Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn. Ảnh: Media Quốc hội.

Chiều ngày 3/9, tại phiên họp thứ 6 của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội, Thứ trưởng Bộ Tài chính Tạ Anh Tuấn trình bày Tờ trình của Chính phủ về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán.

Thứ trưởng cho biết, Luật Chứng khoán hiện hành đã tạo khuôn khổ pháp lý cơ bản cho thị trường. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới về cải cách thủ tục hành chính, phát triển kinh tế tư nhân, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo, hội nhập và nâng cao năng lực thị trường, cần tiếp tục hoàn thiện một số quy định.

Theo Thứ trưởng, Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP của Chính phủ đã xác định việc sửa đổi Luật Chứng khoán để thực hiện các phương án cắt giảm, đơn giản hóa, bảo đảm có hiệu lực trước ngày 1/3/2027.

Thực tiễn phát triển của giao dịch điện tử, công nghệ, sản phẩm và dịch vụ mới cũng đặt ra yêu cầu có cơ sở pháp lý phù hợp, đồng thời tăng cường quản lý, giám sát và bảo vệ nhà đầu tư.

Mục tiêu của việc sửa đổi Luật Chứng khoán là giảm thủ tục, điều kiện kinh doanh và chi phí tuân thủ; thúc đẩy hiện đại hóa, chuyển đổi số; hoàn thiện hành lang pháp lý đối với những vấn đề mới; bảo đảm tính thống nhất pháp luật; nâng cao hiệu lực quản lý và hỗ trợ phát triển, góp phần nâng hạng thị trường chứng khoán.

Một trong những nhóm nội dung trọng tâm là hoàn thiện quy định nhằm đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa điều kiện đầu tư kinh doanh, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp. Theo đó, dự thảo Luật hóa phương án cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ Tài chính theo Nghị quyết số 66.16/2026/NQ-CP.

Trong đó, có việc cắt giảm điều kiện, hồ sơ về đăng ký hoạt động lưu ký đối với ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài; ngân hàng thương mại được chọn làm ngân hàng thanh toán; cấp giấy phép thành lập và hoạt động của tổ chức kinh doanh chứng khoán.

Dự thảo tiếp tục rà soát, đơn giản hóa một số quy định về chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng, hồ sơ đăng ký chào bán cổ phiếu ra công chúng, hồ sơ đăng ký chào bán trái phiếu chuyển đổi ra công chúng, công bố bản thông báo phát hành, hồ sơ đăng ký chào bán chứng khoán ra công chúng, hồ sơ đăng ký công ty đại chúng và hồ sơ đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán để phù hợp với việc xử lý trên môi trường điện tử.

"Việc cắt giảm thủ tục được thực hiện gắn với hậu kiểm, giám sát và quản lý rủi ro," Thứ trưởng nhấn mạnh.

Dự thảo luật cũng sửa đổi, bổ sung các quy định đáp ứng yêu cầu ứng dụng công nghệ thông tin, thúc đẩy chuyển đổi số, bảo đảm thống nhất, đồng bộ với quy định pháp luật hiện hành và tiệm cận các tiêu chuẩn quốc tế trong hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán, nâng cao năng lực thị trường và thực hiện mục tiêu tăng trưởng.

Cùng với đó, bổ sung, hoàn thiện khung khổ pháp lý để thể chế hóa kịp thời chủ trương về phát triển kinh tế tư nhân, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Dự thảo bổ sung về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới trong lĩnh vực chứng khoán. Cơ chế này được thực hiện trong giới hạn về phạm vi, đối tượng, không gian và thời gian; đồng thời quy định các nguyên tắc về an toàn, điều kiện tham gia, cấp và xử lý giấy chứng nhận, giám sát và trách nhiệm.

Dự thảo luật bổ sung cơ sở pháp lý cho giao dịch điện tử và an toàn giao dịch điện tử trong lĩnh vực chứng khoán; cho phép giao kết hợp đồng theo pháp luật về giao dịch điện tử; quy định việc ứng dụng công nghệ mới trong cung cấp dịch vụ chứng khoán.

Theo dự thảo, luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Riêng quy định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát trong lĩnh vực chứng khoán có hiệu lực từ ngày 1/3/2028, nhằm bảo đảm đủ thời gian chuẩn bị tổ chức thực hiện.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi. Ảnh: Media Quốc hội.

Nâng cao tính minh bạch, an toàn, hiệu quả của thị trường chứng khoán

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính và các cơ quan tham gia thẩm tra tán thành sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh.

Cơ quan thẩm tra đề nghị thuyết minh rõ hơn về cơ sở cắt giảm, đơn giản thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh, công cụ hậu kiểm sau khi cắt giảm điều kiện, bảo đảm việc cắt giảm các điều kiện không làm giảm chuẩn an toàn và không chuyển rủi ro từ khâu tiền kiểm sang nhà đầu tư và thị trường.

Thường trực Ủy ban cũng cơ bản tán thành việc bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát để tạo không gian thử nghiệm công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới. Tuy nhiên, do chính sách có thể tác động trực tiếp đến tài sản nhà đầu tư và an toàn thị trường, ông Mãi đề nghị Luật quy định rõ các nguyên tắc cốt lõi về thẩm quyền, đối tượng và phạm vi thử nghiệm; giới hạn quy mô, thời gian, rủi ro; công bố, cảnh báo rủi ro; bảo vệ dữ liệu và tài sản khách hàng; giám sát, tạm dừng, chấm dứt, bồi thường và giải quyết tranh chấp.

Việc miễn, loại trừ trách nhiệm phải được quy định chặt chẽ, bảo đảm thống nhất với Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, không làm giảm trách nhiệm của tổ chức cung cấp sản phẩm, dịch vụ, báo cáo thẩm tra sơ bộ nêu rõ.

Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành thời điểm luật có hiệu lực từ ngày 1/3/2027. Riêng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát, cơ quan thẩm tra đề nghị làm rõ tiến độ chuẩn bị và khả năng đẩy nhanh thực hiện.

Nếu giữ thời điểm có hiệu lực từ ngày 1/3/2028, phải bảo đảm đầy đủ văn bản, hạ tầng và nguồn lực trước thời điểm này; một số ý kiến đề nghị cơ chế thử nghiệm có hiệu lực đồng thời với luật từ ngày 1/3/2027.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản nhất trí về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung Luật Chứng khoán, nhằm tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, tháo gỡ vướng mắc, cắt giảm thủ tục hành chính, tạo cơ sở cho sản phẩm, dịch vụ và phương thức giao dịch mới; đồng thời nâng cao tính minh bạch, an toàn, hiệu quả của thị trường, phát huy tốt hơn vai trò của thị trường chứng khoán là kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế, góp phần giảm dần sự phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật phải đáp ứng yêu cầu phát triển thị trường chứng khoán, trong đó chú trọng khả năng tiếp cận thị trường, chất lượng hàng hóa, minh bạch thông tin, hạ tầng giao dịch - thanh toán và bảo vệ các nhà đầu tư.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các cơ quan của Quốc hội và các cơ quan liên quan tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra, hoàn thiện hồ sơ, dự thảo Luật để trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ Hai theo đúng quy định.