Diện tích triển khai mô hình canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp và cơ giới hóa đồng bộ tại tỉnh Ninh Bình. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Đây là sự kiện thứ hai trong chuỗi mô hình canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp tại Đồng bằng sông Hồng trong vụ Đông Xuân năm 2026 (ngoài ra còn có Hưng Yên và Hải Phòng), trong khuôn khổ Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025 - 2035, tầm nhìn đến năm 2050” và Dự án “Sử dụng phân bón đúng” (Fertilize Right) do Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) tài trợ.

Kết quả từ các mô hình này sẽ là căn cứ quan trọng để Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương đánh giá, hoàn thiện và từng bước nhân rộng thực hành canh tác lúa giảm phát thải.

Từ nông dân thành "công nhân nông nghiệp"

Tại sự kiện, ông Nguyễn Sinh Tiến – Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh cho biết, Ninh Bình hiện là địa phương có diện tích trồng lúa lớn nhất vùng Đồng bằng sông Hồng với 135.000 ha. Đây sẽ là nền tảng quan trọng, tạo điều kiện thuận lợi và tiềm năng lớn để phát triển nông nghiệp theo hướng hàng hóa, đồng thời xây dựng và nâng tầm thương hiệu nông sản của địa phương.

Tuy nhiên, tỉnh cũng đang đối mặt với “thử thách kép”: một mặt phải chủ động thích ứng với biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, khó lường; mặt khác phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường đối với nông sản sạch, minh bạch nguồn gốc và thân thiện với môi trường.

Trong bối cảnh đó, việc triển khai mô hình canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp và cơ giới hóa đồng bộ không chỉ đơn thuần là đưa máy móc xuống đồng ruộng, mà còn là bước chuyển quan trọng về tư duy sản xuất nông nghiệp trên địa bàn.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Ninh Bình Nguyễn Sinh Tiến. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Theo ông Tiến, cơ giới hóa đồng bộ từ khâu làm đất, gieo cấy, bón phân đến thu hoạch giúp nông dân giảm chi phí đầu vào, hạn chế thất thoát sau thu hoạch và đặc biệt góp phần giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động nông thôn hiện nay.

Đồng thời, việc ứng dụng công nghệ trong sản xuất cũng đang từng bước chuyển đổi vai trò, từ nông dân thành những “công nhân nông nghiệp” có tay nghề, góp phần nâng cao hiệu quả và tính chuyên nghiệp của ngành lúa gạo địa phương.

Giảm chi phí, tận dụng nguồn lực từ khoa học công nghệ

Mô hình canh tác lúa hiệu quả cao, phát thải thấp và cơ giới hóa đồng bộ tại Ninh Bình được triển khai trên diện tích 2,5 ha tại Hợp tác xã Nam Cường, sử dụng giống lúa Thiên Ưu 8 với lượng giống gieo sạ khoảng 45 kg/ha.

Là đơn vị cung cấp giống cho dự án, chia sẻ với báo chí, ông Dương Quang Sáu - Phó Tổng Giám đốc CTCP Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed) cho biết, Thiên Ưu 8 có đặc điểm nổi bật là không đòi hỏi mức độ thâm canh quá cao nhưng vẫn đảm bảo khả năng chống chịu tốt. Đặc biệt, trong điều kiện sản xuất tại khu vực phía Bắc - nơi vụ mùa thường chịu tác động bất lợi của thời tiết - giống này có ưu thế về khả năng chống đổ, giúp ổn định năng suất và giảm rủi ro cho người trồng lúa.

Giống lúa này còn có năng suất cao với trung bình 7 - 7,5 tấn/ha, thâm canh 8 - 8,5 tấn/ha; dễ chăm sóc, đảm bảo đầu ra ổn định khi gắn sản xuất với mục tiêu tăng trưởng xanh.

Giống lúa được lựa chọn gieo trồng. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Trong khi đó, nhận định về việc ứng dụng công nghệ vào sản xuất, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Nguyễn Quốc Mạnh cho rằng, việc áp dụng công nghệ cơ giới hóa gieo sạ hàng kết hợp vùi phân, bón phân theo nguyên tắc “4 đúng”, quản lý nước theo phương pháp tưới ướt – khô xen kẽ không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính, mà còn giúp sử dụng hiệu quả tốt hơn với giống, phân bón, nước tưới và đặc biệt tiết kiệm được lao động trong khâu cấy, dặm mạ.

Việc áp dụng công nghệ cơ giới hóa gieo sạ hàng kết hợp vùi phân không chỉ góp phần giảm phát thải khí nhà kính, mà còn giúp sử dụng hiệu quả tốt hơn với giống, phân bón, nước tưới và đặc biệt tiết kiệm được công lao động trong khâu cấy, dặm mạ. Ảnh: Lê Hồng Nhung - Mekong ASEAN

Về phía HTX, Chủ tịch HĐQT HTX Nam Cường Nguyễn Văn Dự nhận định, trong bối cảnh chi phí nhân công ngày càng cao và việc thuê lao động nông nghiệp trở nên khó khăn do nhiều người chuyển sang làm việc tại các nhà máy, việc ứng dụng công nghệ này sẽ giúp rút ngắn thời gian sản xuất, nâng cao hiệu quả và giảm đáng kể chi phí, thậm chí thấp hơn nhiều so với phương thức canh tác truyền thống.

"Nếu như trước đây thuê máy cấy và hai công lao động trên một sào là khoảng 800.000 đồng/ngày, giờ áp dụng công nghệ chỉ khoảng 200.000 – 300.000 đồng/ngày," ông Dự chia sẻ với Mekong ASEAN.