này có ý nghĩa lịch sử đặc biệt quan trọng, thể hiện tầm nhìn chiến lược sâu sắc, đồng thời phản ánh sự vận dụng sáng tạo tư tưởng của Lê-nin, đó là "Thống kê kinh tế - xã hội là một trong những công cụ mạnh mẽ nhất để nhận thức xã hội".

Trải qua 80 năm xây dựng và phát triển, ngành thống kê Việt Nam không ngừng lớn mạnh, từng bước khẳng định vai trò nòng cốt trong hệ thống quản lý Nhà nước, đặc biệt trong việc tổ chức thu thập, tổng hợp, phân tích và công bố thông tin thống kê chính thức, phục vụ sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và nhu cầu thông tin của xã hội.

Nhìn lại chặng đường 80 năm qua, trong mỗi giai đoạn, mỗi thời kỳ, với các tên gọi khác nhau, dù chức năng, nhiệm vụ có thay đổi nhưng nhiệm vụ quan trọng và xuyên suốt của ngành thống kê vẫn là thu thập, biên soạn, phân tích và cung cấp thông tin kinh tế - xã hội trung thực, khách quan, chính xác, đầy đủ, kịp thời, phục vụ hiệu quả công tác lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành của Đảng và Nhà nước.

Với những thành tựu đạt được, ngành thống kê đã vinh dự được Đảng, Nhà nước trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như: Huân chương Hồ Chí Minh năm 2006, Huân chương Độc lập hạng Nhất lần thứ nhất năm 1996, lần thứ hai năm 2011, Huân chương Độc lập hạng Ba năm 2016, Huân chương Lao động hạng Nhất năm 2021.

"Hôm nay, trong ngày kỷ niệm trọng thể này, ngành thống kê tiếp tục vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất - sự ghi nhận xứng đáng cho những nỗ lực trong xây dựng và phát triển hệ thống thông tin, dữ liệu thống kê phục vụ chỉ đạo, quản lý, điều hành đất nước," Cục trưởng Cục Thống kê chia sẻ.

Bày tỏ quyết tâm kế thừa và phát huy những thành tựu và kết quả đạt được trong 80 năm qua, bà Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh, trong thời gian tới ngành Thống kê sẽ tiếp tục đổi mới, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ để phát triển nhanh và vững chắc.

Theo đó, toàn ngành thống kê sẽ tiếp tục tập trung tham mưu hoàn thiện thể chế, khung pháp lý cho hoạt động thống kê. Hoàn thiện tổ chức bộ máy ngành thống kê từ trung ương đến địa phương theo hướng tinh gọn, hiệu quả, đồng thời nâng cao năng lực điều phối thống kê quốc gia. Tăng cường chuyển đổi số, hiện đại hóa hoạt động thống kê và quản trị dữ liệu.

Ngành thống kê cũng sẽ tập trung đổi mới phương thức sản xuất thông tin thống kê, từng bước chuyển từ mô hình dựa chủ yếu vào điều tra thống kê và báo cáo sang mô hình dữ liệu đa nguồn, trong đó dữ liệu hành chính là nền tảng, kết hợp dữ liệu lớn, dữ liệu địa không gian và dữ liệu liên kết, nhằm nâng cao chất lượng, độ bao phủ và tính kịp thời của thông tin thống kê.

Đồng thời chú trọng đổi mới các quy trình và mô hình thống kê theo các quy trình, mô hình thống kê hiện đại; đổi mới hình thức phổ biến thông tin thống kê. Phát triển nguồn nhân lực thống kê, đặc biệt là nguồn nhân lực thống kê số; tăng cường giám sát, kiểm tra chuyên ngành. Mở rộng, nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động hợp tác quốc tế, thống kê nước ngoài.

"Thời gian tới, nhiệm vụ của ngành thống kê còn rất nặng nề, nhưng với sự quan tâm của Lãnh đạo Đảng, Chính phủ, sự chỉ đạo sâu sát của Lãnh đạo và Đảng ủy Bộ Tài chính, sự hợp tác chặt chẽ của các bộ, ngành và địa phương, sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế và sự nỗ lực của công chức, viên chức và người lao động toàn ngành, ngành thống kê tin tưởng sẽ tiếp tục phát triển vững mạnh, hướng tới mục tiêu đưa Thống kê Việt Nam đạt trình độ tiên tiến trong khu vực ASEAN vào năm 2030 và trở thành hệ thống thống kê hiện đại trên thế giới vào năm 2045," Cục trưởng Cục Thống kê nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng. Ảnh: NSO.

6 nhiệm vụ trọng tâm của ngành Thống kê

Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập ngành Thống kê Việt Nam, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho biết, Việt Nam đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới, với yêu cầu xây dựng đất nước thịnh vượng, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, ngành thống kê cần tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang, khẳng định vai trò là trụ cột thông tin quan trọng của nền quản trị quốc gia; nâng cao năng lực dự báo, trở thành bộ não dữ liệu phục vụ điều hành quốc gia.

Theo Phó Thủ tướng, ngành thống kê cần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ công tác theo xu hướng mới “Số hóa - Thông minh - Thời gian thực - Tích hợp dữ liệu - Phục vụ ra quyết định nhanh và chính xác”. Cụ thể hơn, ngành thống kê cần tập trung vào 6 nhiệm vụ trọng tâm.

Một là, chuyển đổi số mạnh mẽ, toàn diện hoạt động thống kê, xây dựng thống kê số, thống kê thông minh, lấy dữ liệu làm trung tâm, công nghệ làm nền tảng và công cụ, người dùng tin làm trọng tâm phục vụ.

Hai là, tập trung đổi mới phương thức và quy trình sản xuất thông tin thống kê, trong đó ưu tiên khai thác, sử dụng dữ liệu hành chính sẵn có, nâng cao chất lượng và độ tin cậy của số liệu.

Đồng thời, ngành thống kê cần tăng cường phối hợp với các bộ, ngành và địa phương trong việc chia sẻ, kết nối và khai thác dữ liệu, bảo đảm hệ thống thông tin thống kê hoạt động thông suốt, hiệu quả, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Ba là, xây dựng hệ sinh thái dữ liệu thống kê quốc gia gắn với phát triển nguồn nhân lực thống kê số, phát triển đội ngũ chuyên trách về chuyển đổi số bao gồm lực lượng phụ trách công nghệ thông tin và an toàn thông tin.

Bốn là,tiến tới hoàn thiện thể chế, khung pháp lý về dữ liệu thống kê. Trong bối cảnh thực hiện sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy theo tinh thần Nghị quyết số 18-NQ/TW, nhiều quy định pháp luật liên quan đến hoạt động thống kê cần được rà soát, sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với tình hình mới. Đồng thời, từ thực tiễn cũng đặt ra những vấn đề pháp lý mới cần được nghiên cứu, hoàn thiện.

Vì vậy, ngành thống kê cần chủ động nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng thúc đẩy việc khai thác, sử dụng hiệu quả dữ liệu hành chính, dữ liệu lớn và các nguồn dữ liệu mới cho hoạt động thống kê; từng bước luật hóa các quy định liên quan, tạo hành lang pháp lý đồng bộ, minh bạch, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Năm là, tăng cường truyền thông thống kê và mở rộng tương tác dữ liệu ngoài ngành, đổi mới phương thức công bố và phổ biến thông tin thống kê, nhằm nâng cao nhận thức của các cấp, các ngành và toàn xã hội về ý nghĩa, vai trò của số liệu thống kê.

Sáu là, tiếp tục mở rộng và nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế. Để nâng cao hiệu quả hội nhập thống kê quốc tế và khẳng định vị thế của Thống kê Việt Nam, ngành thống kê cần tập trung chuẩn hóa theo thông lệ và tiêu chuẩn quốc tế giúp đảm bảo dữ liệu Việt Nam có tính so sánh toàn cầu.