Nhìn lại gần 6 thập kỷ hình thành và phát triển của ASEAN, Thủ tướng Phạm Minh Chính đánh giá khu vực đã vươn lên trở thành một trong những khu vực phát triển năng động nhất thế giới và là tâm điểm tăng trưởng quan trọng.

ASEAN hiện là nền kinh tế lớn thứ năm toàn cầu, với tổng quy mô GDP khoảng 3,7 nghìn tỷ USD, đồng thời là một thị trường giàu tiềm năng với gần 700 triệu dân, trong đó hơn 60% là người trẻ, có mức độ tiếp cận công nghệ cao và sẵn sàng tham gia vào các hoạt động đổi mới sáng tạo.

Trong chuyển đổi số, ASEAN đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận, hoàn thành Kế hoạch Tổng thể số ASEAN 2025 với những bước tiến quan trọng. Các sáng kiến về Chính phủ số, hạ tầng số và dữ liệu được triển khai hiệu quả.

Đồng thời, ASEAN đã xây dựng các khung khổ hợp tác then chốt như Hiệp định Khung Kinh tế số ASEAN và Mạng lưới An toàn Trí tuệ nhân tạo ASEAN. Đến năm 2025, quy mô kinh tế số của khu vực đạt gần 300 tỷ USD, gấp đôi so với năm 2020. Tỷ lệ người dân sử dụng Internet vượt 75%; thanh toán số tăng trưởng trên 50% mỗi năm; thương mại điện tử tiếp tục phát triển mạnh mẽ.

Thủ tướng Phạm Minh Chính đến dự lễ khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Số ASEAN lần thứ sáu. Ảnh: VGP.

Theo Thủ tướng, kể từ khi gia nhập khối, Việt Nam luôn xác định ASEAN là ưu tiên chiến lược trong chính sách đối ngoại. Trong kỷ nguyên số, sự phát triển bền vững của Việt Nam ngày càng gắn chặt với ổn định, hòa bình, hợp tác, phát triển và thịnh vượng của Cộng đồng ASEAN.

Thời gian qua, Việt Nam thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia và đạt được nhiều kết quả quan trọng. Hệ thống các nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội, cùng nghị quyết và chương trình hành động của Chính phủ về tạo đột phá trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã được ban hành, xác định đây là động lực mới cho tăng trưởng nhanh và bền vững của đất nước, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và chuyển đổi số.

Hạ tầng số ghi nhận bước phát triển mạnh mẽ cả về năng lực, công nghệ và chất lượng, với tỷ lệ phủ sóng 5G đạt 91,2% dân số; tốc độ Internet di động năm 2025 thuộc nhóm 20 quốc gia hàng đầu thế giới, tăng 50 bậc so với cuối năm 2020. Việt Nam cũng đưa vào khai thác tuyến cáp quang trên đất liền dài 3.900 km, kết nối với 5 quốc gia ASEAN.

Chính phủ số tiếp tục được đẩy mạnh, với việc triển khai các dịch vụ công trực tuyến, hướng tới nền hành chính không giấy tờ, không bị giới hạn bởi địa giới hành chính. Kinh tế số ngày càng khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng mới, trong đó thương mại điện tử duy trì tốc độ tăng trưởng khoảng 25% mỗi năm, quy mô thị trường năm 2025 ước đạt 36 tỷ USD, gấp 3 lần so với năm 2020. Xã hội số phát triển rộng khắp theo tinh thần “không ai bị bỏ lại phía sau”, giúp người dân ngày càng tiếp cận và thụ hưởng nhiều dịch vụ, tiện ích số.

Bên cạnh đó, an ninh mạng được đặc biệt quan tâm. Việt Nam đã tổ chức thành công Lễ mở ký Công ước của Liên Hợp Quốc về chống tội phạm mạng (Công ước Hà Nội), đồng thời đạt thứ hạng 16 thế giới và đứng thứ ba trong ASEAN về Chỉ số An ninh mạng toàn cầu.

Mặc dù đạt nhiều kết quả quan trọng, Việt Nam nói riêng và ASEAN đang phải đối mặt không ít thách thức. Theo người đứng đầu Chính phủ, cách mạng công nghiệp 4.0 mở ra cơ hội lớn nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ tụt hậu, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược về công nghệ, dữ liệu và không gian số ngày càng gay gắt, tác động đến môi trường hòa bình, ổn định và phát triển.

Khoảng cách số giữa các quốc gia, vùng miền, giữa thành thị và nông thôn còn gia tăng; nhiều người dân chưa tiếp cận đầy đủ dịch vụ số. Thể chế số chưa theo kịp thực tiễn, hạ tầng thiếu đồng bộ, nguồn nhân lực số chất lượng cao còn hạn chế. Cùng với đó, rủi ro an ninh mạng, lừa đảo và tội phạm mạng ngày càng phức tạp, đòi hỏi hợp tác chặt chẽ và phản ứng đồng bộ.

3 định hướng lớn

Hướng tới Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 phát triển năng động, tự cường và gắn kết, ASEAN đang nỗ lực hiện thực hóa các mục tiêu đầy tham vọng. Trên tinh thần đó, Thủ tướng chia sẻ 3 định hướng lớn, mang tính gợi mở để các bộ trưởng cùng thảo luận và cụ thể hoá trong các chương trình hợp tác.

Thứ nhất, tăng cường niềm tin số và xây dựng thể chế thích ứng. ASEAN cần thúc đẩy hình thành một hệ sinh thái số nhân văn, lấy con người làm trung tâm, được dẫn dắt bởi các chuẩn mực đạo đức và bảo đảm lợi ích hài hòa giữa các chủ thể. Việc triển khai thực chất Hướng dẫn của ASEAN về quản trị và đạo đức trí tuệ nhân tạo, cùng với từng bước vận hành hiệu quả Mạng lưới an toàn trí tuệ nhân tạo khu vực, cần được ưu tiên.

Song song với đó, khu vực cần hoàn thiện khung khổ pháp lý và cơ chế phối hợp về dữ liệu dùng chung, thúc đẩy phát triển trí tuệ nhân tạo theo hướng minh bạch, linh hoạt và có trách nhiệm.

Thứ hai, phát triển hạ tầng số hiện đại và thúc đẩy kết nối số thông minh, đồng bộ, bền vững, gắn với nâng cao khả năng chống chịu, đặc biệt đối với hệ thống cáp quang biển, cáp quang đất liền và các trung tâm dữ liệu. ASEAN cần sớm thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, phát triển vệ tinh phục vụ giám sát thiên tai, quản lý tài nguyên và cung cấp Internet cho vùng sâu, vùng xa, hải đảo.

Đồng thời, việc nghiên cứu xây dựng lưới điện ASEAN theo hướng xanh, sạch và an toàn là cần thiết nhằm bảo đảm nguồn năng lượng bền vững cho hạ tầng và kết nối số. Bên cạnh đó, ASEAN cần đẩy mạnh kết nối xuyên biên giới, tạo điều kiện để dòng chảy dữ liệu và các giao dịch số như thanh toán điện tử, thương mại điện tử, chữ ký số, định danh số được lưu thông thông suốt, liền mạch.

Thứ ba, bảo đảm an ninh mạng gắn với phát triển nguồn nhân lực số. ASEAN cần nâng cao hiệu quả chia sẻ thông tin, tăng cường diễn tập chung và củng cố lòng tin nhằm ứng phó kịp thời, hiệu quả với các nguy cơ tấn công mạng, đồng thời đẩy mạnh hợp tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến và tội phạm mạng.

Cùng với đó, việc phát triển đội ngũ nhân lực số chất lượng cao, đặc biệt trong các lĩnh vực dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và điện toán đám mây, cần được chú trọng. Song song, ASEAN cần thúc đẩy phổ cập kỹ năng số cho toàn dân, trên tinh thần “lấy con người làm trung tâm” và “không ai bị bỏ lại phía sau”, tương tự như sáng kiến “Phong trào bình dân học vụ số” của Việt Nam.

Quy chế phối hợp hoạt động của các cơ quan tham gia hợp tác ASEAN Quy chế này quy định việc phối hợp hoạt động của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ trong tham gia các hoạt động của Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Nhập khẩu hàng hóa từ ASEAN tăng 12% năm 2025 Năm 2025, Việt Nam chi 52,6 tỷ USD để nhập khẩu hàng hóa từ ASEAN, tăng 12% so với năm trước. Xuất khẩu sang khu vực này cũng tăng gần 4%, lên 38,4 tỷ USD.

Nông sản Việt tăng tốc xuất khẩu sang ASEAN trong năm 2025 Bên cạnh gạo, năm 2025 Việt Nam còn xuất khẩu sang ASEAN các sản phẩm nông sản như cà phê, rau quả, hạt tiêu..., trong đó nhiều mặt hàng ghi nhận kết quả tăng trưởng ấn tượng.