Từ ngày 2-3/6, tại Trụ sở Ban Thư ký ASEAN, Jakarta, Indonesia, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng đoàn Quan chức cao cấp (SOM) ASEAN Việt Nam đã đồng chủ trì Hội nghị Quan chức cao cấp Quan hệ Đối tác Mekong - Mỹ (MUSP) năm 2026 và tham dự Đối thoại ASEAN - Mỹ lần thứ 38 (AUSD 38), theo thông cáo của Bộ Ngoại giao.
Xây dựng quan hệ đối tác Mekong - Mỹ chiến lược, vượt qua khác biệt, xây dựng lòng tin
Tại Hội nghị Quan chức cao cấp MUSP, các nước thành viên khẳng định cam kết cùng thúc đẩy quan hệ đối tác MUSP sống động, hiệu quả và thực chất hơn. Với tinh thần đó, hội nghị trao đổi về hợp tác trong năm 2026 và xây dựng Kế hoạch hành động MUSP giai đoạn 2027 - 2029.
Các nước nhấn mạnh việc kế thừa các lĩnh vực hợp tác chủ chốt, nhất là nguồn nước, môi trường, nguồn nhân lực; đồng thời nhất trí về nhu cầu cấp thiết mở rộng hợp tác MUSP sang các lĩnh vực mới.
Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Michael DeSombre tái khẳng định Mekong là cấu phần quan trọng trong chính sách Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, công bố khoản hỗ trợ 14 triệu USD cho các chương trình hợp tác năm 2026; mong muốn hỗ trợ tiểu vùng Mekong "an toàn hơn, mạnh hơn và thịnh vượng hơn”.
 |
| Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng đoàn Quan chức cao cấp (SOM) ASEAN Việt Nam, phát biểu tại hội nghị. Ảnh: BNG |
Nhằm thúc đẩy MUSP hiệu quả hơn, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đề xuất 4 ưu tiên hợp tác. Một là, củng cố quan hệ song phương giữa Mỹ với từng nước Mekong, góp phần xây dựng quan hệ đối tác MUSP chiến lược, vượt qua khác biệt, xây dựng lòng tin.
Hai là, thúc đẩy liên kết sản xuất, chuỗi cung ứng tự cường. Ba là, ứng phó các thách thức an ninh phi truyền thống, nhất là tội phạm mạng, lừa đảo trực tuyến. Bốn là, quản lý nguồn nước tiếp tục là trọng tâm hợp tác, song cần thúc đẩy ứng dụng công nghệ mới.
Để đưa hợp tác MUSP đi vào chiều sâu, Thứ trưởng nhấn mạnh cách tiếp cận đối thoại chính sách cấp cao gắn với dự án cụ thể, hỗ trợ của Mỹ song hành với vai trò chủ động của các nước Mekong, tiếp tục hỗ trợ tiểu vùng Mekong độc lập, tự cường, thịnh vượng và góp phần định hình cấu trúc khu vực mở, bao trùm, lấy ASEAN làm trung tâm.
Các thành viên cũng trao đổi việc nối lại Hội nghị Bộ trưởng MUSP, nhằm tạo xung lực mới cho Quan hệ Đối tác Mekong - Mỹ.
Mỹ tái khẳng định cam kết gắn kết lâu dài với ASEAN, ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN
Tại Đối thoại ASEAN - Mỹ lần thứ 38, các nước ASEAN và Mỹ khẳng định tầm quan trọng của quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện ASEAN - Mỹ đối với hòa bình, an ninh và thịnh vượng khu vực; đánh giá cao việc hoàn tất Kế hoạch hành động ASEAN - Mỹ giai đoạn 2021 - 2025 với 100% các dòng hành động được triển khai. Mỹ hiện là đối tác thương mại lớn thứ 2 của ASEAN với kim ngạch thương mại năm 2025 đạt 552,8 tỷ USD và là nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất vào ASEAN với tổng FDI đạt 42,3 tỷ USD năm 2024.
Hướng tới kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ASEAN - Mỹ (1977 - 2027), hai bên nhất trí sớm hoàn tất xây dựng và triển khai hiệu quả Kế hoạch Công tác ASEAN - Mỹ giai đoạn mới, đồng thời đưa quan hệ lên một tầm cao mới.
Phía Mỹ tái khẳng định cam kết gắn kết lâu dài với ASEAN, ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và tiếp tục triển khai các sáng kiến nhằm thúc đẩy hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn và thịnh vượng cho hơn 1 tỷ người dân tại hai khu vực.
ASEAN hoan nghênh cam kết của Mỹ đối với khu vực, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì hòa bình, ổn định, trật tự quốc tế dựa trên luật lệ; khuyến khích Mỹ tiếp tục tham gia tích cực vào các cơ chế khu vực do ASEAN dẫn dắt.
 |
| Quang cảnh Đối thoại ASEAN - Mỹ lần thứ 38. Ảnh: BNG |
Về định hướng hợp tác thời gian tới, hai bên nhất trí tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực kinh tế số, chuyển đổi số, công nghệ cao, năng lượng, bán dẫn, khoáng sản quan trọng, giáo dục, y tế, an ninh hàng hải, an ninh mạng, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia.
Mỹ nhấn mạnh ưu tiên hợp tác chống lừa đảo trực tuyến, tội phạm mạng, buôn người, ma túy và rửa tiền; tái khẳng định hỗ trợ ASEAN trong triển khai Hiệp định Khung Kinh tế số ASEAN (DEFA), phát triển Lưới điện ASEAN, Sáng kiến một cửa ASEAN (ASW), hợp tác về năng lượng, khí hóa lỏng (LNG), điện hạt nhân dân sự, AI, nông nghiệp thông minh và phát triển nguồn nhân lực. Mỹ cũng thông báo mở rộng Chương trình Thủ lĩnh trẻ Đông Nam Á (YSEALI) từ 500 lên 1.000 người tham gia mỗi năm.
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang hoan nghênh việc Mỹ tái khẳng định cam kết đối với ASEAN, nhấn mạnh quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện ASEAN - Mỹ cần tiếp tục được củng cố trên cơ sở tin cậy chính trị, tôn trọng lẫn nhau và cùng có lợi, hướng tới những kết quả hợp tác thực chất.
Thứ trưởng đề nghị hai bên tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư, AI, kinh tế số, năng lượng, khoáng sản thiết yếu, phát triển chuỗi cung ứng bền vững, phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, đồng thời tiếp tục hỗ trợ các nỗ lực hội nhập của ASEAN và hợp tác tiểu vùng Mekong.
Về các vấn đề khu vực và quốc tế, Thứ trưởng đánh giá cao việc tăng cường đối thoại giữa Mỹ và Trung Quốc, bày tỏ quan ngại trước những diễn biến phức tạp tại Trung Đông và tác động đối với an ninh năng lượng, chuỗi cung ứng toàn cầu; đồng thời kêu gọi bảo đảm an toàn, thông suốt hoạt động hàng hải và hàng không tại Eo biển Hormuz.
Về Biển Đông, Thứ trưởng tái khẳng định lập trường nhất quán của Việt Nam và ASEAN về duy trì hòa bình, ổn định, an ninh, an toàn, tự do hàng hải và hàng không; giải quyết tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là UNCLOS 1982, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc sớm hoàn tất Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) hiệu lực, thực chất và phù hợp với luật pháp quốc tế.
Cũng trong dịp này, Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang đã gặp Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ Michael DeSombre để thúc đẩy trao đổi đoàn cấp cao, đàm phán thương mại và một số lĩnh vực hợp tác tiềm năng như hàng không, khoáng sản chiến lược. Thứ trưởng khẳng định Chính phủ Việt Nam luôn tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp Mỹ đầu tư và kinh doanh tại Việt Nam. Hai bên nhất trí sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ tại các cơ chế đa phương khu vực và toàn cầu. |
