Di tích Quốc gia đặc biệt Tháp Bà Ponagar tại tỉnh Khánh Hòa. Ảnh: Trung tâm bảo tồn di tích tỉnh Khánh Hòa.

Tháp Bà Ponagar được xây dựng từ khoảng thế kỷ thứ VIII đến thế kỷ XIII, là một quần thể kiến trúc Chăm cổ đặc sắc gắn với tín ngưỡng thờ Mẫu Thiên Y A Na; Tháp bà được xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật quốc gia năm 1979. Nơi đây không chỉ bảo tồn nhiều giá trị lịch sử, nghệ thuật điêu khắc đặc sắc, mà còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa tâm linh của cộng đồng Chăm - Việt. Năm 2012, Lễ hội Tháp Bà Ponagar được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Trải qua nhiều thăng trầm lịch sử, di tích Tháp Bà Ponagar ngày càng phát huy vai trò là trung tâm tín ngưỡng thờ Mẫu tiêu biểu của Khánh Hòa và khu vực Nam Trung Bộ. Tại đây thường xuyên diễn ra các chương trình biểu diễn như “Linh thiêng xứ Trầm”, “Trăng soi dáng Tháp”, góp phần làm phong phú đời sống văn hóa, mang đến cho người dân và du khách những trải nghiệm đậm đà bản sắc truyền thống.

Tháp Bà Ponagar còn gắn liền với tín ngưỡng thờ Thánh Mẫu Thiên Y A Na - vị thần được xem là thủy tổ nghề Trầm, bà được những người làm Trầm hương tôn kính và tri ân qua nhiều thế hệ. Gắn với tín ngưỡng này, nghề Trầm hương ở Khánh Hòa phát triển mạnh mẽ, hình thành nhiều sản phẩm OCOP đặc trưng, góp phần làm nên bản sắc độc đáo của “Xứ Trầm hương”.

Với những giá trị lịch sử, văn hóa đặc biệt, Tháp Bà Ponagar đã được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 152/QĐ-TTg ngày 17/1/2025 của Thủ tướng Chính phủ. Cùng với đó, “Tri thức khai thác và chế biến Trầm hương Khánh Hòa” cũng được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia theo Quyết định số 1651/QĐ-BVHTTDL ngày 3/6/2025 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Phát biểu tại buổi lễ đón nhận bằng Di tích quốc gia, ông Trần Quốc Nam, Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa đề nghị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch trong thời gian tới đề xuất cho UBND tỉnh các nội dung, giải pháp cụ thể nhằm góp phần bảo tồn và phát huy có hiệu quả hơn nữa các giá trị văn hóa truyền thống tiêu biểu, đặc sắc của tỉnh Khánh Hòa gắn với Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Ponagar, Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia "Tri thức khai thác và chế biến Trầm hương Khánh Hòa".

Tại buổi lễ, thay mặt lãnh đạo Chính phủ, ông Triệu Thế Hùng, Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa – Xã hội của Quốc hội và Bí thư Tỉnh ủy Khánh Hòa Nghiêm Xuân Thành đã trao Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Bà Ponagar và tặng hoa chúc mừng đến lãnh đạo UBND tỉnh, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh.

Đại diện tỉnh Khánh Hòa đón nhận Bằng xếp hạng Di tích Quốc gia đặc biệt Tháp Bà Ponagar. Ảnh: VGP.

Ông Đặng Văn Bài, Phó Chủ tịch Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia và ông Nông Quốc Thành, Phó Cục trưởng Cục Di sản văn hóa (thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) trao Bằng chứng nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Tri thức khai thác và chế biến Trầm hương Khánh Hòa và tặng hoa chúc mừng đến lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Hội Trầm hương Khánh Hòa.